Qoraal ka soo baxay xafiiska Abiy Ahmed ayaa lagu sheegay in Mulu Nega loo magacaabay hogaanka gobalka tigreega ee colaadu ka socoto islamarkaana looga fadhiyo in uu soo xusho xubnaha maamulka ee la shaqeynaya

Go,aanka ayaa waxaa lagu gaaray kulan ay yeesheen golaha wasiirada sida qoraalka lagu sheegay.

Aqalka sare baarlamaanka itoobiya ee loo yaqaan house of federation ayaa horay u go,aamiyay in maamul ku meel gaar ah loo dhiso gobalka tigreega kadib markii dowladu ku soo rogtay xaalad deg deg ah.

Sidoo kale waxa ay arintan imaaneysaa maalin kadib markii baarlamaanka itoobiya uu xasaanadii ka qaaday 39 xubnood oo maamulka tigreega ah kuwaas oo uu ku jiro madaxweyna hada ee ismaamulka tigreega.

Wararka ka imaanayo Dalka Liibiya ayaa sheegayo in Gabar yar oo jirta lix bil ay ka mid ahayd 74 qof ee ku dhintay doon ku burburtay xeebaha liibiya.

Doonta oo ay saarnaayeen muhaajiriin afrikaan ah ayaa labo cad u kala go’day sida ay sheegeen shaqaalaha gurmadka.

Waxaa la arkayay qof dumar ah oo ku qeylinaya canugeyga.

Shaqaalaha gurmadka ayaa sheegay in 8 qof oo ka mid ah 47 oo la soo badbaadiyay ay aad u liitaan.

Laura Lanuza oo ka tirsan heyada Open arms ee dadka qaxootiga gargaarta ayaa sheegtay in talyaaniga iyo Malta ay ka dalbadeen gurmad si loo caawiyo dadka xanuunsanaya.

Heyada socdaalka Qaramada Midoobe ee IOM ayaa sheegtay 74 muhaajiriin ah ay dhinteen kadib markii doon siday ay ku burburtay xeebaha magaalada Khums ee dalka Libya.

Doonta ayaa la sheegay in ay saarnaayeen 120 qof oo ay ku jiraan caruur yar yar iyo dumar.

Ilaalada xeebaha iyo kaluumeysato ayaa soo badbaadiyay 47 qof waxaana la helay meydadka 31 qof oo kale.

Waxaa soconaya gurmad iyo baaritaan si loo helo dadka la waayay nolol geeri sida ay sheegeen shaqaalaha qaramada midoobe.

19 qof oo caruur ay ku jiraan ayaa ku dhimatay labadii cisho ee ugu danbeysay doonyo ku dagay badda Mediterraneanka waxaana la soo badbaadiyay 200 oo qof.

Dibadbaxyo lagu taageerayo Dowlada Itoobiya isla markaana looga soo horjeedo Ismaamulka Tigreega ayaa ka dhacay qeybo ka mid ah Itoobiya.

Kumanaan qof aya isugu soo baxay Ismaamulada Oromada, Cafarta iyo Soomaalida ee dalka Itoobiya si ay u muujiyaan taageerada ay u hayaan howlgalka dowladda ee ka dhanka ah Maamulka Tigreega.

Magaalada Jigjiga ee xarunta Ismaamulka Soomaalida ayaa waxaa ka dhacay banaanbaxa ugu weyn oo ay ka qeyb galeen ardayda iskuulada.

Dadka dibadbaxayay ayaa ku dhawaaqayay erayo ka dhan ah Maamulka Tigreega, waxayna sheegeen in ay dowladda garab taaganyihiin oo ay soo dhaweynayaan howlgallada ka dhanka ah Maamulka Tigreega.

