MUQDISHO (SNTV)-Taliyeyaasha Ciidamada Howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya ee AMISOM oo muqdisho uga socdo shir afar maalmood ah ayaa kaga doodaya sidii loo dejinlahaa qorsho dhammeeystiran oo lagu dejinayo istaraatijiyadda ka bixitaanka Ciidamada Amisom ee dalka Soomaaliya.
Simon Mulongo oo ah ku xigeenka Madaxa AMISOM ayaa sheegay in qorshaha lagu cadeeynayo howlaha howlgalada la hirgelinayo oo qaybta ka ah Fekerka Cusub ee Howlgalada ee loo soo gaabiyo (CONOPS) islamarkaana lagu dejinayo xilliyada iyo taageerada lojistikada ee loo baahan yahay si loo hirgeliyo howlgalada.
“Waxaan u baahan nahay inaan dejino kheyraadka si aan u hirgelino howlgalka fekerka cusub ee CONOPS si looga taageero AMISOM si ay u fuliso waajibaadkeeda suggidda amniga ee Soomaaliya,” Mulongo ayaa ku sheegay bayaan uu kasoo saaray furitaanka rasmiga ah ee shirka.
Howlgalkan ugubka ah, ayaa qayb ka ah istaraatijiyadda ka bixitaanka AMISOM, waxaana lagu hagi doonaa dhammaan howlgalada militari ee Midowga Afrika ee xilliga 2018-2021.
Kulanka waxa uu si wadajir ah meel isagu keenay taliyeyaasha hogaamiya cutubyada militariga ee wadamada ay ka kooban yihiin ciidamada AMISOM, Wakiilo ka socda Ciidamada Qaranka Soomaaliya, SNA, Qaramada Midoobay iyo ururada saaxiibada la ah.
Mulongo ayaa ku boorriyay taliyeyaasha in ay la yimaadaan qorsho dhab ah oo kusaabsan howlgalada kaasi oo lagu xaqiijin doono qaybna ka noqon doona howlgalka cusub the CONOPS, iyadoo loo baahan yahay in la hirgeliyo dhammaan waxyaabaha looga hadlo shirkan.
Kulankan ayaa yimid xilli ay AMISOM filayso in 1,000 (kun askari) oo kamid ah ciidamadeeda ay kala baxdo Soomaaliya 28-ka bishan Febraayo ee sanadkan 2019-ka taasi oo la waafajinayo Qaraarka Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ee bishii Julaay sanadkii 2018-kii.
Sida uu qabo qaraarka, AMISOM waxa ay u baahnaan doontaa in ay dhinto heerka ciidamada oo ay tiradoodu noqonayso illaa 20,626 marka la gaaro 28-ka bishan aynu kujirno ee Febraayo, 2019-ka iyadoo dib u dhac lahayn.
howlgalka cusub ayaa waxaa suurtagal ah in qaar kamid ah saldhigyada horusocodka ee howlgalada ee loo soo gaabiyo (FOBs) dib loo qaabeeyo halka dhowr kamid ah saldhigyada iyaguna la laabi doono maadaama ay tirada ciidamada AMISOM ay is dhimi doonto, sidaasi waxaa sheegtay AMISOM.
Si kastaba aha ahaatee, AMISOM waxa ay hubisay in isbedellada la ballanqaaday iyadoo la tixgelinayo badbaadada iyo amniga dadweynaha kunool gobollada ay ku yaalaan saldhigyada Amisom.
Tigabu Yilma, oo ah taliyaha ciidamada AMISOM, ayaa sheegay in ay diiradda saari doonaan howlgallo ka dhan ah Al-Shabab si loo awoodda kooxda, islamarkaana loo diido in ay helaan xorriyad ay ku sameeyaan wax dhaq dhaqaaq ah. iyadoo ciidamada saaxiibada ah ay si nabadgelyo leh usugi karaan amniga iyadoo ay muuqato saameynta hirgelinta howlgalka cusub ee AMISOM ee loogu magacdaray CONOPS.
Howlgalkan ayaa CONOPS ayaa ah wejigii ugu dambeeyay ee howlgalka Midowga Afrika ee xilliga kala guurka ee ay uga bixi lahaayeen dalka Soomaaliya.

