1- Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa khudbad u jeediyay shacabka Soomaaliya, isagoo diiradda saarey arrimaha dib u heshiisiinta iyo faragelinta ay Israel ee ka dhanka ah madaxbanaanida iyo qarannimada Soomaaliya.

2- Madaxweyhne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa shir-guddoomiyey kulanka Golaha Wasiirrada, isagoo u jeediyay khudbad ku saabsan xaaladda guud ee amniga dalka , dagaalka lagu ciribtiraaya Khawaarijta iyo doorashooyinka golaha degaanka ee dhawaan ka qabsoomay Muqdisho.

3- Golaha wasiirada ayaa ansaxiyey labo Heshiis is-afgarad oo dhexeeya Soomaaliya Uganda oo dhinaca amniga ah, iyo mid u dhexeeya Soomaaliya iyo Sacuudi Caraabiya oo dhinaca iskaashiga gaadiidka badda.

4- Wasiirka Arrimaha Dibadda Cabdisalaan Cabdi Cali, ayaa magaalada Riyadh kulan kula yeeshay Wasiirka Arrimaha Dibadda Sacuudiga, Amiir Faisal bin Farxaan bin Cabdullaahi Al-Sacuud,iyadoo kulanka diirrada lagu saarey taageerada midnimada Soomaaliya.

5- Wasiirka Arrimaha Dibadda Cabdisalaan Cabdi Cali ayaa khadka taleefanka kula xiriiray dhiggiisa Jamhuuriyadda Indonesia, Mudane Sugiono,iyagoo ka wadahadlay muhiimada ilaalinta madax-bannaanida, midnimada dhul iyo midnimada qaran ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

6- Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Federaalka iyo Dib-u-Heshiisiinta ayaa shacabka Gobolka Banaadir ku bogaadisay qabsoomidda Doorashadii taariikhiga ahayd ee Golaha Deegaanka Gobolka Banaadir, oo si guul leh u dhacday 25-kii Diseembar 2025-ka.

7- Wasiirka Gaashaandhigga Mudane Axmed Macallin Fiqi, ayaa tababar usoo xiray cutubyo ka tirsan ciidamada gaarka ah ee Gorgor ee Ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliya, oo tababar ciidan ku qaatay Kulliyadda Tababarka Ciidamada TURKSOM ee magaalada Muqdisho.

8- Wasaaradda Arrimaha Dibedda ee Soomaaliya ayaa si adag u cambaareysay booqashadii Wasiirka Arrimaha Dibedda Israel uu ku tagey magaalada Hargeysa, tallaabadaas oo ka dhan ah madaxbanaanida Soomaaliya.

9- Wasiirka Gaashaandhigga Axmed Macallin Fiqi, ayaa qaabilay Ku-Xigeenka Safiirka Britain u fadhiya Soomaaliya Danjire Sam Thomas,iyagoo ka wada hadlay dhinacyada amniga iyo la dagalaanka argagaxisada.

10- Wasaaradda Gaashaandhigga ayaa faahfaahin ka bixisay hawlgal culus oo ay Ciidamada Xoogga Dalka ka fuliyeen degmada Jilib ee gobolka Jubbada Dhexe oo lagu dilay 15 xubnood oo ka tirsanaan Khawaarijta.

11- Wasiirka Gaashaandhiga Mudane Axmed Macalim Fiqi ayaa sheegay in hawlgal ka dhacay Degmada Jilib lagu dilay horjooge sare Eng Cabdullaahi Cismaan Maxamed Abuukar (Eng Ismaaciil), kaas oo kooxda Khawaarijta u qaabilsanaa qaraxyada,amniga gudaha iyo hawlgalada dibedda.

12- Wasiirka Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska Mudane Daa’uud Aweys Jaamac, ayaa dhambaal hambalyo iyo bogaadin u diray maamulka iyo shaqaalaha Wakaaladda Wararka Soomaaliyeed (SONNA) oo u dabaaldagey munaasabadda xuska sannad-guuradii 62-aad.

13- Wasiirka Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska Mudane Daa’uud Aweys Jaamac, ayaa xarigga ka jaray mashruuca Casriyeynta Istuudiyeyaasha Radio Muqdisho iyo Codka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

14- Wasiirka Arrimaha Dibedda ee Boqortooyada Sacuudiga Amiir Faisal bin Farxaan bin Cabdullaahi Al-Sacuud ayaa magaalada Washington kulan muhiim ah kula yeeshay Xoghayaha Arrimaha Dibedda ee Mareykanka Marco Rubio, iyadoo kulankaasi diiradda lagu saarey muhimadda ilaalinta madaxbanaanida iyo qaranimada Soomaaliya.

