Mas’uuliyiin ka soo jeeda Gobolka Gedo,ayaa codsaday in Wasaaradda Caafimaadka Dowladda Federaalka Soomaaliya,Dowlad goboleedka Jubbaland iyo qurbo joogta Soomaaliyeed ee ku dhaqan dibadda ay ka qeybqaataan dhismaha Isbitaalka weyn oo loo qorsheeyay in laga dhiso gobolka Gedo.

Mas’uuliyiinta oo ay kamid ahaayeen Xildhibaan Duniyo Sheekh Axmed,Anfac Xashi Goodir oo kamid ah golaha deegaanka Magaalada Oslo ee Norway iyo maamulka Degmada Dooloow, ayaa booqday goobta loo qorsheeyay in laga hirgaliyo Isbitaalka .

Booqashada goobta Isbitaalka oo ay sidoo kale xaadireen oday dhaqameedyo iyo waxgarad kale waxa ay si gaar ah uga dalbadeen Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Jubballand inay qeyb libaax ku yeeshaan  dhismaha Isbitaalka oo wax badan u qaban doona dadka deegaanka Gedo.

Dhaqaatiirta waaweyn ee magaca ku leh bulshada dhexdeeda, ayaa sidoo kale laga codsaday in ay gacan ku yeeshaan taabagalinta Isbitaalka oo ku fadhiya dhul gaaraya 1050 mitir.

Guddiga joogtada ee golaha shacabka Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, ayaa kulankiisa sideedaad ku yeeshay xarunta guddoonka iyo guddiyada ee Villa Hargeysa ,waxaana kulanka shir guddoominayay Guddoomiye kuxigeenka labaad ee golaha shacabka Mudane Cabdullaahi Cumar Abshirow.

Ugu horeyn guddoomiye kuxigeenka labaad ee golaha shacabka ayaa guddiga joogtada ah warbixin ka siiyay howlaha golaha shacabka gaar ahaan shaqooyinkii ugu dambeeyay ee qabsoomay ,howlaha baaxada leh ee golaha horyaala iyo sida ay muhiim u tahay in goluhu dardargeliyo waajibaadka qaran ee ay Shacabka Soomaaliyeed ka sugayaan.

Intaasi ka dib xubnaha guddiga joogtada ah ee golaha shacabka ayaa ka dooday ajendayaasha golaha ee todobaadka soo socda iyo ay sida horutebinta u kala leeyihiin,waxaana ugu dameyn isku raaceen in la xoojiyo shaqada golaha shacabka si uu goluhu uga howlgalo ka shaqeynta shuruucda muhiimka u ah horumarka dowladnimo ee Dalka.

Wasaaradda Maaliyadda Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxa ay marwalba uga mahadcelineysaa shacabka Soomaaliyeed doorka wanaagsan ay ka qaataan kobcinta dakhliga dowladda, kaas oo muhiim u ah inay dowladdeenu gudato waajibaadyada kaga aadan muwaadiniinteeda sida sugidda ammaanka iyo bixinta adeegyadda muhiimka oo ay ka mid yihiin cadaaladda iyo waxbarashadda.

Waxaa xusid mudan in canshuurta ay bixiyeen canshuur-bixiyaasha kala gedisan ay u horseeday in markii ugu horeysay taariikhdeena, dowladdu ku guuleysato in ay dakhliga gudaha ku filnaado oo wada daboolo mushaharaadka kala gedisan ee dowladdu siiso Shaqaalaheeda, Askarta, Dhaqaatiirta isbitaaladda dowladda iyo shaqaalaha kale. Sidaas oo kale, dakhliga gudaha ee canshuur-bixiyayaashu soo geliyeen dowladda ayaa suurageliyay in la daboolo mushaarka 6,000 oo macalin oo ay dowladdu shaqaalaysiisay labadii sanno ee la soo dhaafay. Kharashyadan kala duwan ayaa wakhti dheer laga kabi jiray deeqa dibedda.

