Shirweynaha Guddoomiyeyaasha Baarlamaannadda Carabta oo maalintii labaad ka socda Magaalada Algiers ee caasimadda wadanka Algeria ayaa looga hadlay guud ahaan arrimaha wadamada carabta gaar ahaan xaaladda Falastiin.

Guddoomiyaha Golaha Shacabka ee Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe) oo Soomaaliya shirka ku matalaya ayaa maanta ka jeediyay khudbad dhinacyo badan taabaneysa, waxaana uu ugu horeyn u mahadcelyay Guddoomiyaha Baarlamaanka wadanka Algeria Ibrahim Boughali oo sidoo kale ah Guddoomiyaha Baarlamaannadda Carabta iyo dowladda Algeria.

Guddoomiyaha Golaha Shacabka ee Baarlamaanka dalka ayaa ku dheeraaday qadiyadda Falastiin iyo muhiimadda ay xiligan leedahay in si dhab ah oo ka go’naasho ah looga hadlo loona wajaho, waxa uuna tilmaamay in Soomaaliya ay taageersantahay in garab istaag buuxa loo muujiyo Falastiin iyo in la helo dowlad rasmi ah oo Falastiiniyiintu leeyihiin caasimadeeduna tahay Qudus.

Guddoomiye Aadan Madoobe ayaa sidoo kale ka hadlay xaalada wadanka suudaan oo uu tilmaamay in ay muhiim tahay in aanan la faragelin.

Ugu dambeyn Guddoomiye Sheekh Aadan Madoobe ayaa tibaaxay muhiimada ay leedahay xoojinta iyo adkeynta iskaashiga wadamada Carabta dhexdooda ah gaar ahaan baarlamaannada Carabta oo uu sheegay in wadajir iyo midnimo lagu gaari karo dhammaan ujeedooyinka iyo hadafyada horumarinta dhinac walba lagu gaarsiin karo dalalka Carabta iyo shucuubtooda. Sidoo kalena waxa uu ku booriyay guddoomiyeyaasha kale ee shirka ka qeyb galaya in la dhaqan geliyo qodobada shirka ka soo baxa.

Wasiirka Arrimaha Gudaha, Federaalka Iyo Dib-u-heshiisiinta XFS Cali Yuusuf (Cali-Xoosh) oo uu wehliyo Wasiir Ku Xigeenka Wasaaradda ayaa kulan la qaatay Guddiga Madaxabannaan Ee Doorashooyinka Qaranka Iyo Sohdimaha.

Guddoomiyaha Guddiga Madaxabannaan ee Doorashooyinka Qaranka Iyo Sohdimaha Mudane Cabdikariin Axmed Xasan ayaa ka hadlay shaqada baaxadda leh ee uu Guddiga ka qabtay Doorashada, gaar ahaan Diiwaangalinta Codbixiyayaasha iyo arrimo kale.

Wasiirka Arrimaha Gudaha XFS Cali Yuusuf (Cali Xoosh) ayaa bogaadiyay howlaha waxtarka leh ee Guddigu u hayaan bulshada Soomaaliyeed, gaar ahaan hirgelinta doorashada qof iyo codka ah, oo muwaadinka awoodsiineysa isla markaana dhiirigelineysa hufnaanta iyo isla xisaabtanka.

Wasiirka Wasaaradda Cadaaladda iyo Arrimaha Dastuurka XFS Mudane Xasan Macallin Maxamuud iyo Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ahna Duqa Magaalada Muqdisho Mudane Maxamed Axmed Amiir ayaa si wadajir ah u dhagax dhigay dhismaha wadada laamiga ee degmada Dayniile.

Wasiirka iyo Duqa Muqdisho ayaa sheegay in dhismaha wadadaan uu qeyb ka yahay fulinta mashaariicyo horumarineed oo lagu dhisayo kaabayaasha isku socodka degmooyinka Gobolka Banaadir.

Masuuliyiinta ayaa dhinaca kale shacabka degmada ugu baaqay in ay isu soo baxaan oo ay qeyb lixaadleh ka qaataan diiwaangelinta dadweynaha.

