Golaha Wasiirrada Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya oo uu guddoominayey Ra’iisul Wasaaraha Mudane, Xamsa Cabdi Barre, ayaa caawa yeeshay shir deg-deg ah oo looga hadlayey qaraxii argagixiso ee ka dhacay xeebta Liido Jimcihii la soo dhaafay.

Golaha, ayaa ku dhawaaqay caawa in ay lacag Nus Milyan Dollar ah Xukuumaddu ugu talagashay in la siiyo dadka waxyeelladu ka soo gaartay qaraxaasi, halka Ra’iisul Wasaaruhu mushaarkiisa Bishan uu u jaray gurmadka dadka waxyeelladu soo gaartay, iyadoo dhammaan xubnaha Golaha Wasiirradana ay mushaharaadkooda qayb ka mid ah u jareen.

Lacagtaan, ayaa loogu talagalay in lagu taageero dhaawacyada iyo dib-u-dhiska nolosha dadka ay dhibaatadu soo gaartay weerarkii bahalnimo ee lagu xasuuqay shacab aan waxba galabsan. Xukuumadda ayaa qaadday tallaabooyin lagu xaqiijinayo sugidda amniga shacabka.

Dhinaca kale Golaha Wasiirrada ayaa caawa ansixiyay magacaabista Danjireyaal dalkeena uga hawlgali doona dibedda si loo dhameystito danaha diblomaasiyadeed ee aan ka leenahay caalamka.

Waxaana ay kala yihiin:

1. Ibraahim Cumar Sheegow – Safiir

2. Sheekhnuur Maxamed Xasan – Safiir

3. Jaamac Xasan Khaliif – Safiir

4. Dr. Cabdulkhaadir A. Xaashi – Safiir

5. Fardowsa Maxamed Qanyare – Safiir

6. Faysal Axmed Salaad – Safiir

7. Abiib Muuse Faarax – Safiir

8. Dr. Hodan Cismaan Cabdi – Safiir

9. Ilyaas Cali Xasan – Safiir

10. Dr. Sakhawadiin Mustaf Maxamed – Safiir

11. Maxamed Abuukar Zubeer – Safiir

12. Cabdinuur Daahir Fiidow – Safiir

13. Cabdiweli Xirsi Cabdulle (Indhaguran) – Qunsul Guud

14. Cabdikariin Axmed Maxamed – Qunsul Guud

Wasiirka Maaliyadda Xukumadda Federal ka Soomaaliya Mudane Biixi Iimaan Cige, ayaa maanta Magaalada Muqdisho ka furay kulankii 22-aad ee shirka Wasiirada Maaliyadda Dowladda Federaalka Soomaaliya, Dowlad-Goboleedyada iyo Maamulka Gobolka Banaadir.

Shirkaan, ayaa looga wadatashanayaa arrimaha horumarinta dhaqaalaha, hannaanka Maamulka Maaliyadda Dalka, qeybsiga kheyraadka iyo mideynta cashuuraha, taas oo muhiim u ah koboca dhaqaalaha Soomaaliya.

Wasiirka Maaliyadda Xukumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Biixi Iimaan Cige iyo Wasiiru-Dowlaha Wasaaradda Marwo Raaxo Maxamuud Janaqoow, ayaa soo dhaweyn kadib furitaankii shirka waxa ay dhageysteen talooyinka Wasiirada Dowlad-Goboleedyada, waxa ayna ka jawaabeen su’aalaha la xiriira horumarinta Maaliyadda iyo wadashaqeynta guud.

Shirkaan ay isagu yimaadeen Wasiirada Maaliyadda heer federal iyo heer D.Goboleed ayaa la filayaa in berri la soo gabagabeeyo, Waxaa kulankaan ka maqan oo aan ka soo qayb galin Wasiirka Maaliyadda Puntland oo ka mid ahaa wasiiradii lagu casuumay shirka.

Wasiirka Wasaaradda Caddaaladda iyo Arrimaha Dastuurka Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Macallin Maxamuud, ayaa maanta xarunta wasaaradda ku qaabilay mudane Zafer Sazgin, maareeyaha Bagiga Ziraat faraca Soomaaliya.