15- Dhowr iyo labaatan dowladood oo soo saarey War Murtiyeed loo dhan yahay oo ay ku diidan yihiin faragelinta Israel ee madaxbanaanida Soomaaliya, iyagoo si buuxda u taageeray madaxbanaanida iyo qarannimada Soomaaliya.

16- Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliya oo kaashanaya kuwa Mareykanka ayaa burburiyay warshad sameysa qaraxyada kooxda Khawaarijta oo ku taalley degmada Saakow.

17- Wasiirrada iyo Xildhibaanada ka soo jeeda Waqooyi Bari iyo Gobolka Awdal oo shir jaraa’id ku qabtay Muqdisho ayaa si adag uga horyimid aqoonsi beenaadka Israel ee gobollada Waqooyi ee Soomaaliya.

18- Wasiiru Dowlaha Amniga Gudaha Maxamed Cali Xagaa ayaa qaabilay wafdi sare oo ka socday Jamhuuriyadda Turkiga ,oo uu horkacayay Taliyaha Ciidamada Özel Hareket, iyadoo kulanka diirrada lagu saarey xoojinta iskaashiga dhinacyada amniga ee u dhexeeya labada dal.

19- Wasiir Dowlaha Wasaaradda Beeraha iyo Waraabka Asad Cabdirasaaq Maxamed, ayaa si rasmi ah u daah furay munaasabad lagu soo bandhigayay waxqabadka Toban (10) shirkadood ee ku guuleystay Tartanka Hal-Abuurka Furan ee Suuq-helidda Beeraleyda Soomaaliyeed 2025-ka ,oo lagu qabtay magaalada Muqdisho.

20- Golaha Nabadda iyo Amniga ee Midowga Afrika ayaa si adag uga horyimid aqoonsi beenaadkii ay Israa’iil ku aqoonsatay “Somaliland” oo qeyb ka ah dhulka Jamhuuriyada Soomaaliya, isla markaana taageeray madax-banaanida ,midnimada dhuleed iyo xasiloonida Jamhuuriyada Federaalka Soomaaliya.

21- Xoghayaha Guud ee Jaamacadda Carabta, Axmed Abul-Qeyd, ayaa si adag u cambaareeyay booqashada Wasiirka Arrimaha Dibadda Israa’iil ku tagay magaalada Hargeysa ee Waqooyiga Soomaaliya.

22- Isu-soo-bax ballaaran oo ay soo qabanqaabiyeen Midowga Golayaasha Culimada Soomaaliyeed, laguna muujinayay diidmada faragelinta ay Israel ku hayso midnimada dalka, ayaa lagu qabtay Muqdisho.

23- Kumanaan shacab ah ayaa isugu soo baxay magaalada Muqdisho, kuwaas oo ka soo horjeeda faragelinta Israel ku sameysay qaranimada iyo madaxbanaanida Soomaaliya.

24- Guddoomiyaha Hay’adda Maareynta Masiibooyinka Qaranka (SoDMA), Maxamuud Macalin, ayaa Golaha Wasiirrada u soo bandhigay warbixin rasmi ah oo ku saabsan xaaladda abaaraha ee dalka oo si weyn saameeyay bulshada soomaaliyeed .

25- Taliyaha Ciidanka Dhulka Sarreeye Guuto Sahal Cabdullaahi Cumar ayaa kormeeray fariisimada Ciidanka Xoogga Dalka ee magaalada Beledweyne ee gobolka Hiiraan, gaar ahaan Guutooyinka 5aad iyo 29aad ee qeybta 27aad Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.

Mudane Cabdisalaam Cabdi Cali, Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, ayaa maanta oo Jimce ah khadka taleefoonka kula hadlay dhiggiisa dalka Singapore, Mudane Dr. Vivian Balakrishnan.

labada wasiir ayaa ka wada hadlay xoojinta xiriirka laba geesoodka ah, iyaga oo adkeeyay muhiimadda ay leedahay ilaalinta iyo taageeridda mabaadi’da madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, iyadoo la raacayo sharciga caalamiga ah iyo Axdiga Qaramada Midoobay.

Ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliyeed oo kaashanaya saaxiibada caalamka, gaar ahaan Ciidamada Mareykanka, ayaa xalay fuliyay howlgal qorsheysan oo lala beegsaday kooxo Khawaarij ah oo ku sugnaa degmada Saakow ee gobolka Jubbada Dhexe.

Howlgalkaas duqeynta ah waxaa lagu dilay 18 dhagarqabe oo ka tirsanaa maleeshiyada Khawaarijta, kuwaas oo ay ku jireen injineerro ku lug lahaa farsamaynta qaraxyada iyo dhibaateynta shacabka Soomaaliyeed.