Wasiirka Wasaaradda Cadaaladda iyo Arrimaha Dastuurka XFS Mudane Xasan Macallin Maxamuud iyo Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ahna Duqa Magaalada Muqdisho Mudane Maxamed Axmed Amiir ayaa si wadajir ah u dhagax dhigay dhismaha wadada laamiga ee degmada Dayniile.

Wasiirka iyo Duqa Muqdisho ayaa sheegay in dhismaha wadadaan uu qeyb ka yahay fulinta mashaariicyo horumarineed oo lagu dhisayo kaabayaasha isku socodka degmooyinka Gobolka Banaadir.

Masuuliyiinta ayaa dhinaca kale shacabka degmada ugu baaqay in ay isu soo baxaan oo ay qeyb lixaadleh ka qaataan diiwaangelinta dadweynaha.

Shirka daahfurka casriyeynta badeecadaha Soomaaliya oo ay qabaneyso Hay’adda Istaatistikada Qaranka Soomaaliyeed ayaa goordhaw ka furmay magaalada Muqdisho.

Wasiirka Wasaaradda Qorsheynta, Maalgashiga iyo Horumarinta Dhaqaalaha XFS Maxamuud Cabdiraxmaan Beene Beene iyo lataliyaha madaxweynaha ee arrimaha dhaqaalaha Dr Xasan Aadan Hoosow iyo masuuliyiin kale ayaa ka qeyb galaya madashan oo lagu soo bandhigayo warbixinta casriyeynta baahinta iyo tusaha badeecadaha Soomaaliya.

Warbixintaan ayaa looga hadli doonaa qeybaha kala duwan ee sicirka badeecadaha oo ay kamid tahay cuntada, Tamarta iyo gadiidka,waxana ka qeyb galaya daah furka munaasabadda wasiirro,xildhibaano,ganacsato iyo qeybaha bulshada rayidka.

Agaasimaha guud ee Hay’adda Istaatistikada Qaranka Cabdisalaan C/raxmaan Maxamed oo la hadlayay warbaahinya qaranka ayaa yiri”Maanta waxaan soo bandhigeynaa daraasado ka hadlaya waxyaabaha keena in badeecadaha dalkeenna sicir barar ku yimaado.”

Warbixinta waxaa si gaar ah diirada loogu saari doonaa waxyaabaha keena sara ukaca badeecadaha dalka iyo isbadalada ku yimaado sida looga hortagi karo,waxaana halkaa lagu soo bandhigi doonaa doodo la xariiro arintaa.

Wasaaradda Cadaaladda iyo ArArrimah Dastuurka Xukuumadda Fedaraalka Soomaaliya ayaa martigelinaysa kulan dadweyne muhiim ah oo cinwaankiisu yahay: 𝐇𝐚𝐧𝐧𝐚𝐚𝐧𝐤𝐚 𝐝𝐚𝐝𝐛𝐚𝐧 𝐞𝐞 𝐜𝐚𝐝𝐚𝐚𝐥𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐢𝐲𝐨 𝐢𝐬𝐤𝐚𝐚𝐬𝐡𝐢𝐠𝐢𝐢𝐬𝐚 𝐮𝐮 𝐥𝐚 𝐰𝐚𝐝𝐚𝐚𝐠𝐨 𝐬𝐚𝐫𝐫𝐞𝐲𝐧𝐭𝐚 𝐬𝐡𝐚𝐫𝐜𝐢𝐠𝐚 𝐢𝐲𝐨 𝐜𝐚𝐝𝐚𝐚𝐥𝐚𝐝𝐝𝐚 𝐫𝐚𝐬𝐦𝐢𝐠𝐚 𝐚𝐡.

Kulankan ayaa waxa uu iftiimin doonaa sida hannaanka cadaaladda dadban uu door muuqda uga ciyaari karo la fal-galka Hannaanka rasmiga ah ee Cadaaladda dalka iyo fursadaha iskaashi uu la yeelan karo nidaamka rasmiga ah ee caddaaladda.