Wasiir Xasan Macallin, ayaa si diiran u soo dhaweeyay mudane Zafer, isaga oo bogaadiyay dadaalka bangiga ee ku aaddan shaqada ay ka wadaan Soomaaliya.

Intii uu kulanku socday, waxaa laga wadahadlay baahida sharci iyo xeer ee ganacsiga iyo maalgelinta caalamiga ahi u baahan yihiin si ay uga shaqeeyaan dalka, iyo sidii ganacsiga Soomaaliya loogu furi lahaa suuqa adduunka.

Ugu dambeyn Wasiirka ayaa u ballanqaaday in bangiyada iyo maalgashadayaasha caalamiga ah ay heli doonaan xayndaab sharci oo dhiirigeliya, si ay si nabadgelyo leh ugu shaqeeyaan ugana faa’iidaystaan fursadaha ganacsi ee ka jira Soomaaliya.

Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ahna Duqa Magaalada Muqdisho Mudane Yuusuf Xuseen Jimcaale (Madaale), ayaa guddoomiyay shirka Todobaadlaha ah ee Degmooyinka Gobolka Banaadir oo loogu hadlay Horumarinta Waxbarashada iyo dar-dargelinta Ollolaha Hooyo u hiili Qaranka ee lagu garab istaagayo Ciidanka Qaranka Soomaaliya.

Wasiirka Wasaaradda Waxbarashada, Hidaha iyo Tacliinta sare ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Faarax Sheekh Cabdulqaadir oo shirka goobjoog ka ahaa, ayaa warbixin la xariirta Waxbarashada ka dhageystay Agaasinka Waxbarashada Gobolka Banaadir iyo Guddoomiyeyaasha Degmooyinka, iyadoona dood dheer laga yeeshay horumarinta goobaha Waxbarashada (Dugsiyadda).

Maamulka Gobalka Banaadir iyo Wasaaradda Waxbarashada Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, ayaa isla qaatay sidii da’yarta soo koreysa loogu faa’ideyn lahaa Waxbarashada Lacag la’aanta ah ee ka jirta dalka, maadaama Wasaaraddu ay horey u qaadatay kun Macalimiin hadana uu socdo qorshe kale oo lagu qaadanaayo macalimiin cusub isla markaana lagu horumarinayo goobaha Waxbarashada Gobolka Banaadir.

Dhinaca kale shirka ayaa warbixin loogu dhageystay Hormuudka Haweenka Hogaaminaya Ollolaha Hooyo u Hiili Qaranka ee lagu garab istaagaayo Ciidamada Qaranka Soomaaliya ee dagaalka ciribtirka Kooxaha Khawaarijta ka wada dalka, Waxa uuna Duqa Muqdisho faray Guddoomiyeyaasha Degmooyinka in ay si buuxda ugu qeyb qaataan taageerida ollolahaasi.

Shirka oo uu goobjoog ka ahaa Guddoomiye Kuxigeenka Arrimaha Bulshada iyo Wacyigelinta Maamulka Gobolka Banaadir Mudane Cabdicasiis Cismaan Maxamed, ayaa sidoo kale lagu soo dhaweeyay Duqa Magaalada Bolnas ee dalka Sweden Mudane Cabdullahi Cadaani oo Maamulka Gobolka Banaadir iyo Guddoomiyeyaasha Degmooyinka ku amaanay horumarada ka jira Caasimadda Muqdisho.

Wasiirka Wasaaradda Maaliyadda ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, mudane, Biixi Iimaan Cige ayaa sheegay in korodhka uu sameeyay dhaqaalaheennu uu sabab u tahay amniga dalka oo soo hagaagaya, loona baahan yahay inaynu si wadajir ah uga shaqeyno sugidda amniga dalka si loo gaaro isku filnaasho xaqa dhaqaalaha ah.

Wasiir Biixi “In dhaqaalaha dalka uu kordho waxaa Laf-dhabar u ah amniga, sidaas darteed waxaan u baahanahay inaan si wadajir ah uga shaqeyno”.

