Taliyihii Raxanta Doomaha Badda oo ah eedeysanaha ayaa horay u dilay Allaha Uanaxariisa Gen Saciid Aadan Yuusuf Mariino oo ahaa Abaanduulihii Ciidamada Badda dilkaas oo ka dhacay gudaha dekadda weyn ee magaalada Muqdisho 18-01-2018.

Gen Liibaan Cali Yarow gudoomiyaha Maxkamadda Ciidamada Qalabka Sida ayaa ugu horreynba u jeediyay eedeysanaha eed eey soo gudbiyeen xafiiska xeer ilaalinta ciidamada qalabka sida, waxa uuna eedaha loo jeediyay kaga jawaabay in uusan ku tala gal u gelin balse ay si kam ah ay ugu dhacday xabad ka fakay bistooladiisa taasi oo ugu dambeyn sababtay in uu geeriyoodo abaandulihii ciidamada badda.

Cabdullahi Maxammed  Muuse (Keyse) oo ah ku  xigeenka 1-aad ee xeer ilaliyaha ciidamada qalabka sida ayaa u sheegay garsoorayaasha maxkamadda sare in uu cabdi nasir xoosh dil bareer ah u  geystay Gen Saciid Mariino sidaas darteedna ay maxkamadda uga codsanayaan in  dil toogasha ah lagu fuliyo.

Dhanka kale Abukaate  Xasan Cabduulle Fara-yare ayaa  garsoorayaasha maxkamadda sare weydiistay in ay dhiibaan  diyada marxuum Gen saciid mariino, maadaama uu sheegay eedeysanaha in uusan ku tala gal udilin.

Markaatiyaal ayaa iyana maxkamadda la horkeenay oo su’aalo la weydiiyay iyadoo sidoo kale baarihii kiiska la weydiiyay su’aalo, waxaana fadhiga maxkamadda ay aheyd mid furan oo ay ka qeyb-galayeen dhammaan dhinacyada dawcadda iyo dad-weyna kale.

Ugu dambeyn waxa maxkamadda  soo xiray gudoomiayaha maxkamadda cidamada qalabka sida S/guuto liibaan cali yarrow, isagoo dhammaan dhinacyada ka qeyb-galayaasha u sheegay in maxkamadda go’aan kama dambeys ah ay  soo saari doonto.

Agaasimaha guud ee hay’adda socdaalka iyo Jinsiyadaha Soomaaliya Col; Maxamed Aaden Koofi, oo safar shaqo ku jooga Dalka Kenya ayaa kulan la qaatey madaxda cusub ee hay’adda socdaalka Adduunka u qaabilsan geeska Africa iyo Soomaaliya.

Kulankaan oo sanadkiiba mar la qabto ayaa soconayey mudo labo Maalin ah, waxaana laga wada hadley Maanta qodobbo ay ka mid yihiin:-

1) Hababka wada shaqeynta.

2) Ka hortagga danbiyada iskaga gudba xuduudaha iyo Socdaallada sharci darrada ah.

3) Dhameystirka dib u howlgelinta barihii laga koontrooli jirey xuduudaha Dhulka ee Soomaaliya la leedahey dalalka dariska ah.

4) Waxyaabaha kusoo kordhey socdaalada adduunka.

5) iyo iskaashi dhinaca socdaalka ah oo laga yagleelo geeska Africa.

Agaasimaha iyo madaxda hay’adda Socdaalka adduunka ayaa isla qaatey in wadashaqeynta la xoojiyo isla markaana kulamada kale ee kan xiga ay ka dhacaan gudaha Dalka Soomaaliya.

Jimciyadda Quruumaha ayaa sheegtay inay sii kordhayaan Dadka Soomaaliyeed ee doonaya inay ka baxaan Xeryaha Qaxootiga Dhadhaab Kenya kuna laabtaan Dalkooda Hooyo ee Soomaaliya.

Warbixin ay soo saartay hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan Qaxootiga Adduunka ee UNHCR ayaa lagu sheegay inay rajeynayaan in Dad badan oo Soomaali ah oo ku sugan Xeryaha Dhadhaab ay Dalkooda dib ugu celiyaan Bilaha soo socda, markii ay iyaga sidaasi codsadeen.

