Home Blog Page 472

Kulan looga hadlayay dardar gelinta dagaalka khawaarijta oo Muqdisho lagu qabtay {Sawirro}

Kulan looga hadlayay sidii loo dardar gelin lahaa dagaalka khawaarijta ayaa maanta ka qabsoomay xarunta ciidanka howlgalka wadajirka ah ee Dowladaha Safka hore oo ay kamid yihiin Soomaaliya Ethiopia, Kenya iyo Djibouti.
Kualanka waxaa kaqeyb galay Taliyaha Ciidanka howlgalka wadajirka ah ee Doowladaha Safka hore Jeneraal Maxamed Cali Bariise, Ergayga gaarka ah ee Madaxweynaha u qaabilsan Xasillinta iyo Ilaalinta Arrimaha Rayidka ee goobaha dagaallada Mudane Maxamed Cabdi Waare, safiirka dowlada Kenya u fadhiya Soomaaliya Ambassador Thomas Chepkuto iyo saraakiil katirsan Ciidanka XDS iyo Ciidanka Kenya.

Alle u naxariisteen saciid Khaliif Cali iyo Khadro Cumar Dhuulle oo Muqdisho lagu aasay.

Alle ha u naxariistee Fanaankii Qaranka Saciid Khaliif Cali oo dhawaan ku geeriyooday dalka Germany ayaa maanta Meydkiisa laga soo dejiyay Magaalada Muqdisho iyadoo aas Qaran loogu sameeyay qabuuro ku yaala caasimadda.

Marxuumka Saciid Khaliif  iyo Mafanaanadii fanaanku dhalay ee Khadro Cumar Dhuulle oo Iyana xalay ku geeriyootay xaafadda Ex fiyoore eee magaalada Muqdisho ayaa salaadda Janaasada lagula tukaday masaajid ku yaala xaafadaaas waxaana ka qeyb galay xildhibaano iyo masuuliyiin kale oo dowladda ka tirsan, bahda fanka iyo qeybaha bulshada.

Agaasimaha guud ee wasaaradda Warfaafinta Cabdullaahi Xayir Ducaale ayaa ka tacsiyeeyay Geerida Labada fanaan ee maanta gurigooda dhabta ah loo galbiyay.

Maareeyaha Tiyaarterka Qaranka Abwaan Cismaan Cabdullaahi Guure iyo qaar ka mid ah abwaanada Soomaaliyeed ayaa ka tacsiyeeyay geerida Marxuumiinta.

Sanatar Samsam Daahir Maxamuud ayaa allaah uga barisay naxariistiisa Fanaaniintii geeriyootay Saciid Khaliif Cali Iyo Khadro Cumar Dhuulle kuwaas oo maanta lagu aasay Muqdisho.

Alle ha u naxariistee Saciid Khaliif ayaa lagu aasay Qabuuro ku yaala deegaanka Gubadley halka AUN Khadro Cumar Dhuulle lagu aasay Qabuuraha Iskuul Boliisia ee degmada Xamar jajab,halkaas oo ugu dambeyna loogu duceeyay.

Safiirka JFS ee Shiinaha oo Ka qeybgalay shirweynaha caalamiga ah ee Qowmiyadaha Shiinaha iyo Afrika,”.

Safiirka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ee Dalka Shiinaha Danjire Cawaale Kullane ayaa magaalada Beijing ee caasimadda dalka Shiinaha kaga qeyb galay shirweynaha caalamiga ah ee ” Daraasaadka caalamka ee Qowmiyadaha Shiinaha iyo Afrika,”.

Shirweynahan oo ay si wadajir ah u soo qaban qaabiyeen Akadeemiyada Daraasaadka Taariikhda Shiinaha iyo Machadka Shiinaha-Afrika ayaa waxaa ka soo qeyb galay madax iyo aqoonyahano ka kala socda Dalalka Shiinaha iyo Afrika.

furitaanka shirka, waxaa khubad dhinacyo badan taabaneysa ka jeediyay Danjire Cawaale Kullane, isagoo shirka ku soo bandhigay xiriirka taariikhda guud ee shiinaha iyo Afrika intaba.

Danjiraha Janhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ee Dalka Shiinaha Amb: Cawaale Kullane, ayaa ku dheeraaday taariikhda iskaashiga soo jireenka ah ee u dhaxeeya Soomaaliya iyo shiinaha gaar ahaan arrimaha xagga dhaqanka iyo xiriirka walaaltinimo ee labada Dal ka dhaxeeyo.