Sidoo kale, howlgalka wadajirka ah ayaa lagu burburiyay warshad ay Khawaarijtu u adeegsan jireen soo saarista iyo diyaarinta noocyada qaraxyada ee lagu dhibaateeyo shacabka.

Wasaaradda Gaashaandhigga iyo Talisyada Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa mar kale xaqiijiyay go’aankooda ah in la xoojiyo howlgallada ka dhanka ah argagixisada, si loo adkeeyo amniga shacabka Soomaaliyeed.

Howlgallada is-daba jooga ah ayaa muujinaya wada-shaqeyn dhow oo u dhexeysa Ciidamada Qaranka iyo saaxiibada caalamka ee ka go’an ciribtirka cadowga Soomaaliyeed.

Guddoomiyaha Gobolka Shabeellada Dhexe Maxamuud Maxamed Nuur iyo Taliyaha Ciidanka Booliska Dowlad Goboleedka Hirshabeelle Janaraal Xasan Dhicisow, ayaa gaaray deegaanka Wargaadhi oo dhawaan jab xooggan lagu gaarsiiyey kooxda khawaariijta.

Guddoomiyaha Gobolka Shabeellada Dhexe Maxamuud Maxamed Nuur oo booqasho dhiirigelin ah ugu tegay Ciidanka Xoogga Dalka iyo kuwa xaq u dirirka deegaanka ee ku sugan wargaadhi ayaa ku booriyay inay muujiyaan isku duubni, si ay cadowga wadajir uga guuleystaan.

Sidoo kale maamulka Gobolka Shabeellada Dhexe ayaa Ciidamada Xoogga Dalka iyo xaq u dirirka deegaanka ku wareejiyay deeq xoolo nool ah, waxaana uu tilmaamay inay ka maamul ahaan garab taaganyihiin Ciidamada dagaalka kula jira Khawaarijta.

Taliyaha Ciidanka Dhulka ee Xoogga Dalka Soomaaliyeed, Janaraal Sahal Cabdullaahi Cumar, ayaa booqasho kormeer ah ku tagay degmada Matabaan ee gobolka Hiiraan, halkaas oo uu kula hadlay cutubyo ka tirsan Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.

Janaraal Sahal ayaa ciidanka ku dhiirrigeliyay in ay xoojiyaan howlgallada ka dhanka ah kooxda Khawaarijta, isagoo bogaadiyay doorka ay kaga jiraan sugidda amniga iyo difaaca dalka. Wuxuu sidoo kale la wadaagay fariimo iyo dardaaran ku aaddan in la ilaaliyo anshaxa, midnimada iyo feejignaanta joogtada ah.

Booqashada Taliyaha ayaa qayb ka ah dadaallada ay hoggaanka sare ee ciidamada ugu jiraan kormeeridda furimaha hore si loo xoojiyo niyadda ciidanka iyo la socoshada xaaladda dhabta ah ee goobaha dagaalka.

Waxaa magaalada Baydhabo lagu qabtay munaasabad lagu maamuusayay, laguna dhiirrigelinayay saraakiisha Ciidanka Booliska ee Koonfur Galbeed kuwaas oo door muuqda ka qaatay xasilinta amniga ee deegaannada maamulkaas.

Munaasabaddan oo ahayd mid si heer sare ah loo agaasimay ayaa lagu guddoonsiiyay saraakiisha billado sharaf, shahaadooyin iyo hadiyado, si loogu bogaadiyo howlaha adag ee ay qabteen gaar ahaan la-dagaalanka Khawaarijta, ilaalinta dadweynaha, iyo ka hortagga falalka amni darrada.

Waxaa ka qaybgalay masuuliyiin sare oo ka tirsan Maamulka Koonfur Galbeed, saraakiil ciidan, culimo, odayaal iyo qeybaha bulshada.

Taliyeyaasha iyo masuuliyiinta goobta ka hadlay ayaa sheegay in ciidamadan ay muujiyeen dadaal, geesinimo iyo wadaniyad mudan in lagu abaalmariyo, waxayna sheegeen in dhiirrigelintani ay sare u qaadeyso moraalka ciidamada, isla markaana dhiirrigelin doonto dagaalka lagula jiro cadowga dalka.

Munaasabadda noocan ah ayaa qeyb ka ah dadaalka lagu dhiirrigelinayo ciidamada qaranka si ay uga go’naadaan sugidda amniga dalka oo dhan.

Maareeyaha guud ee Hay’adda Batroolka Qaranka, Eng. Cabdulqaadir Aadan Maxamuud, ayaa shaaciyay xog muhiim ah oo ku saabsan kheyraadka shidaalka ee Soomaaliya.

