Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed oo garab ka helaya Ciidamada AUSSOM, gaar ahaan qeybta Uganda ayaa maanta Kooxda Khawaarijta ka xoreeyey tuulooyin ka tirsan degmada Awdheegle kuwaas oo kala ah Shaamgare iyo Raqayle ee gobolka Shabeellaha Hoose.

Dagaal kooban oo ka dhacay tuuloyinkaan ayaa lagu jabiyay Khawaarijta, waxana howlgalkaan uu soo bilowday saakay aroor hore, iyadoo Ciidanka Qaranka iyo kuwa AUSSOM si xirfad leh u wajaheen goobihii ay Khawaarijtu isku dayeen inay ku dhuuntaan.

Intii uu hawlgalka socday, maleeshiyaadka Khawaarijta ayaa laga saaray godadkii ay ku dhuumanayeen, iyadoona qasaare culus lagu gaarsiiyay halka qaar kalena ay baxsadeen, waxana howlgalkaan uu qeyb ka yahay Duufaanta Aamusan wejigiisa saddexaad.

1-Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo furay Kalfadhiga 7-aad ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya, isagoo ka hadley guulaha laga gaaray sugidda amniga, dib u xoreynta dalka, kobcinta dhaqaalaha, xasilloonida siyaasadda, xallinta khilaafaadka iyo xiriirka caalamiga ah.

2- Madaxwayne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ka qaybgalay casho sharaf uu martigaliyay Madaxwaynaha Maraykanka, Donald Trump taasi oo lagu maamuusay madaxdii ka qaybgashay Meertada 80-aad ee Fadhiga Golaha Guud ee Qaramada Midoobay.

3- Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa booqday Xarunta Safaaradda Soomaaliya ee Washington, isagoo warbixin ku saabsan adeegyada loo qabto muwaadiniinta Soomaaliyeed ka dhageystay mas’uuliyiinta safaaradda.

4- Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa Xarunta Golaha Qaramada Midoobey ee magaalada New York kulan doceed kula yeeshay Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Mudane António Guterres.

5- Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa guddoomiyey Shirka Maalgelinta Hawlgalka Taageerada Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM), oo ka dhacay magaalada New York, loogana arrinsaday garab istaagga amniga iyo xasilloonida Soomaaliya.

6- Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre ayaa kormeer ku tagey Garoonka Diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho, taas oo qeyb ka ah amarkii uu dhowaan bixiyay ee tayaynte adeegyada garoonka.

7- Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre ayaa xarigga ka jaray mashruuca koronto-gelinta 150 xarumo caafimaadka dadweynaha oo lacag la’aan ah, lagana hirgaliyey gobollada dalka, isagoo sheegay in dadka Soomaaliyeed baahi weyn u qabeen adeeg koronto oo tayo leh.

8- Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre oo ka qeybgalay Munaasabadda Daahfurka Adeegga Xajka sannadka 1447/ 2026 iyo Xeritaanka xajkii sannadkii hore ee 1446, ayaa sheegay in Xukuumadda ay hormar ballaaran ka sameysay hufnaanta adeegga xajka, laguna gaarey aqoonsi heer calami ah.

9- Ra’iisul Wasaare Mudane Xamsa Cabdi Barre ayaa Mudane Cabdulqaadir Abuukar Maxamed u magacaabay Agaasimaha Guud ee Wasaaradda Gaashaandhigga.

10- Golaha Wasiirrada Soomaaliya, ayaa ansixiyey magacaabista Mudane Maxamed Maxamuud Cabdulle oo noqonaya Xisaabiyaha Guud ee cusub ee dowladda.

11- Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre ayaa qaabilay Safiirka Jarmalka u qaabilsan Soomaaliya, Mudane Sebastian Groth, oo ay ka wada hadleen xoojinta iyo iskaashiga ka dhexeeya labada dal iyo fursadaha maalgashi ee ka jira Soomaaliya.

12- Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre ayaa ka qeyb galay munaasabadda furitaanka Barnaamijka Xoojinta Af-Carabiga ee Soomaaliya, isagoo xusay muhiimadda uu Afka Carabigu u leeyahay bulshada iyo dowladnimada Soomaaliyeed.

13- Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre ayaa qaabilay wafdi sare oo ka socday Ururka Jaamacadda Carabta, kuwaas oo dalka u yimid hirgalinta mashruuc weyn oo lagu taageerayo Manhajka waxbarashada dalka iyo horumarinta Afka Carabiga.

14- Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre ayaa furay Tartanka Kubadda Cagta ee Degmooyinka Gobolka Banaadir, isagoo xusay in isku imaatinka bulshada ee heerkan ah uu ka tarjumayo nabadda iyo horumarka ka jira caasimadda, isla markaana uu dhallinyarada u jiheynayo dhanka nabadda.

15- Guddoomiyaha Golaha Shacabka ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe) ayaa shir guddoomiyay kulanka Guddiga Joogtada ee Golaha Shacabka oo ka dhacay xarunta guddoonka iyo guddiyada ee Villa Hargeysa.

16- Guddoomiyaha Golaha Shacabka Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe) ayaa qaabilay Safiirka Dowladda Britain ee Soomaaliya, Mudane Charles King, iyagoo ka wadahadley xoojinta iyo dardar-gelinta xiriirka labada dal.

17- Mudanayaasha Golaha Shacabka ee Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa ansixiyay Axdiga Afrika ee Xuquuqda iyo Daryeelka Carruurta (African Charter on the Rights and Welfare of the Child).

18- Ra’iisul Wasaare Ku-Xigeenka Soomaaliya Mudane Jibriil Cabdirashiid Xaaji ayaa ka qeyb galay Bandhigga Dalxiiska Soomaaliya oo ay soo qaban qaabisay Wasaaradda Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska.

19- Wasiirka Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska Mudane Daa’uud Aweys Jaamac ayaa Bandhiga Dalxiiska Soomaaliya ee 2025-ka ka sheegay in dalxiiska Soomaaliya uu door weyn ka qaadanayo kobaca dhaqaalaha dalka iyo shaqo-abuurka dhallinyarada Soomaaliyeed.

20- Wasiirka Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka Sheekh Mukhtaar Roobow Cali ayaa sheegay in qiimo-dhimis lagu sameeyay lacagaha Xajka ee sannadkan, lagana dhigay $4,543 .

21- Wasiirka Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska Mudane Daa’uud Aweys Jaamac ayaa qaabilay wafdi ka socday urrurka Jaamacadda Carabta, oo uu hoggaaminayay Zayd Al-Sabban, iyagoo ka wada hadlay iskaashiga labada dhinac ee horumarinta warbaahinta iyo arrimaha dhaqanka, gaar ahaan barnaamijka lagu xoojinayo luuqadda Carabiga.

22- Wasaaradda Dekedaha iyo Gaadiidka Badda ayaa ku dhawaaqday in dekedaha Muqdisho iyo Berbera loo aqoonsaday kuwa ugu waxqabadka wanaagsan Bariga Afrika sanadkii 2024, sida lagu sheegay warbixinta Container Port Performance Index (CPPI).

23- Wasiirka Maaliyadda Biixi Imaan Cige ayaa magaalada Riyadh kula kulmay Madaxa Maamulka Sanduuqa Horumarinta ee Sacuudiga, Sultan Bin Cabdulraxman Al-Marshad.

24- Wasiirka Hawlaha Guud, Dib u Dhiska iyo Guriyeynta Cilmi Maxamuud Nuur ayaa kulan la yeeshay mas’uuliyiin ka tirsan Hay’adda IOM, waxaana kulankaasi lagu soo bandhigay naqshadaha guryo loogu talagalay dadka barakacayaasha ah.

25- Wasiirka Gaashaandhigga Axmed Macallin Fiqi ayaa magaalada Qaahira kula kulmay Wasiirka Gaashaandhigga Masar, S/Gaas Cabdulmajiid Saqar, iyagoo ka wada hadlay iskaashiga dhinaca milateriga ee labada dal iyo taageeridda dadaallada lagu xaqiijinayo nabadda iyo xasilloonida gobolka.

26- Wasiirka Maaliyadda Biixi Imaan Cige iyo Maareeyaha Dekadda Muqdisho Maxamed Cali Nuur (Ameeriko), ayaa Dekadda Magaalada Muqdisho ku qaabilay Danjiraha Midowga Yurub u fadhisa Soomaaliya Mrs. Francesca Di Mauro.

