Muqdisho, Arbaco, 31 Diseembar 2025: — Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamsa Cabdi Barre, ayaa maanta xafiiskiisa ku qaabilay Danjiraha Jamhuuriyadda Dadka Shiinaha u qaabilsan Soomaaliya, Mudane Wang Yu, iyaga oo ka wada- hadlay sidii meel looga soo wada jeesan lahaa faragelinta qaawan ee Isra’iil ku soo qaadday madax-bannaanida dhuleed ee Jamhuuriyadda Soomaaliya iyo difaaca danaha labada dal ee ku dhisan iskaashiga amniga iyo siyaasadda.

Ra’iisul Wasaaraha, ayaa Danjiraha la wadaagay sida ay Dowladda Federaalka Soomaaliya uga go’an tahay difaaca danaha Qaranka, ilaalinta midnimada iyo wadajirka dhuleed ee dalka, iyo dadaallada joogtada ah ee lagu ciribtirayo kooxaha argagixisada si loo xaqiijiyo amniga iyo nabadda guud ee Soomaaliya.

Danjiraha Dowladda Shiinaha Mudane Wang Yu, ayaa caddeeyay in Dowladdiisa ay si buuxda u taageersan tahay midnimada dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayna ka go’an tahay ixtiraamka madax-bannaanida, iyo wadajirka shacabka Soomaaliyeed, isaga oo xusay in ay mar walba garab taagan yihiin shacabka iyo dowladda Soomaaliya.

Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre, ayaa uga mahadceliyay Danjiraha, garab istaagga Jamhuuriyadda Dadka Shiinaha, ee ay kaga falcelisay tallaabadii ay Isra’iil ku faragelisay iyo sidii ay moowqifkeeda uga caddeeyeen kulankii Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ee lagu difaacayay midnimada, madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Soomaaliya

Magaalada Baladweyne ee xarunta gobolka Hiiraan ayaa maanta martigelisay dibadbax ballaaran oo ay ka qeyb galeen boqolaal qof oo ka kala socday qeybaha kala duwan ee bulshada. Dibadbaxa ayaa looga soo horjeeday xadgudubka Israa’iil ay ku hayso madax-bannaanida iyo midnimada Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Dadweynaha ayaa si nabad ah ugu banaanbaxay waddooyinka waaweyn, iyagoo watay boorar iyo calamo muujinaya caro, midnimo qaran iyo taageero loo hayo dowladnimada Soomaaliya.

Bannaanbaxayaasha ayaa cambaareeyay faragelinta Israa’11l, iyagoo cod dheer ku sheegay in shacabka Soomaaliyeed aysan marnaba aqbali doonin damac kasta oo ku saleysan kala qeybin ama xadgudub lagu sameeyo qaranimada dalka.

Dibadbaxan ayaa qeyb ka ah kacdoonno nabadeed oo ka socda gobollo kala duwan oo dalka ah, kuwaas oo lagu diidan yahay faragelinta shisheeye ee ka dhan ah madax-bannaanida Soomaaliya.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa ku dhawaaqay in horumar la taaban karo laga gaaray sahminta kheyraadka shidaalka iyo gaaska dabiiciga ah ee dalka.

Madaxweynaha ayaa sheegay in qiimeyn farsamo iyo mid cilmiyaysan oo la sameeyey ay muujisay natiijooyin rajo leh oo ka dhashay dadaalladii muddooyinkii la soo dhaafay lagu waday baaritaanka khayraadka dabiiciga ah ee Soomaaliya.

“Waxaan dhawaaqaynaa in horumar la taaban karo laga gaaray sahmintii lagu sameeyey kheyraadka Shidaalka iyo Gaaska dabiiciga ah ee Soomaaliya. Qiimaynta farsamo iyo kuwa cilmiyadeed ayaa muujiyey natiijooyin wanaagsan,” ayuu yiri Madaxweynaha JFS.

Tani ayaa lagu tilmaamay tallaabo muhiim ah oo u gogol-xaaraysa in dalka uu ka faa’iideysto kheyraadkiisa dabiiciga ah si loo hormariyo dhaqaalaha iyo adeegyada aasaasiga ah ee bulshada. Dowladda Federaalka ayaa horey u ballanqaadday in khayraadka dalka ay noqon doonaan kuwa ummadda Soomaaliyeed u dhan tahay ka faa’iidaysigooda.

Boqolaal qof oo ka kala socday qeybaha kala duwan ee bulshada degmada Buuloburde ee gobolka Hiiraan ayaa maanta isugu soo baxay waddooyinka waaweyn ee magaalada, iyagoo dhigayay bannaanbax ballaaran oo ay uga soo horjeedaan faragelinta Israa’iil ee gudaha Soomaaliya.