Waxaa kasoo qeyb geli doona: Mas’uuliyiin sare oo ka socda bahda Garsoorka , khubaro Sharci iyo aqoonyahanno Aqoon durugsan uleh Arrimaha caddaaladda iyo dhaqanka bulshada.

Wasaaradda Beeraha iyo Waraabka ee JFS. ayaa muqdisho qabatay kulan muhiim ah oo ay isugu yimaadeen qaar ka mid ah ardayda dhigata cilmiga beeraha ee jaamacadaha dalka.

Kulankan ayaa ujeedkiisu ahaa dhiirigelinta xiriirka ka dhexeeya Wasaaradda iyo dhalinyarada barta cilmiga beeraha, si ay door muuqda uga qaataan horumarinta wax soosaarka gudaha iyo isbadelka nidaamyada casriga ah ee beeraha.

Madashaan oo ay ka hadleen qaar ka mid ah Gudoomiyayaasha ardayda jaamacadaha, dhanka kale kulanka waxaa kasoo qaybgalay Gudoomiyaha Arrimaha bulshada Baarlamanka Soomaaliyeed Marwo: Nadra Salah.

Gabagabadii kulankaan ayaa ka mid ahaa kulamadii hor-udhaca ahaa ee looga arrinsanaaye Shirka wayn ee NAFIS2025 kaasoo dhacay 5,6 May 2025

Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamsa Cabdi Barre, ayaa xilka u kala wareejiyey Wasiirka Cusub ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah Mudane Cabdisalaan Cabdi Cali Dhaay iyo Wasiirkii hore, Mudane Axmed Macallin Fiqi, munaasabad xil wareejin ah oo lagu qabtay xarunta Wasaaradda ayaa waxa ka soo qayb galay Madax kala duwan oo ka socday haya’addaha Dowladda.

Maanta oo ku began 3-da May waxaa dalalka caalamka oo dhan ay u dabbaaldegayaan xuska maalinta xoriyadda saxaafadda oo ah maalin loogu talagalay in lagu muujiyo kaalinta saxafiga iyo xaqa ay u leeyihiin in cid kasta ay gacan ku siiso habsami u socodka howlaha warbaahinta iyo guud ahaan badqabka qeybaha shaqalaha ee ururada saxaafadda.

3-da May waa maalin caalami ah oo loo aqoonsaday xoriyadda saxaafadda ,iyadoo la eegayo baaqa Qaramada Midoobay ee Xuquuqul Insaanka,gaar ahaan qodobka 19-aad ee soo baxay 1948-dii,kaas oo dhigaya ilaalinta xaqa ay dadku u leeyihiin Xorriyatul-qawlka.

Ujeedka guud ee xuskaan ayaa ah sidii kor loogu qaadi lahaa wacyiga ku saabsan muhiimadda xorriyadda saxaafadda iyo in dawladaha la xasuusiyo waajibaadka ka saaran dhawrista iyo ixtiraamka saxaafiyiinta.

Iyadoo laga ambaqaadayo kaalinta dowladaha ee ay ku leetihiin badqabka saxaafiga, sanad kasta waxaa la qabtaa shir ay soo abaabulaan hey’adda UNESCO ee Qaramada Midoobay ,kaas oo looga hadlo qodobo la xiriira xorriyadda saxaafadda, gaat ahaan maamul-wanaagga, , isla xisaabtan la’aanta iyo doorka warbaahinta ay ku leeyihiin la shaqeynta dalalka ka soo kabanaya colaadaha.

Labaatankii sano ee u dambeeyay warbaahinta dunida waxay ku tallaabsatay horumar ballaaran,kadib kolkii,isbadallo horumarsan lagu soo kordhiyay qalabka loo adeegsado saxaafadda,taasina waxa ay dhiirigalisay in uu xoogaysto tartanka ganacsi ee dhanka warbaahinta ah.