27- Wasiirka Amniga Gudaha Cabdullaahi Sheekh Ismaaciil (Fartaag) ayaa la kulmay Ergeyga Gaarka ah ee Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Soomaaliya Danjire James Swan.

28- Wasiirka Isgaarsiinta iyo Tiknoolajiyadda Mudane Maxamed Aadam Macalim ayaa dalka Sacuudiga uga qaybgalay shir ku saabsan ammaanka Internet-ka.

29- Wasiir Ku-Xigeenka Gaashaandhigga Idiris Cusmaan Xaaji ayaa shir-guddoomiyey kulan wadatashi ah oo ku saabsana isku-duwidda mashaariicda Isbahaysiga Ciidamada Wadamada Islaamka ee La-dagaallanka argagixisada (IMCTC).

30- Agaasimaha Fulinta Sanduuqa Qaranka Isbeddelka Cimilada, Liibaan Aadan Obsiye ayaa magaalada Addis ababa ee dalka Ethiopia uga qaybgalay Shirweynaha Maalgelinta Cimilada Afrika

31- Danjiraha Soomaaliya ee Tanzania Ilyaas Cali Xasan ayaa ku guuleystay in xorriyadooda ay dib u helaan in ka badan 50 qof oo muwaadiniin Soomaaliyeed, oo ku xirnaa dalka Congo.

32- Wasiir Ku-Xigeenka Caafimaadka Maxamed Xasan Maxamed ayaa kulan la yeeshay sii-hayaha xilka Wasiirka Caafimaadka dalka Botswana, Lawrence Ookeditse, kaas oo looga hadlay xoojinta iskaashiga dhinaca caafimaadka ee labada dal.

33- Wasiirka ku-Xigeenka Shaqada iyo Arrimaha Bulshada Aamina Xuseen Cali ayaa daah-furtay nidaamka casriga ah ee isku-xirka loo-shaqeeyaha iyo shaqo-doonka.

34- Hay’adda SoDMA ayaa dib u dhis iyo dayactir ku samaynaysa Xarunta Kaydka Cuntada Muqdisho oo ay taageerayso dowladda China.

Agaasimaha Guud ee Wasaaradda Warfaafinta XFS, Cabdullaahi Xayir Ducaale, oo ka qeybgalay kulanka Todobaadka Warbaahinta Qaranka, ayaa ka warbixiyay qodobo muhiim ah oo la xiriira fursadaha dalxiiska ee ka jira dalka iyo kaalinta ay ka ciyaari karaan horumarka qaranka.

Agaasimaha Guud ayaa xusay in ay dhowaan soo bandhigeen fursado la xiriira horumarinta dalxiiska iyo sida looga qeyb qaadan karo hirgelinta mashruucyo dalxiis oo laga fuliyo degmooyinka dalka iyo caasimadda Muqdisho.

“Dalkeenna wuxuu leeyahay goobo caan ah oo ku wanaagsan dalxiiska. Sidaa darteed, haddii aan kordhino dalxiiska, waxaa kordhaya dhaqaalaha dalka iyo fursadaha shaqo ee ay heli karaan shacabka Soomaaliyeed.”Agaasimaha Guud ee Wasaaradda Warfaafinta Dhaqanka iyo Dalxiiska.

Gabagabadii, Agaasimaha Guud ee Wasaaradda Warfaafinta ayaa sheegay in dalxiisku yahay furaha iyo albaabka maalgashiga, sidaas darteedna uu ku taliyay in la sameeyo goobo dalxiis oo casri ah, kuwaas oo ay ka mid yihiin dhismooyin waaweyn oo hoteello ah, beero xayawaanno, iyo xaafado qurux badan oo ku teedsan xeebaha dalka.

Ra’iisul Wasaare Kuxigeenka XFS, Saalax Axmed Jaamac, iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa si diirran loogu soo dhaweeyay Garoonka Diyaaradaha magaalada Minneapolis ee gobolka Minnesota, dalka Mareykanka.

Wafdigan oo safar shaqo ku jooga dalka Mareykanka ayaa la filayaa in ay maanta la kulmaan jaaliyadda Soomaaliyeed ee ku dhaqan magaaladaasi, si ay uga warbixiyaan xaaladda guud ee dalka iyo horumarka ay ku tallaabsatay dowladda Soomaaliya.