Wasaaradda Maaliyadda oo ku dadaaleysa in dalkeenu gaaro isku-filnaasho maaliyadeed, awoodna u yeesho bixinta adeegyadda muhiimka ah sida horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha ayaa dadaal ballaaran gelisay sidii loo kobcin lahaa dakhliga gudaha iyadoo la xoojinayo hanaan- ka loo qaado canshuuraha kala gedisan. Taas oo keentay in la adeegsado nidaamyo casri oo horumarinaya hufnaanta iyo isla xisaabtanka si loo xaqiijiyo in canshuurta muwaadiniinteena ay bixiyaan ay si toos ah u gaarto kaliya Khasnadda Dhexe ee Dowladda.

Hadaba, Wasaaradda oo dadaaladaas xoojineysaa ayaa dhawaan ku dhawaaqday casriyeynta hanaanka qaadista canshuurta gadida (Sales tax), oo ah canshuur dadban oo ay bixinayaan dadka iibsanaya badeecaddaha iyo adeegyada. Canshuurtan ayaa ahayd mid ay ganacsatadu dowladda u qaadaan kadibna u shubaan waqtiga ay bixinayaan canshuuraha kale ee ku waajibay ganacsiyadooda.

Wasaaradda, ayaa ku guuleysatay in nidaamyadda badeecooyinka iyo adeeg- yadda lagu kala gato ee loo yaqaano koontooyinka ganacsiyadda (Merchant Accounts) si toos ah uga jarto canshuurta wakhtiga ay dhaceyso kala gadasho kasto oo ay sameynayaan ganacsi- yadda iyo macaamiishoodu, canshuurtaas oo toos ugu dhacaysa Khasnadda Dhexe ee Dow- ladda.

Wasaaradda wax ay ku wargelineysaa dhammaan ganacsiyadda kala gedisan in laga bilaabo tariikhdu marka ay 18-ka Agoosto, 2024 ay qaan-sheegad kasto oo ay macaamiishoodu alaab ku gad- anayaan ay ku daraan 5% oo ah qiimaha canshuurta gadida si looga baaqsado in ganacsadaha lacagtii uu alaabta ku gatay ay u go’do canshuur ahaan. Si taas la ah waxaa la ogeysiinayaa ma- caamiisha ganacsiyadda iyo muwaadiniinta in wasaaradu si toos ah u dhaqangelin doonto qaadi- da canshuurta gadida.

Wasiirka wasaaradda Beeraha iyo Waraabka Xukuumaadda Federaalka Soomaaliya Mudane Maxamed Cabdi Xayir (Maareye) oo ay wehliyaan Wasiirrada dowlad gobaleedyada Wasaaradaha Beeraha oo safar shaqo u joogo Magaalada Jowhar ee Caasimadda dowlad goboleedka Hirshabelle, ayaa shir ku yeeshay Xarunta Dhexe ee Wasaradda Beeraha iyo Waraabka Hirshabeele.

Inta uu kulanka socday, Wasaaradda Beeraha iyo Waraabka ee Dowlad Goboleedka Hirshabelle, ayaa soo bandhigtay howlaha la xariiro beeraha ay ka wadaan Hirshabelle sida Mashaariicda Horumarineed ee Beeraha.

Madaxdu waxey sidop kale la kulmeen Iskaashatoyinka Beeraha iyaga oo la wadaagay siyaasadda qaran ee Iskaashatooyinka Beeraha, siyaasadda qaran ee fidinta beeraha, howlaha horutabinta u leh Dowladda ee dhanka Beerha iyo sida ay Wasaaradda Beeraha uga go’antahay caawinta iyo garab istaaga beeraleyda Soomaaliyeed.

Wasiirka Wasaaradda Beeraha iyo Waraabka Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Maxamed Cabdi Xayir Maareye, ayaa shir guddoomiyay uga furmay Wasiirada Beeraha dowlad Gobaleedyada dalka magaalada Jowhar.Kulanka oo jeedkiisu ahaa Socdaalka xoojinta tacbashada Beeraha iyo la qabsiga Isbedelka Cimilada 2024.

