Mooshinkii Hindisaha XIl ka qaadista Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ee loo gudbiyay Guddoomiyaha Golaha Shacabka 9kii bishan ayaa jabay keddib markii ay caddeymo qoraal ah soo gudbiyeen 14 xildhibaan oo ku saxiixnaa kuwaas oo ku tilmaamay in lagaga been abuurtay.

Xoghayaha Xafiiska Guddoonka Golaha Shacabka Mudane Cabdikariim Xaaji Cabdi Buux ayaa saaka warqad uu u diray Guddoomiyaha iyo labadiisa Ku Xigeen ku xaqiijiyay in tirada rasmiga ah ee soo gudbisay mooshinka uu yahay 78 xildhibaan, sidaas darteedna uusan ahayn mid Golaha la horgeyn karo.

“Mudane Guddoomiye, aniga oo gudanaya waajibkayga ah masuulka maamul ahaan Golaha ugu xilsaaran xaqiijinta dukumintiyada Golaha, tirada qoraallada saxiixyada, soojeedinta naloo soo gudbiyay oo dhammaa 92 (sagaashan iyo labo) haddii laga jaro 14 (afar iyo toban), waxaa kusoo haraya Hindisaha 78 (toddobaatan iyo sided). Haddaba tirada xildhibaannada kusoo haraya Hindisahan ee xaqiiqda ah ma buuxinayo tiradan uu qodobka 92aad, farqada 2aad ee Dastuurka KMG oo sharciyeedu ansax ku noqon karto saddex meelood meel.”

Xogyaha Golaha Shacabka ayaa sidoo kale warqaddan uu ku qoray Guddoonka Golaha Shacabka waxa uu kula socodsiiyay in Hindisaha Xil ka qaadista Madaxweynaha JFS (09/12/2018) uusan soo buuxin shuruudihii dastuuriga ah ee u xusan warqadda.

Shalay ayay ahayd markii labada Guddoomiye Ku Xigeen ay soo saareen warqad ay ku hakinayaan hawlaha Golaha Shacabka iyaga oo tilmaamay in Guddoonka Golaha Shacabka uu ka dhex jiro khilaaf dastuuri ah oo u baahan in xal degdeg ah laga gaaro.

Madaxweynaha faransiiska Emmanuel Macron ayaa ballan qaaday in uu mishaarka kordhin doono sidoo kalana canshuuta  hoos loo dhigi  doono, taasi oo jawaab u ah khalalaasihii toddobaadyadii la soo dhaafay ka socoday dalka faransiiska.

Madaxweynaha oo ka hadlayay telefishinka ayaa cambaareeyay mudaharaadaydii ka dhacay dalka, balse waxa uu sheegay in marka si loo eego ay ahaayeen suuragal in ay sii socdan rabshadaha  dadka lagu  kicinayo.

“Mushaarka ayaa lagu dari doono €100 laga bilaabo sanadka 2019-ka” ayuu yiri Mr Macron.

Qorshe loogu kordhin rabay canshuurta dadka dan yarta ah ayaa la meesha laga saraay balse madaxweynaha waxa uu diiday in canshuurta sidii hore loogu soo celiyo dadka maalqabeenka ah.

Mr Macron ayaa aqbalay in dad badan aysan ku farax sanayn xaaladda ay ku noolyihiin ayna dareemeen in aan la dhagaysan cabashadooda balse Mr Macron, ayaa markii hore aad u dhaleeceeyay dibadbaxyada hareeyay waddankiisa.

Xuska maalinta caalamigah ee xuquuqda aadanah  ayaa ah mid loogu wacyi galinayo bulshada ilaalinta  iyo dhowrista  xuquuqda aadanah iyo in la joojiyo  xadgudubayada ka dhanka ah Aadanaha,soomaaliya ayaa qayb ka ah golaha Qaramada midoobay ee xuquuqda aadanaha.

Sanadki 1948 ayeey aheyd marki shirki golaha guud ee qaramada midobaay  la isku  raacay in 10dacembar ayaa tahay maalinta caalmaiga ee dhowrida xuquuda aadanaha, madaama loo asteeyay wasaarada haweenka iyo hormarinta xuquuqda aadanaha  ee soomaaliya ayaa xusta sanad wilba 10 dacembar  ahmiyadda ay ledahay maalinta caalamiga ee  xuquuqda aadanaha.

”dhanka kale waxaa inta badan bulshada aysan ku baraarug saneyn dhibtada uu leyahay gudniinka fircooniga ah ee gabdhaha kasoo dhibto ku ahaya gabdhaha ku dhaqan dhulka miyiga ah  ee gobolada dalka qaybo ka mid ,inkasto wacyi galin ay sameyaan  dadka u dhaqdhaqaaq xuquuqda aadanaha hadan kuma wadda filan waxaa sidasi qabta” Ifraax Axmed oo ah guddoomiyaha hay,adda Ifraax foundation sido kale kulan ay yeesheen  ra’iisul wasaare ku xigeenka  dalka Filand H.E Mr Samuli Virtanen iyo madaxa hay’adda UNDP u qaabilsan soomaaliya Mr george Conway  ayaa waxay kawada hadleen arrimaho ku saabsan xuquuqda aadanaha soomaaliya iyo sidii loo joojin laha xadgudubayada ka dhacah soomaaliya ee loo geysto dadka uu nugul wax yeelada.

Toban Diblomaasi oo ka tirsan Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ayaa tababar uga furamay dalka qatar ,tababarkan  ayaa waxaa sare loogu qadayay aqoonta Diblomaasiyinta ka hawl gala wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya.

Tababarka ayaa lagu qaadanayaa casharro ku saabsan habka wadaxaajoodka iyo nabad samaynta, caqabadaha qaanuunka caalamiga ee bani’aadannimada iyo mowduucyo kale oo qeyb qaadanaya horumarinta xirfadaha Diblomaasiyiinta soomaaliyeed.