Wasiirka Wasaaradda Qoyska iyo Horumarinta Xuquuqul Insaanka XFS Amb Khadiija Maxamed Al-Makhzoumi ayaa magaalada Muqdisho ku qaabishay ku-xigeenka xafiis Goboleedka Xafiiska Wakiilka Sare ee Qaramada Midoobay ee Xuquuqda Aadanaha OHCHR, ahna Madaxa Xafiiska OHCHR ee Bariga Afrika Marwo Maymuchka Lauriston iyo wafdi ay hogaamineyso.

Kulanka ayaa diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga u dhexeeya Soomaaliya iyo OHCHR, hirgelinta Qaraarka Golaha Xuquuqul Insaanka ee A/HRC/RES/60/28, gaar ahaan dejinta Qorshe Hawleedka labada sano ee 2026-2027 iyo dardargelinta dhismaha xafiiska rasmiga ah ee OHCHR ay ku yeelaneyso gudaha Dalka.

Kulankan waxa uu qeyb ka yahay dadaallada ay Wasaaradda Qoyska iyo Horumarinta Xuquuqul Insaanka Soomaaliya ugu jirto Horumarinta Xuquuqul Insaanka Dalka, oo sanadkii lasoo dhaafay ay guulo ballaaran ka sameysay dhinacaas Wasaaradda, horumarradaas oo ay ugu horeeyaan inaan 32 sano kadib dib ula soo noqotay madax bannaanideeda Xuquuqul Insaanka, si la mid dowladaha Caalamka iyo in lagu guuleystay dhismaha Guddiga Madaxa bannaan ee Xuquuqul Insaanka Qaranka oo markii ugu horeysay taariikhda ay Soomaaliya yeelatay.

Ciidamada Xoogga Dalka oo ku jiray maalmahan hawlgal sifayn ah ayaa gaaray magaalada Baydhabo, ka dib markii ay waddada dheer ka sifeeyeen maleeshiyaadkii Khawaarijta ahaa.

Dhinaca kale, saraakiisha amniga ayaa gudaha magaalada Baydhabo ka wada hawlgallo lagu xaqiijinayo amniga, ka dib markii laga saaray magaalada maleeshiyaad uu marin-habaabiyay hoggaamiyihii hore ee Maamulka Koonfur Galbeed.

Sidoo kale, gudaha magaalada waxaa kula kulmay shacabka Baydhabo, mas’uuliyiin ka tirsan Dowladda Federaalka Soomaaliya, kuwaas oo ay wehliyaan qaar ka mid ah saraakiisha ciidamada Koonfur Galbeed oo horay uga soo horjeestay xadgudubyadii maamulkii hore iyo xiriirkii lala yeeshay Khawaarijta.

Boqolaal ka mid ah shacabka Baydhabo ayaa gudaha iyo daafaha magaalada kusoo dhaweeyay Ciidamada Qaranka, iyagoo muujinaya sida ay ugu faraxsan yihiin in laga xoreeyay maleeshiyaadkii Khawaarijta ahaa iyo kuwii xiriirka la lahaa.

Wafdiga ka socda Guddiga Madaxa Bannaan ee Xuquuqul Insaanka Soomaaliya, oo ay hoggaamineyso Guddoomiyaha Guddiga Dr. Maryam Qasim Axmed, ayaa ka qaybgalaya shirweynaha Caalamiga ee Ururrada Xuquuqulka Insaanka Adduunka oo maanta ka furmay xarunta Qaramada Midoobay ee magaalada Geneva, kaasi oo socon doona muddo saddex maalmood ah.

Wafdiga oo ay Guddoomiyaha ku wehliyaan Guddoomiye Ku Xigeenka Mudane Maxamed Haaruun Maxamuud iyo Komishiner Farxaan Maxamed Jimcaale, ayaa shirka maanta waxaa diirradda lagu saaray dhibaatada ka dhalata tahriibka iyo saameynta ay ku leedahay waddamada caalamka gaar ahaan dalalka qaaradda Afrika.

Wafdiga Soomaaliya ayaa inta uu shirku socdo waxaa kulamo gaar ah uu la yeelan doono hey’ado ka tirsan Qaramada Midoobay, kuwa qaaradda iyo kuwa gobolka Geeska Afrika.

Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Federaalka iyo Dib u heshiisiinta XFS ayaa maanta ku daahfureysa caasimadda Muqdisho 𝐪𝐞𝐲𝐛𝐭𝐚 𝟏-𝐚𝐚𝐝 𝐞𝐞 𝐀𝐪𝐨𝐨𝐧-𝐤𝐨𝐫𝐨𝐫𝐬𝐢𝐠𝐚 𝐖𝐚𝐫𝐛𝐚𝐚𝐡𝐢𝐧𝐭𝐚 𝐍𝐚𝐛𝐚𝐝𝐝𝐚: Tayeynta Xaqiijinta Xogta, Xirfadaha Sheeko-sameynta iyo Xiriirka Isku-haynta Bulshada.