Wasiirka Arrimaha Gudaha Federaalka iyo Dib-u-heshiisiinta Mudane Mukhtaar Xuseen Afrax ayaa ka warbixiyey halka ay marayaan howllaha doorashooyinka, isagoo tilaamay in Xukuumaddu ay ku taagantahay fulinta qodobada heshiiskii ka soo baxay shirarkii Samareeb iyo Muqdisho, isla markaana ay wax walba oo la xiriira doorashooyinku ku qabsoomi doonaan xiligii lagu heshiiyey, wuxuuna ugu baaqay shacabka Soomaaliyeed in kaalintooda ay ka qaataan sidii ay nabadgelyo ugu dhici lahayd doorashadu.

Sidoo kale Wasiirka ayaa ugu baaqay shacabka Soomaaliyeed ee ku dagaallamaya deegaannada hoostaga Galmudug iyo Hirshabelle in colaadda ay ku joojiyaan shuruud la’aan, isagoo tilmaamay in odayaasha dhaqanka, culimada iyo waxgaradka deegaanadaas looga baahan yahay kaalintooda ku aaddan sidii colaadda loo joojin lahaa.

Dhanka kale Wasiirka Amniga Gudaha Mudane Xasan Xundubey Jimcaale ayaa faray Ciidanka amniga in ay xoojiyaan nabadgelyada xiligan muhiimka ah ee lagu jiro doorashooyinka, wuxuuna xusay in amnigu uu yahay danguud oo muwaadin walba taabanaysa, loogana baahan yahay bulshadu in ciidanka ay gacan ku siiyaan sugidda amniga.

Roobabkii Ka da’ay Magaalada Muqdisho Maalmahii u Dambeeyay ayaa Sababay Fatahaad ay Sameyeen Bulaacadaha Ku yaala Magaalada Muqdisho Gaar Ahaan Bulaacadda Warta Boondheere ee Gobolka Banaadir oo ku Fatahday Qaar ka mid ah Xaafadaha Degmada Boondheere Taasi oo Saameyn Ku yeelatay Nolosha iyo Caafimaadka Dadka Danta yar ee ku Nool Degmada Boondheere.

Bulaacadan Ku Taala Degmada Boondheere ayaa buux Dhaaftay Taasi oo Keentay in Xaafado Qaar ay Go’doon Galaan Guryahooda ay ugu galaan biyo xoog badan waxaa maamulka degmada boondheere oo kaashanaya kan gobolka Banaadir ay ku xireen warta matoor loogu tala galay in uu ka saaro biyaha ku jira warta iyadoo ay xiran yihiin ilaha biyo mareenada ee horay badda ugu shubi jiray.

Qaar ka mid ah Dadka ku Nool Degmaad Boondheere ayaa ka Hadlay Saameynta ay ku yeelatay fatahaada warta ay ku sameysay xaafadaha qaar waxayn sheegeen in guryaha ka agdhaw warta ay biyo badan ku soo celisay taasoo dhibaato xoogan kala kulmeen qoysaskii deganaa.

Raxma Maxamed Geedi oo ka mid ah howl wadeenada caafimaadka MCH-ka degmada boondheere ayaa ka hadashay dhibaatooyinka dhinaca caafimaadka ah ee ka dhashay warta iyo sida ay saameysay bulshada ku nool degmada waxayna sheegtay in dhibaato caafimaad ay ka dhasheen biyaha oo isugu jira cudurada faafo sida malaariyada iyo hergabka iyo sidoo kale cudurada caruurta ku dhaca.

Qaar ka mid ah odayaasha iyo culimada ku nool degmaad ayaa codsaday in loo dhiso goobaha biyo mareenada oo biyaha roobka badda ku shubi jiray taasi oo looga badbaadi karo saameynta iyo qasaaraha waxay sheegeen in biyahan halistoodu ay leeyihiin islamarkaana ay sababi karaa in caruurta ku harqadaan ama ku dhintaan.

Gudoomiye ku xigeenka siyaasada degmada boondheere Suldaan Maxamed Aweys Axmed ayaa ka hadlay saameynta warta iyo doorka Maamulka kaga aadan waxuuna sheegay in saameyn balaaran ay u geysteen Dad danyar ah oo ku noolaa qeyb ka mid ah meelaha ay biyuhu ku fataheen.