Isaga oo ka hadlayay warbaahinta, ayuu sheegay in baaritaanno horudhac ah oo laga sameeyay badda Soomaaliya ay muujinayaan in dalka laga helay shidaal dhan ilaa 30 bilyan oo fuusto.

Eng. Cabdulqaadir ayaa tilmaamay in xogtan ay sal u tahay daraasado cilmiyeed oo ay fuliyeen khubaro caalami ah, islamarkaana ay tahay fursad dhaqaale oo weyn oo Soomaaliya ka saari karta saboolnimada.

Wuxuu xusay in hadda la guda galay wajigii diyaarinta shuruucda iyo la-tashiyada la xiriira maalgashiga kheyraadkaasi, si looga faa’iideeyo iyadoo la ilaalinayo danta qaranka.

Tani waxay muujinaysaa in Soomaaliya ay ku jirto marxalad cusub oo dhinaca kheyraadka dabiiciga ah ah, taasoo u baahan maamul hufan iyo ilaalin qaran.

Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho,Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab), ayaa maanta si rasmi ah u dhagax dhigay dib-u-dhiska Waddada Jamhuuriyo ee degmada Karaan, gobolka Banaadir.

Munaasabadda dhagax-dhigga ayaa waxaa ka qeyb galay masuuliyiin ka tirsan maamulka degmada Karaan, odayaal, dhallinyaro iyo qeybaha kala duwan ee bulshada. Waddada Jamuuriyo ayaa ka mid ah jid-gooyada muhiimka ah ee degmada, waxaana dib-u-dhiskeedu la filayaa in uu fududeeyo isku socodka gaadiidka iyo shacabka.

Duqa Muqdisho ayaa hoosta ka xarriiqay in maamulka Gobolka Banaadir uu sii wadi doono dadaallada lagu horumarinayo kaabeyaasha dhaqaalaha, gaar ahaan waddooyinka burbursan ee u baahan dayactirka degdegga ah. Wuxuu sidoo kale ugu baaqay shacabka degmada Karaan in ay la shaqeeyaan dowladda si loo ilaaliyo loona dhameystiro mashruuca.

Diiwaangelinta doorashooyinka Qof iyo Cod ee degmada Gaalkacyo ayaa si rasmi ah maanta u soo gabagabowday, iyadoo bulshada degmada ay si weyn uga qeyb qaadatay habsami u socodka howlahaasi.

Muddadii ay socotay diiwaangelinta, waxaa si hufan uga shaqeeyay guddiyada doorashooyinka, maamulka degmada, odayaasha dhaqanka, dhalinyarada iyo haweenka, taas oo keentay in dadweyne badan ay iska diiwaangeliyaan.

Masuuliyiinta doorashada ayaa tilmaamay in heerka ka qeybgalka uu sare u kacay maalmaha ugu dambeyay, taas oo muujineysa kalsoonida iyo rajada shacabka ee ku aaddan hanaanka dimuqraadiyadeed.

Sidoo kale, odayaasha dhaqanka iyo qeybaha kala duwan ee bulshada ayaa ku bogaadiyay shacabka sida ay isugu diwaangeliyeen doorashada.

Waxaa la filayaa in wejiyada xiga ee doorashada, sida ololaha iyo codeynta, ay si degan u bilaabmaan iyadoo laga faa’iideysanayo waayo-aragnimada diiwaangelinta.

Guddoomiyaha Dhallinyarada Gobolka Banaadir, Cumar Faaruuq, ayaa si kulul u cambaareeyay faragelinta Israa’11l ee lagu eedeeyay in ay ku hayso midnimada iyo madax-bannaanida dalka Soomaaliya. Isagoo ka hadlayay banaanbax ka dhacay magaalada Muqdisho, ayuu sheegay in dhallinyarada Soomaaliyeed aysan marna aqbali doonin duulaan kasta oo lagu soo qaado qarannimada dalka.

“Haddii aan nahay dhallinyarada Soomaaliyeed, marna ma aqbali doono duulaanka YH-DA ay kusoo qaaday midnimada dalkeenna,” ayuu yiri Cumar Faaruuq, isagoo xusay in loo baahan yahay in ummadda Soomaaliyeed ay mideysnaato si loo difaaco jiritaanka iyo masiirka qaranimada.

Hadalkan ayaa qeyb ka ah dareenka iyo mowqifka adag ee ay qeybaha kala duwan ee bulshada Soomaaliyeed gaar ahaan dhallinyarada ka muujinayaan xaaladda taagan, iyagoo ku baaqaya in si wadajir ah looga hortago wax kasta oo dhaawacaya midnimada iyo madax-bannaanida dalka.