Siminaarkan ayaa isu keenaya saraakiisha warbaahinta iyo xiriirka dadweynaha ee Wasaaradaha iyo hey’adaha dowladda, Wariyeyaal ka tirsan hey’adaha warbaahinta gaarka ah iyo dhalinyarada saameynta togan ku leh baraha bulshada.

Arrintan ayaa looga gol leeyahay kor u qaadista wacyiga dhalinyarada iyo helidda warbaahin mas’uul ah oo ilaalisa qiyamka bulshada.

Ciidamada Xoogga Dalka gaar ahaan Ururka 203 Guutada 20aad Qeybta 1aad Kumaan Dooska GorGor ayaa howlgalo Amni Xaqiijin iyo sifeyn ah Ka sameeyay Deegaanka Ay-buuteey, Jowhera awdheegle, Aseenda buube iyo Deegaanada dhaca Bariga Gobalka Shabellaha hoose

Ciidamada ayaa intii howlgalada ey ku jireen waxay baaritaano Ka sameeyen Xafadaha qaar waxay si gaar ah u bartilmaameydsadeen goobaha la tuhmayo iney gabaad Ka dhigan kaaraan Kooxaha Argagixisada ah

Ciidamada ayaa intii howlgalada ku jireen waxay Sido kale burburiyeen fariisimo gabaad u ahaa Kooxaha Argagixisada ah

Ciidamada Xoogga Dalka ayaa kordhiyay howlgalada lagu Ciribtirayo Khawaarijta

Wasiirka Wasaaradda Dekadaha iyo Gaadiidka Badda XFS Mudane Cabdulqaadir Maxamed Nuur, ayaa maanta heshiis Is-afgarad la saxiixday Agaasimaha (MoU) Shirkadda Somali Ship Register Limited mudane Çağdaş Oykun Saltaș heshiis kaas oo lagu dhisayo diiwaanka maraakiibta Soomaaliyeed, si maraakiibtu u qaataan Calanka Soomaaliya, taaso ah tallaabo weyn oo muujinaysa sida ay nooga go’an tahay horumarinta iyo casriyeynta arrimaha baddeenna.

Wasiirka Wasaaradda Dekadaha iyo Gaadiidka Badda XFS Mudane Cabdulqaadir Maxamed Nuur, ayaa xusay in heshiiskani abuuri doono fursado cusub oo dhinaca maalgashiga ah, shaqo abuurka iyo kor u qaadida sumcadda calanka Soomaaliyeed, annagoo ka faa’iideysanayna khibradda saaxiibo kale.

Ugu dambeyntii Wasiirka ayaa sheegay in tani tahay tallaabo kale oo istiraatiiji ah oo Xukuumadda Dan-Qaran ku xoojineyso maamulka iyo sumcadda Soomaaliya, si ay uga mid noqoto dalalka ku tartama howlaha maraakiibta ee caalamka.

Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa Maleeshiyaadka Al-Shabaab ku jabiyay dagaal ay kula galeen agagaraarka Daynuunaay, ee Gobolka Bay, kadib markii ay isku dayeen in ay weerar gaadmo ah ku beegsadaan ciidanka Xoogga.

Dagaalka ayaa khawaarijta looga dilay 21 maleeshiyo, halka in ka badan 10 kalena lagu dhaawacay.

Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa sidoo kale si buuxda ula wareegay gacan ku haynta deegaanka Deynuunaay, oo ah marin muhiim ah oo isku xira wadada Baydhabo – Muqdisho.

Wixii faahfaahin intaas dheer dib ayaan idinka soo gudbin doonaa.

Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Saalax Axmed Jaamac, ayaa guddoomiyey Madasha Bani’aadanimada Soomaaliya oo ay soo qaban-qaabisay Hay’adda Maareynta Masiibooyinka (SoDMA).

Intii uu kulanku socday, waxaa lagu soo bandhigay warbixin la xiriirta xaaladaha abaaraha ee saameeyey dalka, iyada oo ay madasha goobjoog ka ahaayeen masuuliyiin sare oo ka socday hey’adaha gargaarka ee Qaramada Midoobay.

Mudane Saalax Axmed Jaamac ayaa sheegay in Xukuumadda DanQaran ay waqti badan gelisay wax ka qabashada abaaraha, isla markaana la sameeyay dadaallo badan oo qaarkood guuleysteen.

Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka dalka, ayaa sheegay in xukuumaddu sii dardargelin doonto ka hortagga abaaraha soo noqnoqda ee dalka, isla markaana ay jiraan qorshayaal ay dowladdu waddo.

Wasiiru-Dowlaha Wasaaradda Caddaaladda Soomaaliya, ahna Ku-simaha Wasiirka, Mudane Ilyaas Sheekh Cumar, ayaa maanta xilka u kala wareejiyay taliyihii hore ee Ciidanka Asluubta iyo taliyaha cusub S/gaas Maxamed Sheekh Xasan (Xaamud).