Bannaanbaxayaasha ayaa watay calanka Soomaaliya iyo boorar ay ku qornaayeen erayo lagu cambaareynayo Israa’iil, waxayna cod dheer ku muujiyeen sida aysan u aqbalaynin wax kasta oo wax u dhimaya madax-bannaanida iyo midnimada dalka.

Masuuliyiin ka tirsan maamulka degmada, odayaal dhaqameed iyo dhalinyaro ayaa ka hadlay isu soo baxa, iyaga oo sheegay in shacabka Buuloburde ay garab taagan yihiin dowladda Federaalka Soomaaliya, islamarkaana aysan marnaba ogolaan doonin faragelin shisheeye.

Bannaanbaxan ayaa qeyb ka ah kacdoonka shacabka Soomaaliyeed ee ka dhan ah faragelinta Israa’iil iyo damaceeda ku aaddan gudaha Soomaaliya.

Boqolaal shacab ah ayaa maanta isugu soo baxay waddooyinka magaalada Jowhar ee xarunta Dowlad Goboleedka Hirshabeelle, iyaga oo dhigayay bannaanbax ballaaran oo ay ku muujinayaan dareenkooda ka dhanka ah damaca iyo faragelinta Israa’11l  ee ku wajahan gobollada dalka.

Bannaanbaxayaasha ayaa watay boorar ay ku qoran yihiin erayo ka dhan ah Israa’11l iyo kuwo ay ku muujiyeen taageeradooda midnimada iyo madax-bannaanida Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Waxay sidoo kale muujiyeen garab istaagooda mowqifka Dowladda Federaalka ee ku aaddan difaaca qaranimada iyo diidmada faragelinta shisheeye.

Mudanayaal ka tirsan maamulka Hirshabeelle, odayaal dhaqameed, culumaa’udiin iyo qeybaha kala duwan ee bulshada Jowhar ayaa ka qeyb galay isu soo baxa, iyagoo sheegay in shacabka Soomaaliyeed meel uga soo wada jeesan doonaan damaca kasta oo lagu carqaladeynayo midnimada iyo madax-bannaanida dalka.

Bannaanbaxan ayaa qeyb ka ah mudaharaadyada guud ee ka socda gobollo badan oo dalka ah, kuwaas oo lagu taageerayo midnimada Soomaaliya iyo in si wadajir ah loo diido faragelinta ajnabiga ah, gaar ahaan damaca Israa’11l.

Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho, Dr.Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab), ayaa maanta si rasmi ah xarigga uga jaray laamiga cusub ee Nasiib Boondoo oo laga hirgeliyey Degmada Shibis ee magaalada Muqdisho.

Munaasabadda furitaanka ayuu Duqa Muqdisho ka jeediyay khudbad uu kaga hadlay qorshaha ballaaran ee Maamulka Gobolka Banaadir u dajiyay dhismaha kaabeyaasha dhaqaalaha, gaar ahaan waddooyinka. Wuxuu sheegay in himiladoodu tahay in Muqdisho noqoto caasimad nabdoon oo horumarsan, la jaanqaadaysa kuwa kale ee caalamka.

“Magaalada Muqdisho waxaan rabnaa in sanadka 2026 laga waayo wado laami ah oo dumiya ama bacaad ah,” ayuu yiri Duqa Muqdisho. “Waddooyinka la dhisayo waa in shacabka ilaashadaan, lagana daayo ku shubidda biyaha wasaqda ah.”

Duqa Muqdisho wuxuu sidoo kale ku booriyay bulshada inay la shaqeeyaan laamaha amniga si loo sugo xasilloonida, maadaama amnigu uu saldhig u yahay horumarka iyo koboca adeegyada bulshada.

Xarig-jarka laamigan ayaa qeyb ka ah dadaallada socda ee lagu hagaajinayo bilicda iyo isku socodka caasimadda.

Bannaanbax weyn oo si nabadeed u dhacay ayaa maanta ka qabsoomay degmada Afgooye ee Gobolka Shabeellaha Hoose, kaasoo looga soo horjeeday faragelinta sharci-darrada ah ee Israa’11l ku hayso arrimaha gudaha ee Soomaaliya.