Ra’iisal wasaaraha Ethiopia Abiy Ahmed ayaa kulan gaar ah kula yeeshay magaalada Adis-aba madaxweynayaasha Soomaaliya,Ghana iyo madaxweynaha dalka Botswana.

Ra’iisal wasaare Abiy Ahmed ayaa maanta wada hadal la yeeshay Madaxweynaha Soomaaliya Mudane Maxamed Cabdullaahi Maxamed Farmaajo, Madaxweynaha Ghana Nana Akufo- Addo, iyo Madaxweynaha Botswana Mokgweetsi Masisi.

Hogaamiyaasha ayaa ka wada xaajooday arrimo badan oo khuseeya labada dhinac iyo gobolka intaba.

Sidoo kale,Ra’iisal wasaaraha Ethiopia ayaa la kulmay madaxweynaha Jabuuti Ismaaciil Cumar Geele iyo madaxweynaha Suudaan Cumar Xassan Albashiir.

Hogaamiyeyaasha Afrika ayaa magaalada Adis-ababa uga qeyb  galay shir madaxeedka Midowga Afrika oo looga hadlay arrimaha Qaxootiga, Barakacayaasha Gudaha iyo kuwa Dibedda ka soo laabanaya ee Afrika.”

22-kii bishii hore ayaa shir wadatashi oo ay soo qaban qaabisay Ha’yadda Qaramada Midoobay u qaabilsan Miinooyinka waxaa lagu martiqaaday Wasaraada Aminga Gudaha Soomaaliya iyo hay” adda SEMA oo u qaabilsan Wasaarada arrimaha miinooyinka iyo qataraha ka dhasha.

Shirka oo ka dhacay magaalada Geneva ee dalka Switzerland ayaa wafdiga Dowladda Federaalka uga qeyb galay waxaa hoggaaminayay Wasiir ku-xigeenka Wasaaradda Amniga Gudaha Xildhibaan Cabdinaasir Siciid Muuse,waxaa kale oo shirka ku wehlinayay Amb: Faadumo Insaaniya oo iyada kaalin muhiima ah ka qaadatay shirkaas una gudbisay Hay”daha ka shaqeeya arrimaha miina baarka ee jooga UNka iney sida dhow ula socon doonto howlaha Miina Baarka Soomaaliya.

Shirkaas oo ahaa labo waji ayaa wajiga hore waxaa ka hadlay Wasiir ku- xigeenka Amniga Gudaha,wuxuuna sheegay iney jiraan qorshaha howleed lagu xoojinayo caawinaada dadka ku waxyeeloobay Qaraxyada Miinooyinka iyo qataraha ka dhasha dadkaas oo u badan dumar iyo carruur.

Dowlada Federalka Soomaaliya iyo Ha”yada u qaabilsan Minooyin Qaramada Midoobay (UNMAS) ayaa isla gartay iney ka go”an tahay dhammeystirka iyo ka nadiifinta Minooyinka dhammaan dhulka Soomaaliya.

Wajiga labaad ee shirka ayaa diirada lagu saaray arimaha bani”aadanimada iyo sidii ahmid gaar ah loo siin lahaa nolosha dadka ku waxyeeloobay dhibaatooyonka miinooyinka iyo deegaanadooda oo ay qeyb ka yihiin Dhalinyarada iyo Haweenka.

Agaasimaha Hay”adda SEMA Xooshow iyo Sahro Cabdi oo ku hadleysay magaca Dhalinyarada ayaa warbixino muhiim ah ka soo jeediyay shirka qeybtiisa labaad,waxayna sheegeen muhiimada in si dhow loola socdo goobaha Qaraxyada miinooyinka lagu tuhusan yahay si aysan saameyn uga soo gaarin dadka rayidka ah.