Taliyaha cusub ee Ciidanka Asluubta Soomaaliyeed, S/gaas Maxamed Sheekh Xasan (Xaamud), ayaa si rasmi ah xilka ula wareegay, kaddib munaasabad xil-wareejin ah oo ka dhacday xarunta taliska Ciidanka Asluubta, gaar ahaan Xabsiga Dhexe ee magaalada Mogadishu.

Xilka waxaa ku wareejiyay Taliye ku-xigeenka Ciidanka Asluubta, General Cilmi Waasuge Colow, oo wakiil ka ahaa taliyihii hore ee ciidanka.

Munaasabadda xil-wareejinta waxaa ka qeyb galay saraakiil ka tirsan ciidamada qalabka sida, xildhibaanno, xubno ka tirsan golaha wasiirrada, iyo marti sharaf kale.

Mas’uuliyiintii goobta ka hadlay ayaa soo dhoweeyay taliyaha cusub, iyagoo uga mahadceliyay taliyihii hore shaqadii uu soo qabtay intii uu xilka hayay.

S/gaas Maxamed Sheekh Xasan (Xaamud) ayaa khudbad uu jeediyay ku sheegay in Ciidanka Asluubta Soomaaliyeed ay u baahan yihiin dib-u-habeyn iyo horumar guud si ay u gutaan waajibaadkooda qaran.

Maareeyaha Guud ee Hay’adda Isgaarsiinta Qaranka, Mudane Mustafa Yaasiin Sheekh, ayaa daahfuray barnaamij tababar ah oo loogu talagalay shaqaalaha dowladda si ay u helaan aqoonta, iyo shahaadooyin caalami ah oo ku saabsan Amniga Saaybarka.

Barnaamijku wuxuu diiradda saarayaa diyaarinta khubarada ICT-da ee hay’adaha dowladda si ay u helaan shahaadooyin caalami ah, taasoo kor u qaadaysa awooddooda ku aaddan ilaalinta xogta qaranka iyo ka hortagga khataraha sii kordhaya, weerarrada iyo burcada internet-ka.

Maareeyaha Guud oo ka hadlay daahfurka “Tababarkan waxa uu qayb ka yahay dadaallada Hay’adda Isgaarsiinta Qaranka ee lagu xoojinayo ilaalinta kaabayaasha dhijitaalka ah ee dalka, sugidda amniga xogta, iyo ka hortagga khataraha sii kordhaya, weerarrada iyo burcada internet-ka. Sidoo kale, barnaamijku wuxuu gacan ka geysan doonaa dhisidda awoodda shaqaalaha dowladda si ay u ilaaliyaan nidaamyada iyo adeegyada dhijitaalka ah ee qaranka.”

Maareeyaha Guud ayaa sidoo kale la dardaarmay ka-qaybgalayaasha, isagoo ku boorriyay inay si buuxda uga faa’iidaystaan fursaddan, isla markaana u adeegsadaan aqoonta ay helaan ee horumarinta amniga dhijitaalka ah.

Tababarradani Amniga Saaybarka waxa ay ka kooban yihiin koorsooyin iyo shahaadooyin caalami ah, oo ay ka mid yihiin:

* CompTIA Security+

* Certified Incident Handler – EC Council

* Cloud Security Essentials – GIAC

* ISMS (ISO/IEC 27001:2022) Lead Auditor

* Certified Information Security Manager (CISM) ISACA

* Certified Information Systems Security Professional (CISSP) – ISC2

Tababarrada waxaa lagu qaban doonaa Muqdisho, qaab fogaan-arag (online), iyo Nayroobi, muddada u dhaxaysa 28 Maarso ilaa 8 May 2026.

Hay’adda Isgaarsiinta Qaranka ayaa hore ugu wargelisay hay’adaha dowladda inay soo magacaabaan shaqaale heysta ugu yaraan shahaadada koowaad ee jaamacadda (Bachelor’s Degree) ee Culuumta Kombuyuurtarka, IT-da, iyo Engineering-ka ama wax u dhigma.

Sidoo kale Musharraxiinta ka qeybgalaya waa inay leeyihiin ugu yaraan khibrad laba (2) sano ah ama ka shaqeeyaan Maamulka Nidaamyada (System Administration), Maamulka Shabakadaha (Network Administration).

Si loo hubiyo tayada iyo horumarka barnaamijka, kaliya ka-qaybgalayaasha ku guuleysta imtixaannada koorsooyinka ayaa u gudbi doona heerarka xiga ee shahaadooyinka.

Barnaamijkan tababarka waxaa taageeraya Bangiga Adduunka (World Bank Group) iyada oo loo marayo mashruuca SCALED-UP, waxaana fududeynaya Machadka Sare ee Isgaarsiinta ee Afrika (AFRALTI), tababarkan ayaa xoojinaya dadaallada lagu dhisayo awoodda amniga Saaybarka iyo shaqaalaha dowladda ee xirfad sare leh.