Wasiirka Wasaaradda Cadaaladda iyo Arrimaha Dastuurka Soomaaliya ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Macalin, oo safar shaqo ku jooga United Kingdom, ayaa si diirran loogu soo dhaweeyay magaalada London.

Soo dhaweynta Wasiirka waxaa ka qeyb qaatay xubno ka tirsan jaaliyadda Soomaaliyeed ee ku nool dalkaas, kuwaas oo muujiyay taageerada ay u hayaan dadaallada dowladdu ugu jirto horumarinta dalka.

Intii uu socday kulanka, Wasiirku waxa uu ka warbixiyay xaaladda guud ee dalka, gaar ahaan dadaallada ku aaddan dhameystirka iyo ansaxinta Dastuurka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, isagoo xusay muhiimadda ay leedahay in shacabka Soomaaliyeed meel kasta oo ay joogaan ay ka qeyb qaataan talo iyo taageero ku aaddan geeddi-socodka dastuurka.

Sidoo kale, Wasiirku wuxuu uga mahadceliyay jaaliyadda Soomaaliyeed ee ku nool United Kingdom doorkooda ku aaddan taageerada horumarka dalka iyo sida ay mar walba uga qeyb qaataan dhismaha dowladnimada Soomaaliya.

Ciidanka Ururka 231-aad ee Guutada 23-aad (MP) ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, kuwaas oo ka howlgala caasimadda dalka, ayaa ka jawaabay codsi ka yimid gabar da’yar oo qabta baahiyo gaar ah, iyagoo ugu deeqay gaari lagu riixo dadka naafada ah si uu uga caawiyo dhaqdhaqaaqeeda.

Taliyaha Ururka 231-aad ee Guutada 23-aad Boliis Milataro ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed,Gashaanle Maxamed Cabdi Xuseen (Koronto),oo booqday guriga gabadha yar ayaa sheegay in markii ay soo gaartay fariinteeda ay go’aansadeen in ay qeyb ka mid ah mushaharkooda ka jaraan si ay uga qeyb qaataan caawinta gabadha. Waxa uu sidoo kale tilmaamay in ciidamada ay mar walba garab taagan yihiin bulshada Soomaaliyeed, gaar ahaan dadka nugul ee u baahan taageerada.

Dhankeeda, gabadha yar ayaa uga mahadcelisay ciidamada deeqda iyo garab istaagga ay u muujiyeen, iyadoo sheegtay in gaarigan ay si weyn ugu baahneyd si uu ugu fududeeyo howl maalmeedkeda.

Arrintan ayaa muujineysa dareenka iyo damqashada Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, kuwaas oo gacana kula dagaallama cadawga,tan kalena ku caawniyaan shacabka ay u adeegayaan.

Guddoomiyaha Maamulka Gobolka Banaadir ahna Duqa Magaalada Muqdisho, Dr. Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab), ayaa Ciid-siin iyo taakuleyn gaarsiiyay Dugsiga Agoonta Wiilasha Kaaraan, oo lagu barbaarinayo ku dhawaad 300 oo arday oo agoon ah.

Duqa Muqdisho ayaa sidoo kale ku dhawaaqay in laga bilaabo bisha Abriil dugsigu heli doono taageero lacageed oo joogto ah, si loo xoojiyo daryeelka iyo waxbarashada ardayda ku jirta dugsiga.

Guddoomiye Muungaab ayaa ku ammaanay maamulka dugsiga dadaalka ay ku bixinayaan barbaarinta iyo xannaaneynta carruurta agoonta ah, isagoo xusay in Maamulka Gobolka Banaadir iyo Dowladda Hoose ee Xamar ay mas’uuliyad ka saaran tahay bixinta adeegyada aasaasiga ah. Wuxuu intaas ku daray in si gaar ah loo tixgelin doono dadka leh baahiyaha gaarka ah, taasoo qayb ka ah fulinta dardaaranka Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Dr. Xasan Sheekh Maxamuud.

Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ayaa horey u bilaabay taageeridda Dugsiga Agoonta Gabdhaha Boondheere, waxaana hadda Dugsiga Agoonta Wiilasha Kaaraan uu ka mid noqonayaa dugsiyada ay taageerada dhaqaale ka helaan Maamulka Gobolka Banaadir iyo Dowladda Hoose ee Xamar.

Xildhibaanada Soomaaliya ee ku matalaya Baarlamaanka Soomaaliya ee Urur Goboleedka Iskaashiga Dhaqaalaha Bariga Afrika ayaa la filayaa in goordhow lagu dhaariyo magaalada Arusha ee dalka Tanzania.