” Xiriirka labada Dal ee Soomaaliya iyo shiinaha wuxuu bilowday qarnigii 15-aad ee Admiral Zheng Ha, soo booqday magaalada Muqdisho, waxaana markaas ka dib, aas-aasmay wada shaqeyn ku saleysan ganacsiga, siyaasad nabad ah iyo iskaashi u-dub-dhexaad ilaa iyo hadda u ah xiriirka labada Dal,” ayuu ku yiri safiirka khudbadda uu ka jeediyay shirka.

Ugu dambeyntii, Danjire Cawaale Kullane ayaa soo dhoweeyay howsha wanaagsan ee Machadka Shiinaha-Afrika “China-Africa Institute”, ( CAI) iyo Akadeemiyada Daraasaadka Taariikhda Shiinaha ” Chinese Academy  of History ( CAH), sida hufnaanta iyo wadajirka leh ay u maamuleen shirweynaha caalamiga ah ee ” Daraasaadka caalamka ah  ee Qowmiyadaha Shiinaha iyo Afrika.

Ergeyga Madaxweeynaha u qaabilsan arrimaha Soogalootiga Sweden uga qeeyb gashay shir looga hadlayey Hijrada.

Ergeyga Gaarka ah ee Madaxweeynaha u qaabilsan arrimaha Soogalootiga iyo xuquuqda Caruurta Ambaashatoor Maryan Yaasiin Xaaji Yuusuf ayaa Magaalada Stockholm ee Caasimadda Dalka Sweden uga qeeyb gashay shir( Swedish Presidency Conference) looga hadlayey Hijrada si wadajir ahna eey usoo qabanqaabiyeen Midowga Yurub & Shabakadaha Hijrada.
Abaashatoor Maryan oo faahfaahin ka bixineeysay shirka ayaa tiri ” Waxaa sharaf ii ah inaan aragtida Soomaaliya ee ku aadan Hijrada ama Tahriibka kusoo bandhigo shirkaan oo looga hadlayo xiriirka ka dhexeeya Masiibooyinka Cimilada & Xaalufka Deegaanka oo Midoowga Yurub soo qabanqaabiyey laguna qabtay Stockholm Sweden”.
Shirka ayaa waxaa aad loogu falanqeeyey sida saameeynta isbedelka Cimiladu saameeyn ugu yeelatay qaababka Hijrada ee meelo kala duwan ee adduunka ah. Kasoo qeeybgalayasha Shirka ayaa hoosta ka xariiqay sida eey muhiim u tahay in dib u eegis lagu sameeyo siyaasadda Socdaalka iyadoo weliba lagu cabbirayo aragti fog.
Ambaashatoor Maryan Yaasiin ayaa shirka u gudbisay sida loogu baahanyahay hab-doowladeed loo dhanyahay kaasoo lagu hormariyo qaab-dhismeedka Sharciyada Qaran ee Hijrada iyo weliba Siyaasadaha ilaalinaya xuquuqda Caruurta iyo Soogalootiga iyadoo lala kaashanayo Heyadaha kala duwan ee ku shaqada leh arrimaha Socdaalka.

Guddoomiyaha Golaha Shacabka oo xafiiskiisa ku qaabilay Wafdi ka socda Qaramada Midoobay.

Guddoomiyaha Golaha Shacabka Baarlamaanka Jamhuuriayadda Federaalka Soomaaliya Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe) ayaa maanta xafiiskiisa ku qaabilay Wafdi uu hoggaaminaayo Madaxa Xafiiska Doorashooyinka iyo Dhismaha Nabadda ee Qaramada Midoobay Mudane Serge G. Kubwimana, Marwo Mikyong Kim, oo ah Xafiiska Siyaasadda Doorashooyinka, La-Taliye Sare ee Gobolka ee arrimaha Doorashooyinka iyo horumarinta Dowlad-wanaaga ee UNDP Mudane Luis Martinez betanzos iyo Mudane Walter Lotze oo ah Madaxa Bariga Afrika ee Siyaasadda iyo Dhismaha Nabadda ee QM.
Guddoomiye Sheekh Aadan Madoobe iyo Madaxda Xafiiska Doorashooyinka QM iyo UNDP ayaa ahmiyada koowaad siiyay doorashada soo socota ee dalka ka dhici doonta nooca ay noqon karto, iyagoo kawada hadlay sidii dalka ugu dhici laheyd doorasho ka duwan midii hore loo soo arkay.
Dhanka kale Madaxda QM iyo UNDP ayaa xusay in Guddoomiyaha Golaha Shacabka ay kala shaqeyn doonaan horumarinta baarlamaanka, tayeynta aqoonta shaqaalaha Golaha iyo xildhibaannada, iyagoo sheegay in ay gacan ka geeysan doonaan dhameystirka dib u eegista Dastuurka KMG ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya iyo sharuucda muhiimka u ah dalka.