Sidoo kale Wasiir Maareeye iyo Wasiirada kale ee Dowlad goboleedyada, ayaa la kulmay Iskaashatooyinka Beeralayda, iyagoo la wadaagay Siyaasadda Qaran ee Beeraha, Siyaasadda qaran ee Fidinta Beeraha, Howlaha Hortabinta u leh Dowladda ee dhanka Beeraha iyo sida ay Wasaaradda Beeraha uga go’antahay caawinta iyo garab istaagga beeraleyda Soomaaliyeed.

Dhinaca mas’uuliyiinta,ayaa kormeer shaqo ku tagay xarumo muhiim u ah Wax-soo saarka dalka iyo Beero ku yaal banaanka magaalada Jowhar ee xarunta dowlad goboleedka Hirshabeelle.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa maanta shir muhiim ah la yeeshay Madaxweynaha dalka Masar, Mudane Cabdulfataax Al-Siisi.

Shirka, oo ka dhacay magaalada Qaahira, ayaa waxaa ka qeyb-galay Wasiirro ka tirsan labada dowladood, kuwaas oo qeyb ka ahaa wada-xaajoodyadii lagu gaari lahaa heshiisyada muhiimka ah ee iskaashiga difaaca iyo amniga ee Soomaaliya iyo Masar.

Labada Madaxweyne ayaa si wadajir ah u xaqiijiyay in iskaashiga difaac ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Masar uu yahay tallaabo muhiim ah oo kor loogu qaadayo amniga iyo xasilloonida gobolka.

Heshiiskan cusub ee difaaca ayaa waxa uu dhabbaha u xaari doonaa iskaashi dhow oo ay yeelan doona wasaaradaha difaaca iyo amniga labada dal, waxaana lagu balamay in la fuliyo qorsheyaal wadajir ah oo lagu xoojinayo awoodda difaaca iyo amniga ee Soomaaliya.

Kulanka kaddib, Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyo Madaxweyne Cabdulfataax Al-Siisi ayaa qabtay shir jaraa’id oo ay uga warbixiyeen nuxurka heshiiska la gaaray iyo qorshayaasha mustaqbalka ee labada dal.

Labada Madaxweyne ayaa adkeeyey muhiimada ay leedahay xoojinta xiriirka labada waddan ee walaalaha ah iyo iskaashiga dhinacyada kala duwan, iyagoo ka hadlay arrimo kale oo muhiim ah oo saameyn ku leh gobolka iyo xasilloonida qaaradda.

Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliya Sarreye Gaas Ibraahim Sheekh Muxudiin, ayaa maanta xarunta Taliska Ciidanka xoogga dalka kulan kula qaatay safiirka Dowladda ingiriiska u fadhiya Soomaaliya Michael Nithavrianakis.

Safiirka UK ee Soomaaliya iyo Taliyaha Ciidanka xoogga Dalka ayaa si qota dheer uga wada hadlay qorshaha dhismaha ciidanka xoogga, dib u habeynta xerooyinka Ciidanka iyo sare u qaadista taageerada Dowladda Britain ee dhanka Ciidanka Millateriga.

Taliyaha Ciidanka xoogga dalka Soomaaliyeed Sarreeye gaas Ibraahim Sheekh Muxudiin ayaa Dowladda Ingiriiska uga mahad-celiyay qorshaheeda dhanka horumarinta Ciidanka iyo garab istaagga dowlad dhiska Soomaaliya, wuxuuna taliyuhu Safiirka ku amaanay sida ay uga go’an tahay in uu ka dhabeeyo howlaha shaqo ee uu Soomaaliya u joogo.

Wasiirka Qorsheynta, Maalgashiga, iyo Horumarinta Dhaqaalaha ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Maxamuud C. Sheekh Faarax (Beenebeene), ayaa maanta kulan muhiim ah la yeeshay Alena Kern, oo aheyd Madaxa Iskaashiga Horumarinta Dowladda Jarmalka ee Soomaaliya oo xilka ka degaysa, iyo Mudane Simon Hagemann, oo ah Madaxa Cusub ee Iskaashiga Horumarinta Dowladda Jarmalka ee Soomaaliya.