Tallaabadan taariikhiga ah waxay guul weyn uga dhigan tahay xubinimada Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ee Urur Goboleedka Iskaashiga Dhaqaalaha Bariga Afrika (EAC).

Tartamayaasha Degmada Hodan ayaa u soo baxay wareegga kama dambeysta ee tartan ciliyeedka bisha Ramadaan, kadib markii 12 dhibcood ay kaga badisay Degmada Buulo-burde oo heshay 6 dhibcood.

Sido kale,tartamayaasha Degmada Gubadleey ayaa ka adkaaday Degmada Kaaraan, kadib markii ay natiijadii tartan cilmiyeedkaasi ay ku soo gabagabowday 8 iyo 6 oo ay guushii ku raacday Gubadleey.

Waa sanadkii lix iyo tobnaad ee warbaahinta qaranka ay qabaneyso tartan cilmiyeedka bisha Ramadaan,kaas oo sanadkaan ay si wadajir ah u taaba-gelinayaan maamulada Bangiga IBS iyo kan Gobolka Banaadir.

Tartankaan waxaa habeen kasta laga sii daayo Warbaahinta Qaranka Soomaaliyeed, iyadoo si toos ah looga daawadaa Telefishinka Qaranka iyo sidoo kale Radio Muqdisho oo laga baahiyo.

Sanad kasta barnaamijka tartan cilmiyeedka bisha ramadaan waxaa ka qeybgala 32 degmo oo kamid ah gobolada dalka Soomaaliya,waxaana degmadii ku guuleysata tartankaasi lagu abaalmariyaa koobab,lacago iyo abaalmarinno kale sida shahaadooyin muujinaya kaalinta aqoon ee ay gaareen dhallinyarada jiilasha cusub ee soo koroya.

Ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliyeed oo kaashanaya ciidamada deegaanka ayaa maanta hawlgal ka fuliyay tuulooyinka Buulo Naageey iyo Busley Daa’uud oo ka tirsan gobolka Shabeellaha Hoose.

Hawlgalkaas ayaa lagu dilay 9 dhagarqabe oo ka tirsanaa maleeshiyaadka Khawaarijta, kuwaas oo dhibaato ku hayay shacabka deegaanka.

Ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliyeed iyo kuwa deegaanka ayaa sii wadaya dadaallada lagu ciribtirayo Khawaarijta, waxaana ka go’an difaaca shacabka iyo xoreynta guud ahaan deegaannada ay weli ku dhuumaaleysanayaan kooxaha argagixisadu.

Safiirka Safaaradda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ee dalka Hindiya ayaa xabsiga ku booqday Muwaadiniin Soomaaliyeed oo muddo ku xiran wadanka Hindiya, dhanka kalana qeybgalay dhageysiga fadhiga koowaad ee Maxkamadeyntooda.

Danjire Dr. Cabdullaahi Maxamed Odawaa oo maalmihii la soo dhaafay safar shaqo ku joogey magaaladda Mumbai ee gobolka Maharashra ee Hindiya, ayaa xabsiga ku booqday 44 muwdiin Soomaaliyeed ah oo Ciidanka Ilaalada badda Hindiya ka qabteen badweynta Hindiya.

Muwaadiniinta Soomaaliyeed oo muddo badan maxkamad sugayaal ahaa ayaa dadaallo diblomaasiyadeed oo ay sameysay Wasaaradda Arrimaha Dibadda XFS waxaa lagu guuleystay in loo fariisto fadhiga koowaad ee Maxkamadda oo uu goobjoog ka ahaa Safiirka Soomaaliya ee dalka Hindiya Danjire Cabdullaahi Maxamed Odawaa, waxaana qeybta labaad lagu balamay in la dedejiyo waxaana uu safiirku reja weyn ka muujiyay in muwaadiniintaas ay dib u helayaan xorriyadooda.

Guddoomiyaha Maamulka Gobolka Banaadir ahna Duqa Magaalada Muqdisho, Dr. Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab), ayaa maanta kormeer shaqo ku tagay xarunta Agaasinka Waxbarashada Gobolka Banaadir, kaddib markii dib-u-dhis ballaaran lagu sameeyay xaruntaasi.

Intii uu kormeerka ku guda jiray, Guddoomiyaha ayaa warbixin ka dhageystay howl-wadeennada kala duwan ee ka howlgala Agaasinka Waxbarashada, kuwaas oo uga warbixiyay howlaha ay bulshada u hayaan iyo horumarka laga sameeyay adeegyada waxbarashada ee gobolka.

