Wasaaradaha uu booqday Hoggaamiyaha KMG ah ee KGS ayaa kala ahaa Amniga, Cadaaladda, Arrimaha Gudaha, Caafimaadka, Dastuurka iyo Gargaarka.

Kormeerkan ayaa ujeedkiisu ahaa dardargelinta howlaha dowladda, kor u qaadidda hufnaanta iyo xoojinta isla xisaabtanka hay’adaha kala duwan.Intii uu kormeerka ku guda jiray, Hoggaamiye Jibriil waxa uu la kulmay masuuliyiinta wasaaradaha, isagoo ka dhageystay warbixinno ku saabsan howlaha socda, caqabadaha jira iyo qorshayaasha horumarineed.

Mudane Jibriil Cabdirashiid Xaaji Cabdi ayaa faray masuuliyiinta wasaaradaha in ay laba-jibbaaraan dadaallada ay ugu adeegayaan shacabka, isla markaana ay mudnaanta siiyaan tayada adeegyada iyo hufnaanta maamulka.

Sidoo kale, waxa uu adkeeyay muhiimadda wada shaqeynta hay’adaha dowladda si loo gaaro horumar waara iyo adeegyo tayo leh oo ay helaan muwaadiniinta Koonfur Galbeed.

Shirka waxaa guddoomiyay Wasiirka Wasaaradda Kalluumeysiga iyo Dhaqaalaha Buluugga ah, Mudane Axmed Xasan Aadan, oo si faahfaahsan uga warbixiyay waxqabadka Wasaaradda iyo qorshayaasha muhiimka ah ee lagu horumarinayo waaxda kalluumeysiga iyo dhaqaalaha buluugga ah ee dalka.

Kulanka waxaa ka soo qeyb galay wasiirrada kalluumeysiga ee dowlad-goboleedyada kala ah Galmudug, Hirshabeelle, Koonfur Galbeed iyo Waqooyi Bari, iyo sidoo kale Guddoomiye ku-xigeenka Gobolka Banaadir. Waxaa sidoo kale goob joog ka ahaa Agaasimayaasha Guud ee wasaaradaha kalluumeysiga ee dowlad-goboleedyada, kuwaas oo door muhiim ah ka qaatay doodaha iyo qorsheyaasha la soo bandhigay.

Wasiirka ayaa shirka ku soo bandhigay mashaariic waaweyn oo ay Wasaaraddu waddo, kuwaas oo ay ka mid yihiin mashruuca Badmaal 2026 iyo mashruuca FIMS (Xog-ururinta Kalluumeysiga) oo ay si wadajir ah u fulinayaan Wasaaradda iyo hay’adda FAO. Labadan mashruuc ayaa saldhig u ah qorsheynta iyo horumarinta kheyraadka badda Soomaaliya.

Sidoo kale, Wasiir Axmed Xasan Aadan ayaa shaaciyay heshiis muhiim ah oo dhexmaray Wasaaradda iyo shirkadda OYAK, kaas oo lagu aasaasay shirkad wadajir ah oo lagu magacaabo SOMTURK. Shirkaddan ayaa diiradda saari doonta maalgashiga iyo horumarinta kalluumeysiga dalka, iyadoo la qorsheynayo in la keeno ilaa 40 markab oo kalluumeysi si loo kordhiyo wax-soo-saarka iyo dakhliga laga helo kheyraadka badda.

Intii uu socday shirka, waxaa sidoo kale si qoto dheer looga dooday sidii loo dardargelin lahaa horumar waara oo lagu sameeyo waaxda kalluumeysiga, loona hubin lahaa in bulshada Soomaaliyeed ay si toos ah uga faa’iideysato kheyraadka hodanka ah ee badda.

Gabagabadii shirka, waxaa la isku raacay in la soo saaro warsaxaafadeed rasmi ah oo lagu faahfaahinayo qodobadii la isku afgartay iyo tallaabooyinka xiga ee lagu xoojinayo horumarka kalluumeysiga iyo dhaqaalaha buluugga ah ee dalka.