“Gaadiidkii Dadkaan qaadi lahaa ayaannu diyaarinaynaa, waxaanan rajeynaynaa in Dadka doonaya inay Dalkooda ku laabtaan ay kordhaan,” ayaa lagu yiri warbixinta hay’adda UNHCR.

UNHCR ayaa Sidoo kale sheegtay in tan iyo Bishii Feberaayo ee lasoo dhaafay ay Soomaaliya ku laabteen 1,315 Qaxooti ah, kuwaasoo iskood u doortay inay Dalkooda dib ugu laabtaan.

75,157 Qof oo Qoxooti ku ahaa xeryaha Dhadhaab ayay sheegtay inay dib ugu laabteen Dalkooda Saddexdii Sano ee lasoo dhaafay, iyadoo intaas ku dartay in Qoxootiga haatan ku jira Dhadhaab ay tiradoodu tahay 231,103 oo Qof.

Tallaabadani lagu daabulayo Qaxootiga ayaa ah mid ku xiran dib u furidda Waddada laga soo galo xuduudda u dhexeysa Soomaaliya iyo Kenya, gaar ahaan Magaalooyinka Libooya Kenya iyo Dhoobleey Soomaaliya.

Xuduudda kala qaybisa Labada magaalo ayaa xirnayd muddo Sanad ku dhow, sababo la xiriira nabadgelyo-xumo iyo Roobab culus, iyadoo dib-u-dhac uu ku yimid marinnadii hawada ee lagu soo gaarsiinayay Dadkan Soomaaliya.

Sanadii 2014-kii ayay ahayd markii ay hay’adda UNHCR, Kenya iyo Dowladda Soomaaliya  heshiis Saddex geesood ah ku gaareen in dib loo soo celiyo Qaxootiga Soomaaliyeed ee ku jira Xeryaha Dhadhaab.

Isha/ Daily Nation

Waxaa xaaladdooda guud laga soo dayrinayaa 60 Dhallinyaro Soomaaliyeed ah oo ku xir-xiran Xabsiyo ku yaalla Gobolka Taxes ee Dalka Maraykanka.

Qareen dhanka socdaalka ah oo lagu Magacaabo Jonathan Ryan, oo la hadlay Laanta Afka Soomaaliga ee VOA-da ayaa sheegay inay gacanta ku hayaan dacwadaha 80 Qof oo Afrikaan ah oo intooda badani ay yihiin Soomaali.

Dadkan oo isugu jira kuwo laga qab-qabtay gudaha Dalka Maraykanka iyo qaar dhawaan laga soo celiyay Dalka Senegaal ayuu sheegay inay ku nool yihiin xaalado xun, isla markaana tacaddiyo loogu geysto Xabsiyada dhexdooda.

Qareen Jonathan Ryan, ayaa sheegay in ilaalada Xabsiyadu ay Dadkaasi kula kacaan xad-gudubyo ka dhan ah xuquuqda Aadanaha, sida Jir dil, garaacis, Af legaaddo iyo gabbood fallo kale.

“Intii Dadkani lagu hayay xarumahan waxaa la marsiiyay xad gudubyo ka dhan ah xuquuqda Aadamaha, oo isugu jira Gacan ka hadal, jebin iyo xad gudubyo kale, waxaa kaloo loo geystay cadaadis ah inaan loo oggolaanin isticmaalka Musqulaha, waxaa loo diiday iney isticmaalaan Dawo, qaarkoodna waxaa la geliyay Qolal Masas leh, waxaa kalooy ku sameeyeen cabsi gelin Hub loo adeegsaday, ayuu yiri Qareenku.

Qareenka ayaa sheegay  in Lixdankan Qof ee Soomaalida ah ay isugu jiraan kuwiii horay loogu qaadi jiray Soomaaliya ee Afrika laga soo celiyay iyo kuwo dhawaan la qabtay, waxaana dhowr jeer Dadkani lagu wareejiyay xabsiyo kala duwan, iyadoo ay Dadkani halkaasi ku jiraan muddooyin kala duwan oo u dhexeeya 6 illaa 18 Bilood.

