Wararka ka imaanaya dalka Koonfur Africa ayaa sheegay in 48kii  saacadood ee ugu dambeeyey dalkaasi lagu dilay dhalinyaro Soomaaliyeed oo ganacsato ahaa, iyadoo ay Boolisku baarayaan meydadkaasi.

Dadka la dilay oo tiradoodu gaarayso 3 qof oo dhalinyaro Soomaaliyeed ah ayaa ku ganacsanayay Magaalada Limbobo ee dalkaasi K/Africa, waxaan dilkooda xaqiijiyay Cumar  Maxuud Cumar Kiyo oo ku sugan dalkaasi, isagoo intaasi ku daray in Kooxo burcad K/Africaan ah ay Dadkaasi dukaamadooda dhexdfooda ku gubeen.

“Dhallinyaradii la dilay Waxaa ka mid ah Allaha u naxariistee Cali C/llahi  Caymow iyo  Cali Maxmuud,dukaamadooda ayaa loogu tagay, laguna gubey, meydadkooda hadda waxaa gacanta ku haya booliska oo sheegaya in ay baarayaan, balse ilaa iyo hadda wax jawaab rasi ah lagama hayo”, Ayuu Yiri Cumar Kiyow.

Dalka Koonfur Africa ayaa muddooyinkii ugu dambeeyey waxaa ka dhacay weeraro iyo dilal qorsheysan oo ka dhan ah dadka ajaanibta ah ee ku nool dalkaasi oo ay Soomaalidu ku jirto.

Qaar ka mid ah ehelada maxaabiista Soomaaliyeed ee in mudo ah ku xernaa dalka Hindiya oo siyaabo kala gedisan ula soo xiriiray Radio Muqdisho Codka Jamhuuriyadda Soomaaliya ayaa bogaadiyey tallaabada at Dowladda Federaalka Soomaaliya heshiiska kula gashay dalka Hindiya kaasi oo dhigaya in dowladdu lasoo wareegto maxaabiista Soomaaliyeed ee dalkaasi ku xeran.

Sahra Maxamuud Maxamed oo seeygeeda uu ka mid yahay maxaabiistaasi ayaa Radio Muqdisho ku tiri “waxaan u mahad celinayaa dowladdeena Soomaaliyeed , caawa aad ayaan u faraxsannahay waxeey dowladdu qabatay shaqo weyn, aniga waxaa iiga Jira maxaabiista odaygeeyga carruurteeyda aabahood oo 7sano iyo bar naga xiran, manta waxaan aad ugu faraxsannahay in Dalkiisa la keeno oo aan xabisiga ku booqan karno”.

C/risaaq Muuse oo isna uu walaalkiis ka mid yahay maxaabiistaasi waxa uu Radio Muqdisho u sheegay “waxaan idiinla soo xiriiray inaan dowladda Soomaaliyeed mahad celin u jeediyo, ma qiyaasi karo dareenkeenna aniga iyo dadka Soomaaliyeed aadbaan ugu mahad celineynaa dowladda Soomaaliya tallaabadan iyo tallaabadii ka horeysay ee maxaabiista looga soo celiyey dalka Ethiopia hadana waxaan ku faraxsannahay in maxaabiistan uu walaalkeey ku jiro loosoo celiyo dalkooda oo lagu xiro waxeyna noola mid tahay ayaga oo gurigooda lagu dhex xeray”.

Sidoo kale Nadiifo Tahliil Xirsi oo Iyana ka mid ah ehelada maxaabiistaasi at dowladda Soomaaliya kala wareegeyso dalka Hindiya ayaa Radio Muqdisho u sheegtay “waxaan aad iyo aad ugu faraxsannahay oo aniga carruurteeda ,ehelkeey iyo deriska aan u damaashaadeeynaa heshiiska ay dowladda Soomaaliya la gashay India aad ayaan u soo dhaweyneynaa, wax weyn ayey dowladdu qabatay waxaan leeyahay kor Alle haka dhigo”.