Madaxweynaha Hirshabeelle oo Beledweyne kulan kula qaatay Wakiilada Qaramada Midoobay.

Madaxweynaha Hirshabeelle Mudane Cali Guudlaawe Xuseen ayaa maanta Magaalada Beledweyne kulan kula qaatay Wakiilada Qaramada Midoobay u qaabilsan FOA, WFP, UN-OCHA, UNSOS iyo UNSOM ee Jooga Beledweyne.
Madaxweynaha ayaa Wakiilada warbixin ka siiyay baaxadda xaaladda fatahaada ee ka jirta Magaalada Beledweyne iyo saameynta daran ee ay bulshada ku yeesheen xili dadkii deganaa Magaalada ay inta badan ka barakeen guryahoodi qaar kale oo wali ku go’doonsan gudaha Magaaladana laga soo daad guraynayo.
Madaxweynaha ayaa ugu baaqay wakiilada Hay’adaha Qaramada Midoobe in gargaar deg deg ah oo isugu jira cunno, biyo, hooy iyo dawooyin lasoo gaaraan dadka guryahooda kasoo barakacay ee daadsan bariga iyo galbeedka Magaalada Beledweyne.

Barakac maalintii sadaxaad ka socda Beledweyne iyo ciidamada oo dadka u gurmaday {Sawirro}

Dadka Magaalada Beledweyne ayaa maalintii sadaxaad ka barakacaya xaafadaha magaalada oo Fatahaaddu aad u saameysay waxaana kaalin weyn ka qaadanaya daadgureynta dadka jilicsan Ciidanka xoogga dalka.
Beledweyne ayaa lagu soo waramayaa in hadda Badanaa fatahaadda wabigu saameysay oo dadku banaanka uga baxeen waxaana jira daruufo badan oo dadkii magaalada ka baxay ay wajahayaan.

Odayaasha Dhaqanka Ceelbuur iyo Khawaarijta oo ku kala tagay wadahal ay yeesheen. (Warbixin)

Inta la socotay qeybaha hore ee Barnaamijka ” Diiradda”, warbaahinta qaranka waxaan ku baahinay in horjoogayaasha Khawaarijta Al-shabaab ee ka soo jeeda Ceelbuur ay daneynayaan in hubkooda ay ku wareejiyaan odayaasha dhaqanka ka hor inta aysan ciidamada qalabka sida iyo kuwa dadka deegaanka cagta marin meelaha maleeshiyada Al-shabaab haraadiga kaga yihiin.

Degmada Ceelbuur iyo deegaannada ku dhow dhow ayaa odayaasha dhaqanka waxay ka biyo diideen isku day ay horjoogayaasha Khawaarijta Al-shabaab ay ku doonayeen hubka Al-shabaab deegaannadaas ku haystaan beelaha loo dhiibo marka la doonnano laga qaato.

Horjooge Maxamed Xuseen Gaagaale, ayaa kulan uu odayaasha dhaqanka qeybo ka mid ah Ceelbuur kula yeeshay deegaannada Garable,Xiindheere, Xagareey iyo Ceelgaras,waxayna odayaasha dhaqanka si gaar gaar ah uga diideen in ay kala wareegaan hubka Al-shabaab horjooge Gaagaale.

Horjooge Gaagaale ayaa doonaya inuu odayaasha la ciyaaro turub ah in hubka ku wareejiyo, iyadoo maleeshiyada u muuqato in aysan u babc dhigi karin ciidamada qalabka sida ee hadda kaabiga ku haya degmada Ceelbuur iyo hareeraheeda.