Mas’uuliyiin ka tirsan Maamulka Gobolka Banaadir oo ay ka mid ahaayeen Guddoomiye Ku-xigeenka Howlaha Guud, Cabdimajiid Daahir Aadan, Xoghayaha Guud Bilan Bile, iyo Agaasimaha Waaxda Biyaha iyo Deegaanka Mahad Cabdi Faarax, ayaa sheegay in toddobaadkii la soo dhaafay dhammaan degmooyinka gobolka laga fuliyay ololaha dhir-beerista, si loo xoojiyo dadaallada dib-u-soo-celinta deegaanka.

Waxay sidoo kale tilmaameen in qorshe ballaaran oo lagu cagaaraynayo caasimadda Muqdisho uu si rasmi ah u socdo, kaasoo qeyb ka ah istaraatiijiyadda guud ee ilaalinta deegaanka.

Dhankiisa, Wasiiru-Dowlaha Wasaaradda Deegaanka iyo Isbeddelka Cimilada, Axmed Cumar Maxamed, ayaa ku bogaadiyay Maamulka Gobolka Banaadir kaalinta muuqata ee ay ka qaateen ololaha dhir-beerista, isaga oo xusay in iskaashiga noocan ah uu muujinayo sida ay dowladda uga go’an tahay ilaalinta deegaanka iyo horumarinta dhirta.

Munaasabaddan ayaa qeyb ka ah hindisaha “Soomaaliya Cagaaran” oo lagu doonayo in lagu kordhiyo dhirta, laguna yareeyo saameynta isbeddelka cimilada.

Ururka 195-aad ee Guutada 19-aad ee Kumaandooska Gor Gor ayaa fuliyay howlgalka gurmadka ah, iyadoo la raacayo amarka Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.

Wasiirka ayaa sheegay in shirka si gaar ah diiradda loogu saaray saameynta xasaradaha dagaalka Bariga Dhexe ay ku yeesheen dhaqaalaha caalamka. Intii uu joogay Washington, waxa uu kulamo kala duwan la yeeshay madaxda Bangiga Adduunka iyo IMF, isaga oo kala hadlay xal u helidda caqabadaha ka dhashay abaaraha ka jira qeybo kamid ah dalka, iyo sidoo kale saameynta dhaqaale ee Soomaaliya ee dagaalka Bariga dhexe.

Wasiirku waxa uu tilmaamay in Soomaaliya lagu bogaadiyay horumarka ay ka sameysay dib u soo kabashada dhaqaalaha, la dagaallanka musuq-maasuqa, iyo hagaajinta nidaamka guud ee maaliyadda dalka.

Waxa uu sidoo kale xusay in beesha caalamka ay ballan qaaday inay Soomaaliya ka taageeri doonto wax ka qabashada abaaraha iyo horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha.

Kulankan oo uu shir-guddoominayay Madaxweynaha Bangiga Adduunka, Ajay Banga, ayaa ka mid ah labada shir ee ugu muhiimsan shirarka sanadlaha ah ee IMF iyo Bangiga Adduunka. Soomaaliya ayaa ka mid ah xubnaha muhiimka ah ee Bangiga Adduunka, iyadoo ka tirsan kooxda 1-aad ee Afrika.

Ugu dambeyn, Wasiirka ayaa carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay kordhinta dakhliga gudaha, horumarinta nidaamka maamulka maaliyadda, iyo hagaajinta jawiga maalgashiga dalka, xilli ay jiraan duruufo dhaqaale oo adag oo caalami ah iyo caqabado gudaha ah oo saameyn ku leh ilaha dhaqaalaha.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa adkeeyay muhiimadda diblomaasiyadda ee dhisidda kalsoonida, kobcinta xiriirrada saaxiibtinimo iyo xasilinta caalamka, isaga oo tilmaamay in dunida maanta ay si weyn ugu baahan tahay wada-hadallo miro dhal ah iyo iskaashi dhab ah oo lagu wajahayo arrimaha amniga, horumarka iyo xasilloonida.

Madaxweynaha ayaa hoosta ka xariiqay doorka firfircoon ee Soomaaliya ay ku leedahay fagaarayaasha caalamiga ah, gaar ahaan xubinnimada aan joogtada ahayn ee Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, isaga oo xaqiijiyay sida ay Soomaaliya uga go’an tahay taageeridda dadaallada diblomaasiyadda dhinacyada badan leh, ilaalinta nabadda, amniga caalamiga ah iyo xoojinta iskaashiga caalamka.

2- Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo magaalada Antalya ee dalka Turkiga kaga qeybgelaya Madasha Diblomaasiyadda Caalamiga ah.

3- Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo xarigga ka jaray dhismaha cusub ee Taliska Taakuleynta iyo Hoggaanka War isgaarsiinta Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliya.

4- Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ka qeyb galay xuska sannad guurada 66-aad ee aas-aaska Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliya oo ku beegneyd 12-ka April.

5- Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ka qayb galay soo dhoweynta Markabka Cagri Bay oo dhowaan billaabaya qodista shidaalka Soomaaliya.

6- Guddoomiyaha Golaha Shacabka Soomaaliya Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe) oo shir guddoomiyey kulanka aan caadiga aheyn ee Guddiga Joogtada oo ka dhacay xarunta guddoonka iyo guddiyada ee Villa Hargeysa.

7- Guddoomiyaha Golaha Shacabka ee Baarlamanka Federaalka Soomaaliya Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe) ayaa Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliya ugu hambalyeeyey xuska munaasabadda sanadka guurada 66-aad ee ka soo wareegatay markii la aas-aasay.

8- Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre ayaa magaalada Muqdisho ku qaabilay qaar ka mid ah isimada Puntland oo booqasho ku joogay caasimadda dalka si ay u xoojiyaan isku xirka bulshada iyo dowladoodda.

9- Golaha Wasiiradda Soomaaliya ayaa ansixiyay magacaabista Mudane Nuur Maxamuud Sheekh oo loo dalacsiiyay darajada Danjire.

10- Golaha Wasiirrada Soomaaliya ayaa ansixiyey magacaabista Agaasimaha Guud ee ee cusub ee Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda, oo loo magacaabay Mudane Xuseen Qaasim Yuusuf.

11- Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre ayaa geed ku beeray Xarunta Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha , taas oo qeyb ka ah toddobaadka dhir beerista dalka oo ay hormuud ka tahay Wasaaradda Deegaanka iyo Isbeddelka Cimilada.

12- Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre ayaa ka qeybgaley munaasabad lagu maamuusayay sannad-guurada 66-aad ee ka soo wareegtay aas-aaska Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliya oo lagu qabtay Villa Baydhabo.

13- Guddoomiye Ku-Xigeenka 2aad ee Golaha Shacabka ee Baarlamanka Federaalka Soomaaliya Mudane Cabdullaahi Cumar Abshirow i ayaa magaalada Istanbul ee Turkiga uga qeyb galay kulanka Kooxaha Siyaasadda Afrika iyo Carabta ee ku jira Midowga Baarlamaannada Adduunka (IPU).

14- Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Soomaaliya oo si adag u cambaaraysay ugana soo horjeesatay xad gudubka Israa’iil oo wakiil diblomaasiyadeed u soo magacowday gobollada Waqooyi ee Soomaaliya.

15- Wasiirka Maaliyadda ee Soomaaliya, Mudane Biixi Imaan Cige oo shir-guddoomiyay kulankii 28-aad ee Wasiirrada Maaliyadda Madasha Iskaashiga Dalalka Geeska Afrika, xili Magaalada Washington DC uu ka soconayo shirka Xiliga Gu’ga ee IMF iyo Bangiga Adduunka oo sannad waliba la qabto.

16- Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee J Soomaaliya Mudane Cabdisalaan Cali ayaa kulan la qaatay Ergayga Gaarka ah ee Shiinaha u qaabilsan Geeska Afrika, Mudane Hu Changchun.

17- Wasiirka Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska ee Soomaaliya, Mudane Daa’uud Aweys Jaamac, ayaa hambalyo u diray guud ahaan farshaxan-yahannada Soomaaliyeed munaasabadda 15-ka Abril oo ku began Maalinta Farshaxanka Adduunka.

18- Wasiirka Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska ee Soomaaliya, Mudane Daa’uud Aweys Jaamac ayaa kulan la yeeshay Sii-Hayaha Safaaradda Mareykanka ee Soomaaliya, Danjire Justin Davis, iyagoo ka wada hadlay xoojinta iskaashiga labada dal.

19- Wasiirka Warfaafinta, Mudane Daa’uud Aweys Jaamac, oo uu wehliyo Wasiirka Deegaanka iyo Isbeddelka Cimilada, Mudane Bashiir Maxamed Jaamac, ayaa xarunta Wasaaradda Warfaafinta, ka sameeyay geed beeris qayb ka ah Toddobaadka Dhir-beerista Qaranka Soomaaliyeed.