 Dhowaan ayey aheyd markii Dowladda Federaalka Soomaaliya ay sidaan oo kale ugu guuleysatay iney dalka Ethiopia kala soo wareegto in ka badan 100 maxaabiis ah kuwaasi oo sanado badan ku xernaa dalkaasi waxaana tallaabadan ay qeyb ka tahay dadaallada ay Dowladdu ugu jirto wax u qabashada muwaadiniintiisa caalamka ku kala dhibaateeysan.

Wasiirka Wasaaradda  Waxbarashada Hidaha iyo Tacliinta Sare Dowladda Soomaaliya Cabdi Daahir Cusmaan oo ay wehlinayaan Dr. Cali Sheekh Axmed Abuukar lataliyaha Wasiirka, Ismaaciil Yuusuf Cusmaan Agaasimaha Guud ee Wasaarada, xildhibaanad Aamina Maxamed Cabdi ku xigeenka Gudiga hormarinta  adeega bulshada Baarlamaanka Soomaaliya.

Sidoo kale waxaa kulankaas goobjoog ka ahaa dhamaan kulamadaas Safiirka Safaaradda Soomaaliya ee Dalka Suudaan Danjire Maxamed Cabdulaahi Ugaas Faarax iyo Uqeebsanaha dhanka waxbarashada Safaaradda  Dr. Cabduqaadir Maxamuud Cali Guulane.

Wafdiga ayaa  booqday xaruunta Wasaaradda Hidaha iyo Tacliinta sare ee Suudaan waxaana halkaasi ku soo dhaweesay Drs. Sumaya Abuu kashwa  oo ah Wasiirada Hidaha iyo Tacliinta Sare ee Dalka Suudaan, soo dhaweenta ka dib ayaa wasiirku waxa uu kulan la qaatay   Wasiiradda  isagoo kala hadlay xiriirka qotada dheer ee ka dhaxeeya Soomaaliya iyo Suudaan gaar ahaan labada wasaaradood oo ay kala matalaan wuxuuna wasiirku tibaaxay in uu diyar u yahay  adkeenta xiriirka labada wasaaradood iyo dhaqan galinta  hishiisyadii horay loo galay.

Dhinaca kale Wasiirada Hidaha iyo Tacliinta sare ee Suudaan ayaa iydana sheegtay in ay diyaar u tahay dhamaan in ay garab istaaagto ka wasaarad ahaan wasaaradda waxbarashada Hidaha iyo Tacliinta sare ee Dowladda Soomaaliya ayna ka haqabtiri doonaan baahiyadooda dhan walbo, waxaa ay intaas ku dartay in ay ku dadaalayaan sidii ay deeqaha waxbarasho ee Dalkeeda siiso Soomaaliya sii laba jibaari doonaan.

Wafdiga Wasiirka  ayaa waxaa booqasho ku tageem mid ka mid ah Jaamacadaha faca weyn ee ka dhisan Dalka Suudaan taa oo ah Jaamacadda Niileeyn waxna ka dhigtaan arday Soomaali ah isagoo la kulmay maamulaha Jaamacadaasi, waxuu balan qaaday maamulaha Jaamacadaasi in sanadkan bixin  doonaa ilaa iyo tobon boos oo heerka labaad ee darajada Master ah qaab lacag la’aan ah si loogu faa’ideeyo ardayda Soomaaliyeed ee u baahan deeqahaasi.

Cabdi Daahir Cusmaan Wasiirka Wasaaradda  Waxbarashada Hidaha iyo Tacliinta Sare Dowladda Soomaaliya ayaa dhankiisa bogaadiyay maamulka Jaamacadaasi sida hagar la’aan ta ah oo ay ugu hagar baxaan ardayda Soomaaliyeed, wuxuuna cadeeyay in abaalkaasi  aanu ahayn mid ay ilowsanyihiin shacabka Soomaaliyeed.

Wafdiga uu hogaaminayo Wasiirka ayaa  lagu wadaa saacadaha soo socda in uu la hadlo Jaaliyadda iyo Ardayyda Soomaaliyeed ee ku dhaqan Khartuum ugana warbixiyo xaaladaha uu marayo Dalka isagoo gabagabadii safarkiisana booqan doonaa Jaamacada Afrika oo ay wax ka bartaan badanaa ardayda Soomaaliyeed ee ku sugan Khartuum

W/Q/ Cabaas Maxamed Nuur

Socdaalkeeda Asli ayaa ku saabsanaa  in ay indha indhaydo  xaalada adag ee ay ku noolyihiin Ciidanka Naafada Xoogga Dalka isla markaana ay u muujiso in ay garab taagan tahay iyo tan labaad oo ahayd in ay gaarsiiso  deeq lacag ah oo ay ugu talo gashay.