Odayaasha dhaqanka ee deegaanka Garable kula shiray horjooge Gaagaale ayaa waxay u cuskadeen in aysan xilligan diyaar u ahayn odayaasha reer Ceelgaras ay magac hubka Shabaab u saariyaan beeshooda, sidaasi daraateedna haddii uu doonayo Gaagaale wadahadal la galo Dowladda ama isaga tago deegaanka.

Horjooge Maxamed Xuseen Gaagaale oo ka biyo diidan dalabka odayaasha dhaqanka ayaa markale isku dayay inuu Xiin-dheere iyo Xagaleey tago oo odayaal ku kala sugan deegaanadaas ku qanciyay in hubkii Al-shabaab ee Gaagaale gacanta ku hayay ku wareejiyo odayaasha dhaqanka ee ku abtirsada Ceelgaras,laakiin odayaashu ay si isku mid ah isugu raaceen in xilligan aysan la wareegi karin hub Shabaab ay leeyihiin.

Diidmada odayaasha dhaqanka ee ka soo jeeda Ceelgaras ay ka biyo diideen dalabka ka yimid horjoogaha ku beybta ah ee Maxamed Xuseen Gaagaale ayaa ka dhigan in Al-shabaab markale, warkooda aan ka socon degmada Ceelbuur iyo deegaannada ku teedsan.

Tani waxay u muuqataa in horjooge Gaagaale uu ku fashilmay isku daygiisa, waxaana isku daygan fashilmay kala cadeyneysaa in odayaasha dhaqanka ee ku sugan degmada Ceelbuur iyo deegaannada ku ku dhow dhow hadda ay si toos ah ugu hor imaanayaan awaamiirtii qaldaneyd ee horjoogayaasha maleeshiyada Al-shabaab, odayaasha dhaqanka deegaanka siinayeen muddooyinkii dhowr iyo tobanka Sano ahayd ee deegaannadaas xoogga ay ku haysteen.

Kaliya ma ahan degmada Ceelbuur iyo deegaannada ku teedsan meelaha ay Al-shabaab odayaasha dhaqanka kaga hor yimaadeen, dhawaan ayay ahayd markii odayaasha dhaqanka degmada Jilib ee gobolka Jubbada Dhexe ay awaamiir qaldan ka diideen Khawaarijta Al-shabaab.

Ciidamada xoogga dalka oo Tiro maleyshiyaad ah ku dilay howlgal.

Ciidanka XDS oo howlgal qorsheeysan ka fuliyay degaanka Gumeeysi-diid oo 9 KM dhanka bari kaga toosan degmada Awdheegle ee gobolka Shabeelaha hoose ayaa lagu khaarijiyay Tiro maleyshiyaad Khawaarij ah.

Ciidanka oo ka warhelay in maleeshiyaad katirsan khawaarijta ay isku uruursanayaan degaanka Gumeeysi-diid si ay u dhibaateeyaan shacabka degmada Awdheegle ayaa ku baxay deegaankaas waxaana ay ka hortageen isku daygii kooxda, iyadoo howlgalkaas lagu dilay 5 dhagarqabe oo katitsan khawaarijta tiro kalena lagu dhaawacay.

Taliyaha Guutada 14 oktoobar ee Ciidanka xoogga dalka G/le Sare Nuur Maxamed Gaaboow oo la hadlay Idaacadda Ciidamada qalabka sida ayaa xusay in howlgalku u dhacay sidii loo qorsheeyay isla markaana halkaa lagu fashiliyay isku daygii KHawaarijta.

Warbixinta Toddobaadlaha ee Waxqabadka Dowladda.

1- Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo sheegay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay qaaddey tallaabbooyin ka dhan ah musuq-maasuqa, islamarkaana ay bilaabayso qorshe qaran oo lagu ilaalinayo ammaanada shacabka.
2- Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa madaxda Dowlad Goboleedka Puntland ugu baaqey in ay tixgeliyaan rabitaanka shacabka, ayna dhageystaan talada siyaasiyiinta iyo dhaqanka deegaanka, si loo hirgeliyo hannaan siyaasadeed oo loo wada dhan yahay.
3- Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo la kulmay ergay ka socday Golaha Sare ee dalka Suudaan Danjire Dafcallah Al-xaaji Cali ayaa mar kale ku celiyay sida Soomaaliya ay u taageersan tahay mowqifka IGAD, Midowga Afrika iyo Qaramada Midoobay ee la xiriira in degdeg loo soo afjaro colaadda Sudan, khilaafka jirana wadahadal lagu xaliyo.
4- Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre oo ka qeyb-galay munaasabad lagu qabtey barxad ku taalla degmada Kaaraan oo kor loogu qaadayey kalsoonida shacabka ee la shaqeynta ciidammada.
5- Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre ayaa abaalmarino guddoonsiiyay muwaadiniin ka qeyb qaatey xasilinta caasimadda iyo ka hortagga dhagarta argagixisada.
6- Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre ayaa diray baaq ku aaddan xaaladda Puntland iyo xiriirka kala dhexeeya hay’adaha federaalka, isagoo tilmaamay muhiimadda ay leedahay in aan la siyaasadeyn horumarka, lagana shaqeeyo danta qaranka iyo darooshooyin la isku raacsan yahay oo ka dhaca Puntland.
7- Ra’iisul Wasaare Xamse Cabdi Barre oo sheegay inay ka go’an tahay dhisidda hay’ado qaran oo wax-ku-ool ah, islamarkaana kulansaday karti iyo hufnaan. Ra’iisul Wasaaraha waxaa uu ka hadlayey munaasabad lagu maamusayey Maalinta Midowga Yurub, isagoo bogaadiyay taageerada EU ee Soomaaliya.
8- Ra’iisul Wasaare Ku Xigeenka Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Saalax Axmed Jaamac oo daah-furay Madasha Iskaashiga Horumarinta Soomaaliya iyo Beesha Caalamka.
9- Golaha Wasiiradda oo sheegay in 70% la wiiqay weeraradii iyo fal dembiyeedkii Khawaarijta Al Shabab ay ka geysan jireen caasimadda iyo iyo magaalooyin kale oo badan.
10- Ciidanka Nabadsugidda ayaa hawlgal qorsheysan ku fashiliyay weerar qaraxyo ah oo Al Shabab ay damacsanayeen inay ka fuliyaan Beerta Nabadda ee magaalada Muqdisho, gacantana ku dhigay raggii maleegayay weeraradaasi iyo qaraxyada.
11- Amniga Suuqa Bakaaraha ee Muqdisho oo si weyn u soo hagaagey kadib markii Ciidanka Qalabka Sida ay ku guuleysteen inay ka sifeeyaan inta badan Khawaarijta Al Shabab.
12- Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa toddobaadkan dalka dib ugu soo celisay 230 muwaadiniin ku xayirnaa dagaalka ka socda Suudaan. Hawlaha daadgureynta ayaa weli si habsami leh u socda.
13- Hay’adda Maareynta Musiibooyinka Qaranka ee SODMA ayaa digniin iyo talabixinba la wadaagtey bulshada Soomaaliyeed si ay uga taxadaraan khataraha uga imaan kara daadad ama fatahaado ka dhalan kara roobka xilliga Gu’ga oo ka curtay qeybo ka mid ah dalka.
14- Wasaaradda Waxbarashada, Hiddaha iyo Tacliinta Sare ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya ayaa shaacisay in 27-ka May 2023 la qaadayo imtixaanka heer qaran ee dugsiyada sare ee dalka.
15- Fatahaad uu Wabiga Shabeelle ka geystay qeybo kamid ah magaalada Beled Weyne ee gobolka Hiiraan ee Dowlad Goboleedka HirShabeelle..
16- Ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliya iyo kuwa deegaanka ayaa Khawaarijta Al Shabab kala wareegay deegaano dhaca Galbeedka Degmada Xarardheere ee Gobolka Mudug.
17- Taliyaha Ciidanka Asluubta Soomaaliyeed, General, Mahad Cabriraxaan Aadan ayaa sheegay in askarta isticmaasha daroogada noocyadeeda kala duwan laga cayrin doono ciidanka.
18- Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliya, General Odawaa Yuusuf Raage ayaa sheegay in howlgalkii milateri ee dhowaan ka dhacay deegaanka Ceel-qaboobe degmada Xarardheere lagu laayay maleeshiyaad ajaanib ah, qaarna nolosha lagu qabtay.
19- Ciidanka Xoogga Dalka iyo kuwa deegaanka ee ku sugan degmada Ceeldheer ee gobolka Galguduud ayaa gacanta ku dhigay sedax horjooge oo ka tirsan Khawaariijta Al Shabab, ,kuwaas oo kala ah: Shire Cabdi Maxamed,Cali Abgaalow iyo Maxamuud Calasow.