Wasiirka Biixi oo u warramayay warbaahinta Qaranka ayaa intaa ku daray in ay muhim tahay mideyta maamulka dakhliga iyo hannaanka canshuuraha dalka, si innaga oo wada jirna aynu wax ula wadaagno suuqa bulshada bariga Afrika oo aynu dhowaan ku biirnay.

Mudane, Biixi iimaan Cige ayaa sheegay in loo baahan yahay maalgelinta kaabayaasha dhaqaalaha dalka iyo in soo jiidasho loo sameeyo dadka hantidooda gelinaya, wuxuuna xusay in dowladdu ay diiradda saari doonto dhammaan fursadaha jira si loo helo shaqa abuur iyo sare u kac maaliyadeed

Waxaa Magaalada Nairobi ka Furmay Kulanka Horumarinta Qorashaha Istaraatiijiyadda iyo Siyaasada Shaybaarka Qaranka oo ay Taageereyso Xarunta Xakamaynta iyo ka hortaga Cudurada Afrika (AFRICA CDC).

Kulanka oo socon doona Maalmaha soo socda ayaa waxaa ka qayb galaya Khubarada Caafimaadka iyo howl wadeenada Shaybaarka Qaranka Iyo sheybaarada maamul goboleedyada iyadoo la uruurin doono afkaarta khubarada ka qayb qaadanya Qorridaa Istaraatiijiyadan we isaga kala yimid dalalka Afrika si loo helo Istaraatiijiyad Qayaxan oo uu ku Howl-galo Shaybaarka Qaranka.

Agaasimaha shaybaarka Qaranka Dr. Mohamed Abdullahi oo ka hadlay furitaanka kulankan ayaa Xarunta Xakamaynta iyo ka hortaga Cudurada Afrika (AFRICA CDC) uga Mahad Naqay taageeradooda Horumarinta Istaraatiijiyada Shaybaarka Qaranka isagoo sheegay inay jidka u Xaarayso in Dalkeenu yessho Shaybaar Qaran oo daboola Baahiyaha dalka iyo Gobolka Geeska Afrika.

Kulanka Waxa Sido Kale Kaso Qayb Galaya Dr Mazyanga, oo ah Agaasime Goboleedka Xarunta Xakamaynta iyo Ka Hortaga Cudurada ee Afrika (AFRICA CDC) iyo Qubaro ka kala yimid Qaarada Afrika ku Taqasusay Horumarinta Istaraatiijiyadaha Shaybaarada.

Wasaaradda Caafimaadka & Daryeelka Bulshada Machadkeeda Caafimaadka Qaranka Waxa u siyaasad cad ka leeyahay Horumarinta Qaybaha kala Gedisan ee Caafimaadka dalka iyadoo Xooga la Saarayo in Shaybaarka Qaranka uu noqdo Mid la Jaanqaada Shaybaarada Qaarada Afrika iyo Caalamka.

Madaxweynaha dowlad goboleedka Hirshabeelle Mudane Cali Cabdullaahi Xuseen (Cali Guudlaawe) ayaa daah-furay Dugsiga Hoose dhexe iyo Sare ee degmada Biyo-Cadde.

Sidoo kale Madaxweynaha ayaa dhagax-dhiggay:

Xarunta Degmada

⁠Saldhigga Booliska

⁠Garoonka Kubbadda Cagta

⁠Isbitaalka Hooyada iyo Dhallaanka

⁠Leyrarka cadceeda ku shaqeeyo

“Iskuulka aan ka hirgelinay degmada Biyo-Cadde waxaan rajeynaa inuu soo saari doono arday tayo leh.”

Madaxweynaha Hirshabeelle ayaa maali ka hor ku dhowaaqay in ay degmo tahay Biyo-Cadde, taas oo haatan loo dhmaystirayo dhammaan adeegyadii bulshada.

Wasiirka arrimaha dibadda dowladda FS musane Axmed Macallin Fiqi ayaa dowladda aan walaalaha nahay ee Masar uga mahadceliyey mowqifka cad ee ay ka taagantahay ilaalinta midnimada dhuleed iyo madax banaanida Soomaaliya.

