Wasiir ku-xigeenka Wasaaradda Arimaha Dibada iyo Xariirka Caalamiga ah Mudane Muqtaar Mahad Daa’uud ayaa gaaray Magaalada Jubba ee Caasimada wadanka Koonfur Sudan, Halkaasi uu uga qeyb galaayo shirka wasiiradda arimaha dibada.

Wasiir Ku-xigeenka ayaa Magaalada Jubba uga qeyb gali doono Shirka Wasiiradda Arrimaha Dibada IGAD kaasi oo looga hadlayo xal u raadinta Wadamada Colaadu ka jirto.

Waxaa Garoonka Diyaaradaha ku soo dhaweeyay Masuuliyiin ka tirsan Wasaaradda Arimaha Dibada Koonfur Sudan iyo Diblumaasiyiinta Safaarada Soomaaliya ee magalaada Jubba ee koonfurta suudaan.

Qodobada maanta xooga la saaray waxaa ka mid ah sidii deg deg wax looga qaban lahaa dadkii saameynta u gaysatay fatahaada Wabiga Shabeelle.

Waxaana ay isku raaceen Madaxda Dowladda Soomaaliya ee Shirka ka qeybgalayo, Qaramada Midoobay, Midowga Yurub iyo Baanka Aduunka in si deg deg ah in gurmad loogu fidayo dadka ka barakacay Magaalooyinka fatahaada uu Wabigu ka  gaystay.

Dhinaca kale waxaa diirada la saaray amba qaadka wajiga labaad ee qorshaha dib u kabashada u adkeysiga Abaaraha iyadoo layla gartay der dergalinta Mashaariicda dib u kabashada,waxaana la noolaynayaa ilaha kala ah Waxsoorka sida kaluumeysiga Beeraha, Xoolaha,Biyaha, Tamarta iyo qodab kale kuwaas oo ku baxayo dhaqaaale fara-badan.

Kulanka ayaa la rajeynayaa in ugu dambeyn laysku raaco qodob la-fulin karo Shanta Sano ee socda si Soomaaliya ay u sameeyso dib u kabasho ballaaran.

Mudane C/raxmaan Ducaale Beyle Wasiirka Maaliyadda Soomaaliya oo xafiiskiisa kula hadlayay warabaahinta ayaa ka warbixiyay waxqabadka Wasaaradda, wuxuuna shirkiisa jaraa’id uu diiradda ku saaray,qorshaha deyn cafinta,daabicista lacag cusub oo Shillin Soomaali ah,mideynta canshuuraha,isagoo sharaxay waxyaabihi ka soo baxay shirkii dhawaan ka dhacay magaalada Washington ee Mareykanka,Wasiirka ayaana sheegay in shirkaasi uu guul ku soo dhamaaday,islamarkaana dhamaan wafuudii ay la kulmeen ay u riyaaqeen warbixinadii laga siiyay halka ay marayso Soomaaliya.

Wasiirka ayaa sheegay in dhawaan si dhaqsi ah loo soo daabacayo lacagta Shinllin Soomaaliga, taasi oo qeyb ka ah waxyaabaha lagu heshiiyay.

“Waxaa kaloo aan ka wada hadalnay in na loo daabaco lacagta Shillin Soomaaliga,talaabooyinka wixii nalooga baahnaa daabacada lacagtaasina waan buuxinay,waxaa kaloo la isla gartay lacagta daabacadeeda ayaa qarash badan ku baxaya,waxaa ku baxaya lacag dhan 41 Milyen oo dollar,anaga mahaynee ee halkii laga keeni lahaa ayaan dadaalkeedi kujirna”.

Magaalada Nairoobi ee xarunta Dalka Kenya ayuu sheegay in dhawaan ay kula shiri doonaan hay’adda lacagta addunka,si loo dhameystiro dadaalada ku aadan in Soomaaliya deynta laga cafiyo,taasi oo uu rajo wanaagsan ka muujiyay.

“Bisha may ee soo socota todobadeeda waxaan isugu tagaynaa Nairoobi,waxaan ka wada hadlaynaa in aan so xirno wejigii hore ee tijaabooyinka ama imtixaanada deymaha nalooga cafinaayo,waxaana kamid ah horumarinta hanaanka maamul Maaliyadeed,waxaa kale oo qeyb ka ah in la mideeyo canshuuraha Dalka,maadaama aanu nahay hal dal,waxaanu rajaynaynaa in sanadka dambe ay soo dhamaadaan dadaalada deymaha nalooga cafinaayo”. Ayuu yiri Wasiir Beyle.

