Guddigan oo ka kooban 9-xubnood, ayaa loo xushay in ay maamulaan habsami-u-socodka doorashada guddoomiyaha golaha shacabka, si loo xaqiijiyo hufnaan, daahfurnaan iyo ku dhaqanka Dastuurta iyo xeer-hoosaadka golaha.

Kulanka ayaa diiradda lagu saaray adkaynta amniga guud ee Dowladda Koonfur Galbeed, dardargelinta howlgalada ka dhanka ah kooxaha Khawaarijta iyo xoojinta wada-shaqeynta u dhaxeysa Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, ciidamada dowladda Koonfur Galbeed iyo TURKSOM.

Hogaamiyaha Dowladda Koonfur Galbeed Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe) ayaa uga mahadceliyey wafdiga booqashadooda Baydhabo, isagoo bogaadiyey doorka Ciidanka Xoogga Dalka iyo TURKSOM ay ku leeyihiin tayeynta ciidamada Soomaaliyeed, horumarinta awoodda difaaca dalka iyo xaqiijinta amniga shacabka.

Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Sareeye Guuto Ibraahim Maxamed Maxamuud iyo Taliyaha TURKSOM Brigadier General Mehmet Yasin Kalın ayaa xaqiijiyey inay sii wadi doonaan taageerada ay ku garab taagan yihiin Dowladda Koonfur Galbeed, si loo xoojiyo amniga, loona dardargeliyo howlgalada lagu ciribtirayo Khawaarijta.

Kulanka ayaa waxaa kala qeybgalay Hogaamiyaha Wasiirka Amniga, Agaasimaha Guud Madaxtooyada, siihayaha Gudoomiyaha Degmada Baydhabo ahna Gudoomiye ku xigeenka Amniga iyo Siyaasada iyo Saraakiisha Qeybta 60-aad ee Ciidanka Xooga Dalka Soomaaliyeed.

Magacaabistan ayaa qayb ka ah dadaallada lagu xoojinayo hannaanka xiriirka dadweynaha, warfaafinta iyo gudbinta xogaha rasmiga ah ee Wasaaradda.

Wasiirka ayaa Afhayeenka cusub faray inuu si hufan oo mas’uuliyad leh u guto waajibaadka loo igmaday, kana shaqeeyo xoojinta xiriirka Wasaaradda iyo bulshada, isla markaana si joogto ah oo waqtigeeda ku habboon u gudbiyo wararka iyo xogaha rasmiga ah ee la xiriira hawlaha Wasaaradda Gaashaandhigga.

Hoggaanka Waqooyi Bari iyo qeybaha kala duwan ee bulshada oo ay odayaasha dhaqanka ugu horeeyaan ayaa si weyn Ra’iisul Wasaaraha ugu soo dhoweeyay garoonka Diyaaradaha, xilli maamulka ku jiro maalmaha dabaaldegga sanad-guuraddii koowaad ee asaaska Waqooyi Bari Soomaaliya.

Mudane Xamsa oo garoonka kula hadlay dad tiro badan oo soo dhoweyntiisa isugu soo baxay ayaa yiri “ Waan idiinka mahadcelinayaa soodhoweyntiina , waxaanan idiin sheegayaa in aan idin jeclahay, waan wada joognaa, waxaanan idinkala qeybgalayaa dabaaldegga sanad guurada asaaska maamulka”.

Qaar ka mid ah wasaaraddaha Dan Qaran ayaa Waqooyi Bari ka furi doona adeegyo bulsho.

Ra’iisui Wasaare Xamse ayaa hoggaanka Waqooyi Bari kala qeybgali doonna kulan dadweyne oo loogu dabaaldegayo Sanad-Guurada Koowaad ee asaaskii maamulka.

Kulanka ayaa diiradda lagu saaray dadaallada ay dowladdu waddo ee la-dagaallanka argagixisada, xoojinta xiriirka iyo iskaashiga u dhexeeya Soomaaliya iyo Shiinaha ee dhinacyada difaaca, iyo horumarinta awoodda hay’adaha amniga.

Wasiir Axmed Macallin Fiqi ayaa uga mahadceliyey Dowladda Jamhuuriyadda Dadka Shiinaha garab-istaagga joogtada ah iyo mowqifkeeda ku aaddan taageerada midnimada, madaxbannaanida, iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Intii uu kulanku socday, Wasiir Cabdisalaam wuxuu si diirran u soo dhaweeyay Danjire Maxamed Alim, isagoo oo sheegay sida ay Dowladda Federaalka Soomaaliya uga go’an tahay xoojinta xiriirka laba geesoodka ah ee kala dhexeeya Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Shacabka Aljeeriya, gaar ahaan dhinacyada siyaasadda, dhaqaalaha, amniga iyo iskaashiga dhaqanka.

Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka ayaa sheegay in fududeynta ganacsigu ay tahay tiir muhiim u ah hirgelinta Qorshaha Isbeddelka Qaranka (NTP), isla markaana ay door weyn ka qaadaneyso kobcinta dhaqaalaha, dhiirrigelinta maalgashiga iyo sare u qaadidda tartanka ganacsiga dalka.

Isagoo soo dhoweynaya wufuudda ka socotay Bulshada Bariga Afrika (EAC) iyo ka-qaybgalayaasha kale, ayuu adkeeyay muhiimadda ay leedahay iswaafajinta xeerarka iyo habraacyada ganacsiga, xoojinta heerarka iyo kaabayaasha hubinta tayada, iyo ka saarista caqabadaha dib u dhiga ganacsiga isla markaana kordhiya kharashaadka.

Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka ayaa sidoo kale xusay in ganacsiga u dhexeeya dalalka Afrika uu weli ka hooseeyo heerkii la hiigsanayay, isagoo ku boorriyay Soomaaliya inay mudnaan siiso xoojinta ganacsiga ay la leedahay dalalka deriska ah, isla markaana ay maalgeliso qaybaha ay ku leedahay faa’iidada tartanka, gaar ahaan kalluumeysiga.

Ugu dambayn, wuxuu carrabka ku adkeeyay in kobaca dhaqaale ee waara uu ku xiran yahay xoojinta doorka waaxda gaarka loo leeyahay, iswaafajinta siyaasadaha ganacsiga iyo warshadaha, kordhinta qiime-ku-darka wax-soo-saarka gudaha, iyo dhismaha dhaqaale tartan leh oo ku dhisan wax-soo-saarka dalka.

Madaxweynuhu wuxuu sheegay in ay jireen waqtiyo go’aannada Soomaaliya lagu gaari jiray dibadda, balse xaaladdaas aysan maanta jirin. Wuxuu xusay in Soomaaliya ay maanta noqotay dal ka qayb qaata go’aannada quseeya gobolka iyo caalamkaba.

“Soomaaliya go’aannadeeda siyaasadeed laguma gaari karo dibadda,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Madaxweynaha ayaa sidoo kale ka hadlay horumarka dhinacyada dhaqaalaha iyo amniga, isagoo yiri:

“Haddii aynaan helin ciidan qalabaysan oo awood leh, haddii aynaan helin dhaqaale nagu filan iyo saldhig sharciyeed oo adag, adduunka kama heli doonno maalgashi iyo sharaf.”

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sidoo kale ka hadlay dagaalka ka dhanka ah Khawaarijta, isagoo sheegay in dowladda ay guulo waaweyn ka gaartay dagaalka, isla markaana si weyn loo wiiqay awooddii ay kooxda argagixisadu lahayd sanad ka hor.

“Khawaarijtu waxay ku jiraan marxaladihii ugu adkaa, dowladduna waxay sii wadi doontaa dagaalka dalka looga xoraynayo,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Dowladda Soomaaliya waxay la qeybsaneysaa murugada qoysaska ay ehelladoodu ku geeriyoodeen shilkaas iyo bulshada ay saameysay, iyadoo garab taagan Dowladda iyo shacabka Aljeeriya xilligaan adag ee murugada leh.

Sidoo kale, Dowladda Soomaaliya waxay u rajaynaysaa dhammaan dhaawacyada ku jira isbitaallada inay si degdeg ah oo buuxda u bogsadaan.

Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay mar kale xaqiijinaysaa inay garab taagan tahay Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Shacabka Aljeeriya xilliyada adag ee murugada leh.

Ra’iisul Wasaare Xamsa ayaa bulshada deegaanadaas ku bogaadiyay biseylkooda dowladnimo iyo nabadda , isaga oo sidoo kale hambalyeeyay hoggaankii soo maray maamulkaas kaalintii ay ka qaateen dowlad dhiska dalka iyo dhabar-adeygii ay muujiyeen xiliyadii kala duwanaa ee lagu jiray dhismaha iyo yagleelidda maamulkaas.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa ugu dambeyntii u rajeeyay hoggaanka & bulshada gobolada Puntland nabad waarta, Horumar & Barwaaqo.