Inta ay ku sugan yihiin Mareykanka, oo ay joogayaan muddo saddex cisho ah, waxay sidoo kale kala hadli doonaan jaaliyadda qorshaha isbeddelka qaran ee ay wado xukuumadda Dan Qaran, muhiimadda ay leedahay xoojinta dowladnimada, iyo dhismaha nidaamka federaalka ee dalka.

HSJ iyo Dowladda Ingiriiska oo yeeshay booqasho qiimeyn ku saabsan Maamulka Xuduudaha, si sare loogu qaado Kaalinta Kaalmaynta Amniga iyo Socdaalka Dalka.

Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda (HSJ) ayaa martigelisay booqasho labo maalmood socotay, taas oo ay ka qeybgaleen wafdi ka socday Dowladda Ingiriiska. Booqashadan ayaa ahayd mid lagu qiimeynayo lana xoojinayo iskaashiga labada dhinac ee dhanka maamulka socdaalka iyo sugidda amniga xuduudaha.

Booqashadan waxa ay daba socotay safarkii hore ee wafdiga HSJ ay bishii Luulyo 2025 ku tageen dalka Ingiriiska, halkaas oo lagu falanqeeyay sidii loo xoojin lahaa iskaashiga labada dal ee dhinacyada socdaalka iyo xuduudaha.

Agaasimaha Guud ee HSJ, Mudane Mustafe Dhuxulow, ayaa ka hadlay isbeddellada wax-ku-oolka ah ee hay’addu ku samaysay hannaanka maamulka socdaalka iyo xuduudaha, isaga oo xusay in iskaashiga caalamiga ah uu si gaar ah u kordhinayo awoodda hay’adda, looguna hortago socdaalka sharci darrada ah iyo dambiyada abaabulan. Wuxuu si gaar ah uga mahadceliyay taageerada Dowladda Ingiriiska.

Dhanka kale, wafdiga Dowladda Ingiriiska ayaa muujiyay sida ay uga go’an tahay in ay Soomaaliya ka taageeraan casriyeynta nidaamka socdaalka, tababarrada, iyo wada shaqeynta dhanka amniga xuduudaha.

Barnaamijka Qiimaynta wuxuu diiradda saaray:

– Qiimaynta hannaanka shaqo ee Garoonka Aadan Cadde (Terminal-ka caalamiga ah, gudaha iyo VIP).

– Xiriirka iyo wada shaqeynta hay’adaha dowladda ee ku hawlan maamulka xuduudaha.

Ugu dambeyn, booqashada waxaa lagu soo gabagabeeyay kulan miro-dhal ah oo lagu adkeeyay wadashaqeynta labada dhinac, iyadoo casho sharaf loo sameeyay wafdiga Ingiriiska, taasoo ay si wadajir ah uga soo qeyb galeen Agaasimaha Guud ee HSJ iyo Safiirka Ingiriiska ee Soomaaliya, Danjire Charles King.

Golaha Wasiirrada Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, ayaa ansixiyey soo jeedinta Wasaaradda Maaliyadda ee ku aaddan in Mudane Maxamed Maxamuud Cabdulle uu noqdo Xisaabiyaha Guud ee dowladda , kaas oo leh khibrad la xiriirta Maamulka Maaliyadda iyo hannaanka xisaabaadka guud.

Kulanka golaha oo uu guddoomiyey Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre, ayaa lagu ansixiyey Istiraatiijiyadda Qaran ee kahor tagga qaraxyada macmalka ah iyo heshiis is-afgarad ah oo ku saabsan wada-tashiyo siyaasadeed, oo u dhexeeya dowladaha Soomaaliya iyo Tajikistaan.

Golaha Wasiirrada, ayaa lagu soo bandhigay warbixinno ku saabsan diiwaangelinta dadweynaha ee Aqoonsiga Qaranka iyo latashiyada dhamaystirka dastuurka ee qeybaha bulshada.

Wasiir ku-xigeenka Wasaaradda Qorshaynta Maalgashiga iyo Horumarinta Dhaqaalaha ee XFS, Mudane Maxamed Aadan Maxamed, ayaa faray hay’adaha dalka ka shaqeeya inay si cad u muujiyaan waxqabadkooda, isla markaana la jaanqaadaan qorshayaasha dowladda.