Dadkan oo u badan Dhallin yaro horay ugu noolayd gudaha Maraykanka iyo kuwa doonaya iney ku galaan si aan waafaqsanayn shrciga Dalkaasi ayaa waxay laamaha ammaanka kala kulmaan cadaadis iyo xad gudubyo ka dhan ah Aadanaha, iyadoo madaxweyne Donald Trup uu adkeeyay sharciyadii ka yiillay gelista Dalkiisa.

Furitaanka ciyaarahan ee sanadkan 2018 waxaa xaflad furitaan ah loogu sameeyay gudaha Garoonka oo ay ciyaartu ka bilaabanayso manta oo Khamiis ah 03/29/18 waxaa ka soo qeyb galay qaar kamid ah abaabulayaasha koobka xagaaga,Deeq bixiyayaasha dhaqaalaha ku bixiya koobkan sanad walba, Ciyaartooy, iyo qeybaha kala duwan ee Bulshada.

Ciyaarahan oo ay kooxo badan sanad walba ka soo qeybgalaan waxaa ay kooxuhu ka kala yimaadaan gobolladda Mareykanka iyo Canada, waxaana dhex mara tartan aad u xiiso baddan oo koox walba ku muujinayso qibradeeda ciyaar.

Bashiir Geelle oo ah Madaxa barnaamijkan Columbus Indoor Soccer Cup oo ka hadlay furitaanka ayaa ku dhawaaqay in ciyaaraha ay furmeen maanta oo khamiis ah ayna socon doonaan ilaa iyo maalinimada Axada ee nagu soo aadan, isaga oo ka codsaday Kooxaha kala duwan ee ka yimid gobolladda in ay muujiyaan Aadaab, Ixtiraam iyo Ciyaar wanaag taas oo ay ku mutaysan doonaan abaalmarin iyo bilado.

Flickinger Legal Group oo ah labo Nin oo looyaro ah ayaa sanad walba ka qeyb qaata dhiira galinta dhalinyarada isla markaana ka gaysta taageero buuxda, waxayna inta badan marwalba garab taaganyihiin Kooxda ka socota Columbus Ohio oo ay ku dhiirogaliyaan in ay muujiyaan ciyaar wanaag.

Sahid Ali oo ah aqoonyahan wax badan la shaqeeyay ciyaarahan ayaa dhankiisa dhalinyarada ku dhiira galiyay ahmiyada ciyaaraha iyo in ay ogaadaan in dalkoodii hooyo in ay u ciyaaraan laga sugayo.

Macalin Qarindi oo ah tababarihii Koobka u soo hooyay Jubbaland ciyaarihii u danbeeyay ee goboladda Soomaalia ayaa dhankiisa ka sheekeeyay waxii uu ku soo arkay Somalia iyo sida loogu baahan yahay in la helo kooxo aad u dhisan oo la ciyaara kooxaha ku sugan Soomaaliya si loo helo awood ciyaartooy oo dalka matali karta mustaqbalka.

Fanaanka Caankaa Ahmed Rasta ayaa dhankiisa dhalinyarada ku guubaabiyay ciyaaraha iyo in ay muhiim u yihiin dhalinyarada qurbaha joogta si ay uga nabad galaan dhibaatooyinka mustaqbalka ka haleeya.

Ismacil Mohamed oo ah Musharax xildhibaan oo u ordaya xaafada 25 ee magaalada Columbus ayaa ugu hanbalyeeyay dhalinyarada ka shaqeeysa sanad walba qabashada ciyaarahan isaga oo dhanka kale Soomaalida Columbus ka codsaday in ay soo baxaan oo ay codkooda siiyaan si uu bari u garab istaago Jaaliyadda oo hadii ay xubin ku yeeshaan baarlamaka heli doona xaquuq iminka ka maqan.

Ciyaarahan oo sanadkii 18-aad la qabanayo waxay abuuraan is dhexgal bulsho iyo isku imaatin saaxiibo xiliyo aan is arkin waxayna dhiirogalin u noqotaa dhalinta jecel Sportska oo ka hela waqti ay ku muujiyaan awoodooda ciyaareed.