Duuliye Asli waxaa ay la hadashay askartii ay ka wada tirsanaayeen Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ee u dhaawacmay Difaaca Dalkooda Hooyo  iyadoo aad ka dareemeyso gocasho iyo qiiro sida maanta xaalku yahay.

“waxaan ka xumahay sida aad maanta tihiin waayo waxaan soo xasuusanaayaa waqtigi aan soo wada qaadanay iyo wada shqeyntii ku aadneed Difaaca Dalka booqashadaydu maanta waxaa ay ku saabsan tahay inaan idin la qeyb-sado dhibka idin soo gaaray  sidoo kale waxaan baaq u dirayaa jaaliyada Soomaaliyeed ku nool Dalka dibadiisa” waxaa sidaa tiri Duuliye sare Asli Xasan Nuur Cabaade”.

kornayl  Aadan Magan Maxamed ayaa xasuustiisa dib u celiyay si qiiro lehna uga hadlay marxaladii xiligii iyo waayhii ay soo wada shaqeeyeen Duuliye Asli.

“waxaana kaaga mahad celinaynaa sida wanaagsan oo aad noo soo booqatay anigoo ku hadlaya Magaca Ciidamada Naafada Xooga Dalka Soomaaliyeed ee ku Naafoobay Dalkii saban saban (77)  waxaad ahayd dadkii aan kasoo wada shaqeynay Difaaca Dalka Soomaaliyeed Duuliye sare Asli booqashada aad maanta noogu timid waxaa ay ka dhigan tahay sida aad inoo dhiiro galinayso taasoo ka dhigan in aan dad leenahay” sidaa waxaa yiri kornayl  Aadan Magan Maxamed.

Bur-burkii iyo dhibaatooyinkii Dalku soo maray ayaa si gaara u saameeyey Ciidamada Naafada Xooga Dalka Soomaaliyeed.

Ra’iisul Wasaare ku xigeenka xukuumada Soomaaliya Mudane Mahdi Maxamed Guuleed (Khader) ayaa maanta ka qayb galay shir looga hadlayay dakhliga iyo dhaqaalaha Soomaaliya, kaa soo ay soo qaban qaabiyeen Bankiga Aduunka, waxaana ka soo qayb galay Wasiirka Boostada iyo Isgaarsiinta, Wasiirka Ganacsiga, Agaasimaha Guud ee Maaliyada, Shirkadaha Ganacsiga, gobolka Banaadir, Jaamacadaha dalka iyo madax ka socotay Bankiga dhaxe.

Ra’iisul Wasaare ku xigeenka Soomaliya oo kulan ka furay ayaa ka warbxiyay dakhliga soo gala dalka iyo isbdelka ku dhacay dhaqaalaha Soomaaliya, waxuuna caddeeyay in sanooyinkii danbe la dareemayay koror dhaqaale, taasina wuxuu u sababeeyay sida ay u wada shaqeynayaan ganacsatada iyo dawladda dhaxe, balse waxuu tilmaamay in aan wali la gaarin meeshii loo baahnaa.

Ra’iisul Wasaare ku xigeenka ayaa tilmaamay in Ganacsiga Soomaaliya intiisa badan uu yahayn mid ku tiirsan dalka dibadiisa, waxuuna sheegay in xukuumadu samaynayso siyaasad ay ku kordhinayso dakhliga iyo dhaqaalaha dalka, iyadoon aan la kordhin canshuurta, balse shacabka Soomaaliyeed ayuu u soo jeediyay in ay bixiyaan canshuuraha si dawladu ay u fuliso adeegyada bulshada dalkuna uu horumar u gaaro.