Kulanka, ayaa lagu falanqeeyey guulaha laga gaaray mashaariicda horumarineed ee hadda socda, iyadoo la isla gartay in la kordhiyo dadaallada lagu xoojinayo iskaashiga labada dal, si loo xaqiijiyo guulaha mustaqbalka. Wasiirka, ayaa si gaar ah u xusay kaalinta muhiimka ah ee Alena Kern ay ku lahayd horumarinta xiriirka labada dhinac, isagoo ku ammaanay dadaalkeeda joogtada ahaa ee lagu taageerayay horumarinta Soomaaliya.

Intaa kadib, Wasiirku wuxuu si diirran usoo dhoweeyey Mudane Simon Hagemann, oo xilka la wareegaya. Waxa uu rajo wanaagsan ka muujiyey in hogaamintiisa ay sii xoojin doonto iskaashiga labada dal, iyadoo la tixraacayo qorshayaasha cusub ee horumarineed ee la filayo in laga hirgeliyo Soomaaliya.

Kulanka ayaa sidoo kale fursad u noqday in labada dhinac ay ka wada hadlaan qorsheyaasha mustaqbalka, oo ay ku jiraan mashaariic cusub oo la filayo in ay kaalin weyn ka qaataan horumarinta dhaqaalaha, bulshada, iyo deegaanka ee Soomaaliya. Iskaashigan cusub ayaa loo arkaa mid muhiim ah oo horseedi kara isbeddel weyn oo dhinacyada kala duwan, gaar ahaan sidii loo heli lahaa xal waara oo loo dhan yahay.

Kulankaan wuxuu astaan u yahay sii socoshada iyo xoojinta xiriirka dhow ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Jarmalka, iyadoo la rajeynayo in iskaashiga labada dal uu noqdo mid miro-dhal ah, kaasi oo wax weyn ka tari doona horumarka dalka iyo nolosha dadka Soomaaliyeed.

Wafdi uu hoggaaminayo Guddoomiyaha Hay’adda Maareynta Musiiboyinka Qaranka Mudane Maxamuud Macallim Cabdulle ayaa maanta gaaray magaalada Jowhar, waxaana Garoonka diyaaradaha magaaladaas ku soo dhaweeyey wasiirro iyo maamulka gobolka Shabeellada dhexe.

Wafdiga Guddoomiyaha ayaa sidoo kale waxaa qayb ka ahaa xubno ka socda Xafiiska hay’adda Bini’aadannimada Qaramada Midoobay u qaabbilsan Soomaaliya UNOCHA.

Guddoomiyaha ayaa magaalada Jowhar u gaaray qiimeynta iyo indha-indheenta qasaarihii ka dhashay dabkii dhowaan ka kacay suuqa ugu weyn ee magaalada Jowhar, wuxuuna xusay in la kulmi doonaan dadkii ku ganacsanayay suuqa.

Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ahna Duqa Magaalada Muqdisho Mudane Yuusuf Xuseen Jimcaale (Madaale),ayaa guddoomiyay shirka Agaasimeyaasha Guud iyo Agaasime Waaxeedyada Maamulka Gobolka Banaadir iyo Dowladda Hoose ee Xamar.

Shirkaan oo ahaa mid isla xisaabtan iyo kala war-qaadasho, ayaa looga hadlay dar-dargelinta shaqooyinka Dowladda Hoose ee Xamar, tayeynta shaqaalaha iyo sidii looga dhabeyn lahaa qorshayaasha hor-tabinta u leh Maamulka Gobolka Banaadir ee lagu horumarinaayo Caasimadda Muqdisho.

Guddoomiye Madaale ayaa sheegay in la joogteyn doonno isla xisaabtanka Agaasimeyaasha Guud iyo Agaasime Waaxeedyada Maamulka Gobolka Banaadir, si loo dar-dargeliyo adeegyada loo haayo shacabka, isla markaana ay Howlwadeenada si hufun u gutaan waajibaadkooda shaqo.