Shacabka degmada Afgooye oo ay hormuud u ahaayeen culimada, dhallinyarada, haweenka iyo Odayaasha dhaqanka ayaa si isku duuban u muujiyay dareenkooda ku aaddan tallaabada ay Israa’11l ku doonayso in ay ku carqaladeyso midnimada iyo madax-bannaanida dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Bannaanbaxayaasha ayaa ku dhawaaqayay ereyo ka dhan ah damaca Israa’11l, waxayna ku baaqayeen in loo midoobo difaaca qarannimada, iyadoo la adkeynayo wadajirka shacabka Soomaaliyeed meel kasta oo ay joogaan.

Waxaa sidoo kale laga dareemay bannaanbaxa in shacabka Soomaaliyeed aysan marnaba oggolaan doonin wax kasta oo wiiqaya qaranimadooda.

Ugu dambeyn, banaanbaxani wuxuu ka mid yahay mowjadaha muujinta dareenka shacabka Soomaaliyeed ee ka dhanka ah faragelinta dibadda, iyadoo magaalooyin badan oo dalka ah laga dareemayo isu-soo-baxyo ujeedkoodu yahay midnimo, is-difaac iyo ka hortag colaado cusub oo lagu soo abaabulayo Soomaaliya.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa mar kale si cad u sheegay in aan la aqbali karin faragelinta Israa’11l ee arrimaha gudaha Soomaaliya, isagoo tilmaamay in tallaabooyinka noocaas ah ay halis gelinayaan amniga, midnimada, iyo wadajirka ummadda Soomaaliyeed.

Madaxweynaha ayaa xusay in Dowladda Federaalka ay si hagar la’aan ah u wadi doonto dadaalladeeda diblomaasiyadeed ee ku aaddan difaaca madax-bannaanida iyo gobannimada dalka, isagoo bogaadiyay sida beesha caalamka ay si geesinimo leh uga hadashay tallaabooyinka khaldan ee Israa’11l.

Hadalkaan ayuu Madaxweynaha ka jeediyay shirka  jaraa’id uu Istanbul kula qabtay Madaxweynaha Turkiga, Recep Tayyip Erdoğan, halkaas oo lagu adkeeyay mowqifka wadajirka ah ee ku aaddan difaaca midnimada Soomaaliya iyo iska caabbinta faragelin kasta oo shisheeye.

Qaban-qaabada isu-soo-baxyo ballaaran oo lagu taageerayo midnimada iyo wadajirka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, isla markaana looga soo horjeedo faragelinta cad ee Israa’11l, ayaa si ka bilaaban doonta magaalooyin iyo deegaanno ka tirsan gobolka Hiiraan.

Dibadbaxyadan ayaa la filayaa in ay maanta ka dhacaan qeybo badan oo gobolka ah, iyagoo ay shacabka Hiiraan ku muujinayaan dareenkooda waddaninimo iyo sida ay uga soo horjeedaan isku day kasta oo lagu wiiqayo madax-bannaanida iyo qarannimada Soomaaliya.

Waxaa la rajeynayaa in ka qeybgalayaashu ay muujiyaan midnimo, nabad iyo go’aan adag oo ku aaddan difaaca dhulkooda iyo diidmada faragelin kasta oo shisheeye.

Dowladda Turkiga ayaa si weyn u garab istaagtay madax-bannaanida iyo midnimada Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya (JFS), iyadoo tallaabadan lagu tilmaamay mid muhiim u ah ilaalinta qaranimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya. Dowladda Turkiga ayaa sidoo kale ku sheegtay faragelinta Israa’iil ee Soomaaliya mid aan la aqbali karin.

Dowladda Turkiga ayaa boggaadisay dadaallada Dowladda Federaalka Soomaaliya, gaar ahaan ku aaddan xoojinta amniga, nabadgelyada, iyo horumarinta adeegyada bulshada.

Hadalkan waxaa ka jeediyay Dowladda Turkiga kulankii degdegga ahaa ee Golaha Qaramada Midoobay (QM), oo ay Soomaaliya codsatay, si looga wada hadlo faragelinta Yahuuda iyo khataraha ka dhalan kara haddii lagu xad-gudbo madax-bannaanida Soomaaliya.

Turkiga ayaa caddeysay inay si dhab ah u garab taagan tahay JFS, isla markaana ay taageersan tahay dadaallada dowladda ee la xiriira ilaalinta madaxnaanideeda.

Ugu dambayn, Dowladda Turkiga waxay ku boorisay beesha caalamka in la dhowro shuruucda caalamiga ah iyo mabaadi’da ku saleysan madax-bannaanida dalalka Caalmaka iyadoo xaqiijisay mowqifkeeda joogtada ah ee ku aaddan taageerada Soomaaliya iyo nabadda gobolka.