Haddaba, Dalka Soomaaliya waxa uu ka mid yahay wadamada maanta u dabbaaldegay xuska maalinta xoriyadda saxaafadda oo mabd’a ahaan ka dhigan in si wadajir ah codka iyo ra’yiga loogu gudbiyo nuucyada warbaahinta wax daabaca iyo kuwa kale ee elektarooniga ah.

Xuska munaasabaddaan,waa mid loogu talagalay in lagu eego horumarka wanaagsan ee ay ku tallaabsadeen suxuufiyiinta iyo guulaha wax ku oolka ah ee ay ka soo hooyeen meelmarinta nidaamka shaqo ee ay u hayaan bulshada.

Saxaafadda waa muraayad laga daawado horumarka dalka,sidaad daraadeed, warbaahinta Soomaaliya ee ka howlgasha gudaha,waxaa sanadihii u dambeeyay ay ka qeybgaleen dadaalada hordhaca ah ee loo galay geedi socodka nabadda ,dhismaha dalka iyo rajo soo celinta umadda.

Horumarka wanaagsan ee xilligaan ka muuqda saxaafadda Soomaaliya, waxa uu saaciday in bulshada Soomaaliya, ay heleen saxaafad xor ah oo ay ku gudbin karaan fikradaha isdiidan,kuwa wax dhisaya iyo kuwa kale ee lagu dhaliilo madaxda iyo hogaamiyaasha dalka.

In lagu shaqeeyo dhexdhexaadnimo waa sida kaliya ee lagu ilaalin karo xoriyadda saxaafadda,waxaana waajib ah in Suxuufiga waxa uu gudbinaayo uu ku eego isha dhabta ah,si meesha looga saaro is-qabqabsi iyo hoos u dhac kale oo wiiqa shaqadii warbaahinta .

Ogoow saxaafaddu waa adeeg loo isticmaali karo laba waji ,cid ayaad ku dulmin kartaa, marna wax ayaad ku dhisi kartaa ,sidaa aawadeed.ha ku sifoobin aalad ay adeegsadaan dadka fidno abuurka ah ee u taagan fulinta dano gaar ah iyo kuwo shisheeye.

Isku day in aad u hiiliso cid kasta o u taagan dhismaha dowlad xilkeedu yahay soo celinta amniga iyo karaamadii ay lahaayeen dadka iyo dalka,kana fogoow in aad qeyb ka noqoto hardanka siyaasadeed ee u dhaxeeya madaxda ama dhinacyada kale ee ishaya.

Si loo gaaro xoriyad buuxda oo dhanka saxaafadda ah,waxaa lama huraan ah in dowladda iyo madaxda shirkadaha warbaahinta ay u howlgalaan sidii tababarro aqoon kororsi ah loo siin lahaa shaqaalaha qeybaha warbaahinta.

Anagoo ka faa’ideysaneya fursadda munaaasabaddaan ,waxaan halkaan dhambaal hambalyo ah oo ku aadan xuska mmaalinta xoriyadda Saxaafadda Dunida,aawgeed, u direynaa suxuufiyiinta caalamka,gaar ahaan dadka Soomaaliyeed ee ka howlgala qeybaha warbaahinta dalka.

Gabagabadii, waxaan u rajeyneynaa shaqaalaha iyo maamulada qeybaha Saxaafadda in ay halkaasi ka sii wadaan howlaha culus ee ay u hayaan umadda.

SONNA

Wasiirka cusub ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga, Mudane Cabdisalaan Cabdi Cali, ayaa maanta si rasmi ah xilkiisa ugala wareegi doona Wasiir Axmed Macalin Fiqi oo isagana dhawaan loo magacaabay Wasiirka Gaashaandhigga Xukuumadda Federaalka Soomaaliya.

Mudane Cabdisalaan Cabdi Cali, waa Wasiirka 33aad ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga, sida ku xusan diiwaanka tan iyo markii ay Soomaaliya gobonnimada qaadatay 1 Luulyo, 1960, waxa ay tani muhiim u tahay sooyaalka taariikheed ee qormaya ee diblomaasiyadda dalka.