Wasiir ku-xigeenka, oo shir guddoomiyay kulan ay ka qayb galeen Dalladda Hay’adaha aan Dowliga ahayn iyo Waaxda Kormeerka iyo Qiimaynta (MED) ee Wasaaradda, ayaa intaa ku daray in isla-xisaabtanka iyo daahfurnaantu yihiin tiirarka kalsoonida shacabka iyo dowladda.

Kulanka ayaa diiradda lagu saaray dib-u-eegista iyo isla-xisaabtanka hay’adaha caalamiga ah ee ka hawlgala Soomaaliya, iyadoo lagu soo bandhigay natiijooyinkii wajiyadii hore ee qiimaynta, waxaana lagu dhawaaqay bilowga wajiga afaraad ee xog-uruurinta.

Waxaa sidoo kale lagu falanqeeyay diyaarinta shirweynaha labaad ee kormeerka iyo daraasaynta, dhismaha ururka qiimaynta Soomaaliya (Somalia Evaluation Society), iyo dejinta qorshaha shaqo ee 2026 si loo xoojiyo wada-shaqeyn hufan iyo isla-xisaabtan.

Ugu dambeyn, waxaa la isla gartay in la dardargeliyo kulamada saddex biloodlaha ah ee isku-duwidda, si loo horumariyo iskaashi wax-ku-ool ah iyo horumar waara, waxaana wasiir ku-xigeenku caddeeyay go’aanka Wasaaradda ee ah xoojinta isla-xisaabtanka, daahfurnaanta, iyo hirgelinta horumar waara.

Mudanayaasha Golaha Shacabka ee Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta yeeshay kulan muhiim ah oo lagu ansixiyay Axdiga Afrika ee Xuquuqda iyo Barwaaqada Carruurta (African Charter on the Rights and Welfare of the Child).

Axdigan oo ay soo diyaarisay Midowga Afrika, ayaa ujeeddadiisu tahay in la ilaaliyo, la horumariyo, lana daryeelo xuquuqda carruurta Qaaradda Afrika, iyadoo si gaar ah looga hadlayo waxbarashada, caafimaadka, ka hortagga tacaddiyada, iyo daryeelka bulshada.

Intii lagu guda jiray cod u qaadista axdigan, 130 Xildhibaan ayaa u codeeyay oggol, 10 Xildhibaan ayaa diiday halka 5 kalena ay ka aamuseen.

Ansixinta Axdigan waxay muujinaysaa tallaabo muhiim ah oo ay Dowladda Federaalka Soomaaliya u qaaday dhanka ilaalinta xuquuqda carruurta Soomaaliyeed, iyadoo kor loogu qaadayo sharciga iyo siyaasadaha la xiriira daryeelka iyo barbaarinta ubadka.

Tallaabadan sidoo kale waxay fure u tahay in Soomaaliya ay si rasmi ah uga mid noqoto dalalka saxiixay axdigaas, isla markaana loo helo taageero sharci iyo mid dhaqaale oo lagu horumarin karo mustaqbalka jiilka cusub ee dalka.

Wasiirka Wasaaradda Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Sheekh Mukhtaar Roobow Cali, ayaa ku dhawaaqay in qiimo-dhimis lagu sameeyay kharashka Xajka sanadkan Hijriyada 1447 / Miilaadiga 2026.

Wasiir Mukhtaar Roobow oo ka hadlayay munaasabadda daah-furka adeegga Xajka sanadkan iyo xiritaanka xajkii hore ee 1446/2025, ayaa sheegay in iyadoo laga duulayo baahida xujeyda Soomaaliyeed, kharashka xajka laga dhigay 4,543 halka uu sanadkii hore ahaa4,604.

Sidoo kale, Wasiirku wuxuu sheegay in Soomaaliya ay kaalinta afaraad ka gashay bixinta adeegyada xujeyda ee dalalka Islaamka, isagoo uga mahadceliyay Dowladda Boqortooyada Sacuudiga taageerada ay siiso xujeyda Soomaaliyeed.

Wasiirka ayaa ballan qaaday in Wasaaraddu sii wadi doonto dadaallada lagu yareynayo kharashyada, laguna horumarinayo adeegyada Xajka.