Ugu dambeyntii wuxuu soo hadal qaaday tirikoobka shaqalaaha dowladda iyo guud ahaan ciidamada marka laga eego xagga bixinta mushaharaadka,wuxuuna ku tilmaamay in ay qeyb ka tahay horumarinta hannaanka maamul maaliyadeed ee dalka.

Kullankan shaqo oo ay isugu yimaadeen mas’uuliyiin ka socotay dowladda federaalka Soomaaliya iyo qaburo farsamo isugu jira Soomaali iyo ajaaniib isla markaana  dowladda kala shaqeenaya la tacaalidda arrimaha fataahadaha iyo abaraaha ayaa ka furmay magaalada Nairobi ee xarrunta dalka Kenya.

Seddexa maalin ee uu kullanka socdo ayaa si gaar ah waxaa diiradda loogu saari doonaa si amba qaadida howlo shaqo oo horay u soo socday, kuwaasi oo ay kamid tahay sidii xal loogu heli lahaa waxyaabaha soo laalaabtay sida fataahadaha, abaraaha Iyo burburka ay sameeyeen labadaan arrin oo dhaqaalaha iyo nolosha ka mid yihiin.

Agaasimaha guud ee wasaaradda qorsheynta C/qaadir Aadan Maxamed ayaa warbixin ka bixiyay muhiimadda shirka.

“waxaan halkan mudada sadaxda cisho soo socda sidii aan u amba qaadi lahayn shaqo hori u socodtay ay ka mid sidii wax looga qaban lahaa arrimaha fataahadaha iyo baaraha.waxaana xoogna la saarayaa arrimaha xoolaha wax soo saarka dalka, si bur burka ay gaystay artin ay faatadaha iyo baaraha oo nolasha dadka saameynta ku reebtay,waxaan rajeynaa in sida ugu dhaqsiyaha badan taloobyin ku aadan mahsaarciidii wax looga qaban lahaa arintaasi in la qaado”.

Maxamed Macallin xoghayaha joogtada wasaaradda gargaarka waxa uu sheegay in dadka saameynta ay ku yeesheen fataahada ka dhacay qaar kamid ah magaalooyinka bartamaha iyo koonfurta Soomaaliya ay ku baaqay in si deg deg ah loogu gurmado.”

“Sidaan  ula socotaan waxaa ka dhacay qeybo ka mid ah maaulada jubbland iyo Horshabeele fataahada siidiba magaalada baledweyne oo saameyn badan u gaystay shacabkii deganaa magaalaadasi,waxaan rajeynaa in dadkaasi si deg deg ah gurmad loo gaarsiin doona iyadoo garoonkii loo marin lahaa gar gaara in uu xir yahay,marka magaalada guriceel ayaa gar gaarka laga daabuli doonaa,hada kumanaan shacab ah ayuu fataahada saameyn ku yeeshay”.

Ugu damebyn 3 da cisho kaddib waxaa la rajeynayaa in kullanka ay ka soo baxaan tallaabooyin waaweyn oo ay kamid yihiin qorshihii guud ee dib u kabashada u adkeysiga abaaraha iyo fataahahada haatan ka dhacay qaar kamid ah gobollada dalkeen.

Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Mudane Xasan Cali Kheyre  ayaa kulan deg deg ah isugu yeeray Guddiga Arrimaha Bulshada ee Golaha Wasiirada, si looga jawaabo Fatahaadda Wabiga Shabelle.

Mudane Xasan Cali Kheyre ayaa guddiga kala hadlay sidii gurmad deg deg ah loo gaarsiin lahaa dadka kunool magaalada Baladweyne ee uu saameeyey Fatahaadda Wabiga Shabelle.

Kulankaasi kadidb ayaa Ra’iisul Wasaare Xasan Cali Kheyre waxa uu isugu yeeray Hay’adaha Gargaarka ee ka howlgala dalka, kuwaas oo uu iyagana kala hadli doono sidii loo caawin lahaa dadka shacabka ah ee fatahaaduhu ay saameeyeen.

kulanka u dhaxeeya Ra’iisul wasaaraha iyo Hay’adaha Gargaarka oo wali socda ayaa diiradda lagu saarayaa habka looga jawaabayo Saameynta fatahaadda iyo sida ugu dhaqsiyaha badan ee shacabka gargaar loo gaarsiin karo.