Duqa Muqdisho ayaa uga mahadceliyay Agaasinka Waxbarashada shaqada wanaagsan ee ay u hayaan bulshada, isagoo hoosta ka xariiqay in Maamulka Gobolka Banaadir ay mudnaan gaar ah siinayaan horumarinta adeegga waxbarashada, si waalidiinta canshuur bixiyeyaasha ah ay ubadkooda ugu helaan waxbarasho lacag la’aan ah.

“Waxaan dhawaan saxiixay lacag ku dhaw saddex boqol kun oo doolar oo loogu talagalay horumarinta dugsiyada waxbarashada Gobolka Banaadir sanad dugsiyeedkiiba, taas oo aan sii kordhin doonno, iyadoo ay barbar soconayaan qorshayaal lagu dhisi doono dugsiyo waaweyn,” ayuu yiri Duqa Caasimadda Muqdisho.

Sidoo kale, Guddoomiyuhu waxa uu waalidiinta ugu baaqay in ay ubadkooda u diraan dugsiyada waxbarashada si looga hortago jahliga loona xoojiyo mustaqbalka jiilka soo koraya.

Dhankiisa, Dr. Muungaab ayaa tilmaamay in la fududeeyay helitaanka shahaadada dugsiga dhexe, taas oo hore caqabado uga jireen, isagoo bahda waxbarashada kula dardaarmay in si hufan oo cadaalad ah loo qaado imtixaanaadka sanad dugsiyeedka ee soo socda.

Degmada Hodan oo ka tirsan Gobolka Banaadir ayaa u gudubtay wareegga 4-aad ee tartan cilimyeedka bisha ramadaan, kaddib, markii 16 dhibcood ay kaga adkaatay Degmada Wanlaweyn oo iyaduna heshay 10 dhibcood.

Waa sanadkii lix iyo tobnaad ee warbaahinta qaranka ay qabaneyso tartan cilmiyeedka bisha Ramadaan,kaas oo sanadkaan ay si wadajir ah u taaba-gelinayaan maamulada Bangiga IBS iyo kan Gobolka Banaadir.

Tartankaan waxaa habeen kasta laga sii daayo Warbaahinta Qaranka Soomaaliyeed, iyadoo si toos ah looga daawadaa Telefishinka Qaranka iyo sidoo kale Radio Muqdisho oo laga baahiyo.

Sanad kasta barnaamijka tartan cilmiyeedka bisha ramadaan waxaa ka qeybgala 32 degmo oo kamid ah gobolada dalka Soomaaliya,waxaana degmadii ku guuleysata tartankaasi lagu abaalmariyaa koobab,lacago iyo abaalmarinno kale sida shahaadooyin muujinaya kaalinta aqoon ee ay gaareen dhallinyarada jiilasha cusub ee soo koroya.

Dhinaca kale, halkaan kala soco Jadwalka isku aadka Afar dhamaadka ee Tartan Cilmiyeedka Warbaahinta Qaranka.

Dable NISA Mukhtaar Shakuur Amiin, ayaa lagu edeeyay dilka Marxuum Fatxi Cabdullahi Cabdi oo dhacay Taariikhdu markii ay aheyd lix iyo tobankii Bishii February 2026, Waana Degmadda Afgooye ee Shabeellada Hoose.

Sidoo kale dhacdadaasi waxaa u Geeryooday Aabaha Marxuumka Cabdullaahi Cabdi Muuse, ka dib markii ay gaartay warka Dhimashada wiilkiisii guri dambeyska ahaa.

Dilka ayaa dhacay ka dib markii uu dhexmaray muran salka ku hayay dhaca Taleefanka Marxuumka oo xilligaa ka soo baxay Masjid uu ku oogay salaadii Duhur.

Baaris dheer ka dib Xafiiska Xeer ilaalinta Ciidamada QS, ayaa codsaday qaadista kiiskan, waxaana laga aqbalay Seddexdii Bishaan March.

Fadhiyo kala duwan ka dib, Maxkamadda oo fursad siisay dhinacyada Dacwadda, dhagaysatayna Maragyo goob joog u ahaa dhacdadaan, ayaa ugu dambeyn maanta ku xukuntay Ex-Dable NISA Mukhtaar Shakuur Amiin Dil Toogasho, ahna Qisaasta Marxuum Fatxi Cabdullahi Cabdi.

Sida uu warbaahinta u sheegay G/sare Xassan Cali Nuur Shuute Guddomiyaha Maxkamadda Darajada koowaad ee Ciidamada QS.