“Sharciga canshuur bixinta Soomaaliya waa mid gaboobay, waxayna u badan tahay in dib loo eego si loola jaan qaado caalamka”. Ayuu yiri Ra’iisul Wasaare ku xigeenka Soomaaliya.

Madaxdii lagu marti qaaday shirka ayaa dhamaantood iksu raacay in dhaqaalaha Soomaaliya uu kordhay sadexdii sano ee ugu dambeeyay, waxayna soo jeediyeen in la dhiirigaliyo wax soo saarka dalka, sidoo kalena la abuuro fursado Ganacsi.

Qaraxan oo ka dhacay magaalada Kismaayo ee xarunta gobolka Jubbada Hoose ayaa ka dhashey qasaare isugu jira dhimasho iyo dhaawac kadib markii gaari nuuca raaxada ah oo laga soo buuxiyay walxaha qarxa uu ku qarxay goob lagu qaxweeyo oo kutaala magaaladasi.

Wariyaha warbaahinta qaranka Aadan Max’ed Salaad ayaa SONNA u sheegay in  ilaa 17 dhaawac ah inta la xaqiijiyay la dhigay isbitalka magaalada Kismaayo, waxaa sidoo kale jira qasaare dhimasho ah wallow aan la ogeyn tirada rasmiga ah.

Dhinaca kale Afhayeenka wasaaradda Amniga Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa wakaalada wararka SONNA u sheegey in hay’adaha amaanka ay ka war heleen  in gaarigaasi laga soo buuxiyay walxaha qarxa balse kooxaha nabad diidka ee Alshabaab ay qarxiyeen markii la ogaaday kadib.

Goobta qarax uu ka dhacay ayaa ah goob ay inta badan isugu yimaadaan bulshada magaalada Kismaayo waxaana xiligaasi ku sugnaa dad badan oo shacab ah.

Guddoomiyaha Golaha Shacabka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Maxamed Sheekh Cusmaan “Jawaari” ayaa u diray Hambalyo shacabka iyo dowladda Puntland isaga oo ugu hambalyeeyey sanad guurrada 19aad ee kasoo wareegatay markii Puntland la aas aasay.

“hor iyo horaan aniga oo ku hadlaya magaceeyga, magaca Guddoonka Golaha Shacabka iyo magaca Xildhibaannada Golaha Shacabka waxaan Hambalyo leeyahay Shacabka iyo dowladda Puntland oo aan ugu hambalyeynayo 19sano guurrada aas aaskooda, waxaan leeyahay Hambalyo Hambalyo Hambalyo” ayuu hadalkiisa ku bilaabay Guddoomiye Jawaari.

“marka hore Hambalyo sanad guurrada aas aaskiina , marka labaadna waxaan idiinkugu hambalyeynayaa hormarka,nabadda iyo dimuqraadiyadda aad ku tallaabsateen mudada 19ka sano ah, waxaad tusaale u tihiin Soomaaliya oo dhan, waxaan Alle subxaanahu wa tacaalaa idiinkaga baryayaa in uu idiin siyaadiyo hormarkaas aad ku tallaabsateen” ayuu hadalkiisa sii raaciyey Guddoomiyaha Golaha Shacabka.

Ugu dambeyntii Guddoomiyaha Golaha Shacabka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Maxamed Sheekh Cusmaan “Jawaari” waxa uu u rajeeyey shacabka iyo dowladda Puntland ee Soomaaliya nabad, hormar iyo barwaaqo.

—DHAMMAAD—-

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalak Soomaaliya Mudane Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa aqalka Madaxtooyada Villa Soomaaliya ku qaabilay safiirada Dowladaha Ireland iyo Czech Republic oo ay u soo magacaabeen Soomaaliya.

Safiiradan cusub oo soo gaaray magaalada Muqdisho ayaa warqadaha aqoonsiga Danjirenimo ka guddoomay Madaxweynaha Dowladda Federaalka Soomaaliya, sida uu soo sheegayo wariyaha warbaahinta Qaranka ee Aqalka Madaxtooyada Cali Baashi Cabdullaahi Cabdi.

Talaabadan ayaa qeyb ka ah xoojinta xiriirka dhinaca diblomaasiyadda oo ay ku talaabsanayso Dowladda Soomaaliya.