Shir jaraa’id oo ay Qaahira ku wada qabteen wasiirka arrimaha dibadda Masar Badr Abdelatty iyo wasiirka arrimaha dibadda Turkiga Hakan Fidan ayuu Abdelatty ku sheegay in Masar ay gardarro u aragto heshiiski ay wada gaareen Ethiopia iyo maamulka gobolada woqooyi ee Somaliland.

“Waxa aan adkaynaynaa dhowridda Qarannimada iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya, waxa ay Masar si dhammaystiran ugu gacan-seyrtay tallaabo waliba oo ujeedkeedu yahay mid dhaawacaysa midnimada Soomaaliya iyo bedqabka dhulkeeda, waxa aan sidoo kale markale ku celinaynaa inaan si buuxda u diidannahay is-afgaradka la saxiixay, waxaanan adkaynaynaa muhiimadda ay leedahay in la dhowro madax bannaanida Soomaaliya” ayuu yiri wasiirka arrimaha dibadda Masar.

Wasiirka Wasaaradda Waxbarashada XFS Faarax Sheekh Cabdulqaadir ayaa xalay Guddoomiyay shir ay yeesheen guddiga gurmad qaran, kaas oo ka dhacay Xarunta dhexe ee Hay’adda Maareynta Musiiboyinka.

kulankaan waxaa goobjoog ka ahaa Wasiirka Wasaaradda Caafimaadka XFS Dr Cali Xaaji, Wasiiru dowlaha Xafiiska Ra’iisulwasaaraha Xirsi Gaani , Guddoomiyaha Hay’adda Maareynta Musiiboyinka Maxamuud Macallin Cabdulle,iyo qeybaha kala duwan ee bulshada .

Shirkaan ayaa looga hadlay sidii wax looga qaban lahaa qasaaraha guud xasuuqii khawaarijta ka geysatay Xeebta Liido, si guud dadka ay dhaawacyada soo gaareen ee ku kala jira isbitaallada kala duwan ee caasimada, waxyaabaha kale ee kulankaan looga hadlay waxaa kamid ah in dhaawacyada kuwooda daran dalka dibaddiisa loo qaado iyo in loo bandhigo dadka Soomaaliyeed gaar ahaan Ganacsatada si ay u caawin lahaayeen ehelada dadka dhintay iyo kuwa dhaawaca ah ee isbitaalada yaalla.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa sheegay inaysan Khawaaarijtu kala jecleyn shacab iyo dowlad, isagoo ku baaqay in loo midoobo, garabna loo noqda ciidamada Qaranka.

“Shacabka Soomaaliyeedow walaalayaal argagaxisada Khawaarijta ah ma kala jecla shacab iyo dowlad, dhammaanteenna waxaan agtooda ka nahay cadaw ay baneysteen dhiigooda. U midooba ciribtirkooda, garab u noqda ciidamada Qaranka oo soo sheega kuwa dhexdiinna ku dhuumanaya” ayuu yiri Madaxweynaha JFS Mudane Xasan Sheekh Maxamuud.

Ra’iisul Wasaaraha XFS Mudane Xamsa Cabdi Barre ayaa sheegay in markii lagu jabiyey goobaha dagaalka ay kooxaha Khawaaarijtu beegsadeen dhallinyaradii ahaa indhaha iyo mustaqbalkii dalka oo aan siyaasad shaqo ku lahayn, si nabad ahna ugu caweynayey dalkooda, taas oo muujinaysa in aysan lahayn diin, dhaqan iyo akhlaaq midna, una taagan yihiin dabargoynta shacabka Soomaaliyeed.

Mudane Xamsa Cabdi Barre ayaa guud ahaan dadka Soomaaliyeed ugu baaqay in ay sii xoojiyaan garab istaagga ay u fidinayaan ciidamada iyo hey’adaha ammaanka, si loo ciribtiro Khawaarijta gabalkoodii sii dhacayo ee u taagan gumaadka dadka Soomaaliyeed.

Khawaarijta ayaa habeen ka hor weerar arxan daran ku qaaday xeebta Liido, halkaas oo ay ku beegsadeen dhallinyaro ku caweynayey dalkooda, waxaana halkaas ku shahiiday in kabadan 32 qofood halkan 63 ku dhaawacmeen.