Shirkaas kadib Wasiir Ku-xigeenka Wasaaradda Amniga Gudaha Cabdinaasir Siciid Muuse ayaa booqday Safaaradda Jamhuuriyada Federalka Soomaaliya ee magaalada Geneva dalka Switzerland, halkaas oo ay si diiran ugu soo dhaweeysay Safiirada Amb. Faadumo insaaniya , sidoo kale Wasiir ku-xigeenka wuxuu la kulmay qaar kamida Jaaliyada Soomaaliyeed ee ku nool Wadanka Switzerland,isagoona kula dardaarmay muhiimada midnimada iyo wadajirka ay leedahay iyo inay ka qeyb qataan dib u dhiska dalka.

Wasiirka Batroolka iyo macdanta Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Cabdirashiid Maxamed Axmed ayaa sheegay in Dowladda Soomaaliya ay dadaal ugu jirto sidii loo soo saari lahaa Kheyraadka dabiiciga ah ee dalka.

Wuxuu sheegay Wasiirka Batroolka iyo Macdanda Dowladda Federaalka in arrintaan loo marayo shuruuxda dalka iyo xeerarka caalamiga ah.

Wasiirka ayaa hadalkaan ka sheegay magaalada Lodon halkaasi oo uu kula hadlayay Jaaliyadda Soomaaliyeed ee dalka Ingiriiska,isagoona faah faahin buuxda ka siiyay shirkii arrimaha shidaalka Soomaaliya ee lagu soo gabagabeeyay magaalada London.

Isagoo hadalkiisa sii wato ayuu Wasiirka Batroolka iyo Macdanta Xukuumadda Soomaaliya Cabdirashiid Maxamed Axmed wuxuu xusay in ahmiyadda shirkaasi uu ahaa in la isku waydaarsado macluumaadka baaritaanada laga sameeyey Soomaaliya ee ku aadan Shidaalka,shirkadaha arrintaasi danaynayana loo bandhigo.

Ugu danbeyntii,Wasiirka ayaa xusay in shirkan laga faafiyey macluumaad aan sax ahayn, balse xaqiiqdu ay tahay in dawladdu doonayso si hufan oo lagu wada kalsoonaan karo in loo maro geedi socodka shidaal baarista iyo soo saaristiisaba.

War ay soo saartay Hay’adda Save The Children ayaa lagu sheegay in Ku dhawaad boqol carruur ah oo ku nool bariga dalka Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ee Congo ay ugu dhinteen cudurka Ebola,iyadoo laga cabsi qabo in ay sii kororto.

Save the Children oo ah Hay’adda samafalka ee ka shaqeysa arimaha caruurta ayaa ka digaysa in haddii aan degdeg wax looga qaban xanuunkaasi ay qaadan doonti ilaa sanad in lala tacaalo,waxaana soconaya dadaalo xoogan oo looga hortagayo fiditaanka cudurkaasi.

Dalka Conga ayaa la sheegaya In guud ahaan tirade dhimashada ah ay gaarayso ilaa  shan boqol oo qof oo la xaqiijiyay in ay cudurka Ebola ugu dhinteen dalkaasi Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Congo,dowladda Congo ayaana sheegaysaa in cudurkan uu yahay kii ugu ballaarnaa ee abid soo mara dalkaasi.

Warka ay soo saartay Hay’adda Save the children ayaa sidoo kale lagu sheegay in mid ka mid ah shantii qof ee uu cudurka ku dhacay uu yahay ilmo u badan kuwa ka yar da’da shan jirka.

Wadanka Dalka Congo ayaa marar badan la tacaalay cudurka Ebola,hase ahaatee waxaa la sheegayaa in xaaladda haatan ay tahay midi ugiu darnayd abid soo marta dalkaasi.

Dhanka kale maleeshiyaadka ka dagaalama dalkaasi Condo ayaa la sheegayaa in ay caqabad ku yihiin amniga dadka dhaqaatiirta ah ee la tacaalayaa cudurkaasi,taasi oo keenysaa in ay is hortaagaan howlwadeenada caafimad.