20- Wasiirka Qoyska iyo Horumarinta Xuquuqul Insaanka Marwo Khadiija Maxamed Al-Makhsuumi ayaa si rasmi ah u gudbisay nuqulka Axdiga Afrika ee Xuquuqda iyo Daryeelka Carruurta, kaasi oo ay Soomaaliya horey u meel marisay.

21- Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliya iyo Ciidamada Amniga Jubbaland, ayaa dilay 17 ka tirsan argagaxisada Al-Shabab kadib hawlgal ballaaran oo ka dhacay Gobollada Jubbada Hoose iyo Jubbada Dhexe.

22- Taliyaha Ciidanka Dhulka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, S/Guuto Sahal Cabdullaahi Cumar, oo ay wehliyaan saraakiil ka tirsan Ciidanka Xoogga Dalka, ayaa kormeer shaqo iyo dhiirrigelin ugu tagay geesiyaasha ciidanka ee ku sugan Gobolka Shabeellaha Hoose.

23- Wasiir Ku-Xigeenka Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska Mudane Cabdiraxmaan Yuusuf ayaa ka qeybgaley kulan lagu soo bandhigay Barnaamijka Farshaxanka Soomaaliya ee (Somalia National Pavilion).

24- Xafiiska Hantidhowrka Guud ee Qaranka iyo Maxkamadda Xisaabaadka Turkiga ayaa si wadajir ah magaalada Ankara ee dalka Turkiga uga furay tababar aqoon is-weydaarsi ah oo ku saabsan baarista u hoggaansanaanta sharciga.

25- Wasiiro ka tirsan Dowladda Federaalka Soomaaliya oo kulan gaar ah la yeeshay Diblomaasiyiinta caalamka ee ka hawlgala Soomaaliya.

26- Safiirka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya u fadhiya Azerbaijan, Mudane Cabdinuur Daahir Fiidow, ayaa si rasmi ah waraaqihiisa aqoonsiga safiirnimo ugu gudbiyay Madaxweynaha Jamhuuriyadda Azerbaijan, Mudane Ilham Aliyev.

Shirkan oo leh muhiimad gaar ah ayaa diiradda lagu saaray horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha ee laf-dhabarta u ah kobaca dhaqaale ee dalalka gobolka, kuwaas oo door weyn ka qaata xoojinta is-dhexgalka ganacsiga iyo iskaashiga dalalka Geeska Afrika.

Intii uu shirku socday, Wasiirrada Maaliyadda ee ku mideysan madashan ayaa si qoto dheer u falanqeeyay fursadaha iyo caqabadaha horyaalla maalgelinta kaabayaasha muhiimka ah. Waxay sidoo kale carrabka ku adkeeyeen baahida loo qabo iskaashi dhow si loo horumariyo isku xirnaanta ganacsiga, gaadiidka iyo adeegyada kale ee dhaqaalaha.

Kulankaan oo ay martigelisay Safaaradda Talyaaniga ee Soomaaliya waxaa ka qeybgalay masuuliyiin ka tirsan dowladda, diplomaasiyiin, bahda dhaqanka, waxbarashada, farshaxamiistayaal iyo marti sharaf kale, kuwaas oo goobjoog ahaa Bandhigga Barnaamijka Farshaxanka Soomaaliya.

Farshaxamiistayaal Soomaaliyeed ayaa markii ugu horeysay sanadkaan ka qeyb geli doona Bandhigga Caalamiga ah ee Farshaxanka ee Vince Biennale, kaas oo ka dhici doona magaalada Vince ee dalka Talyaaniga.

Bandhiggaas ayaa soca doona inta u dhexeysa bilaha May ilaa November ee 2026, waxaana la qorsheeyey in Soomaaliya ay ku metelaan seddax gabdhood oo soo bandhigi doona dhaqanka Soomaaliya, Farshaxanka, Fooxa iyo Suugaanta. In ka badan 90 dowladood oo 13 kamid ah ay Afrikaan yihiin ayaa ka qeyb gelaya bandhiggaas.

Wasiir Ku-xigeenka Wasaaradda Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska Soomaaliya Mudane Cabdiraxmaan Yuusuf Al-Cadaala oo kulanka ka hadlay ayaa sheegay in bandhigaas uu Soomaaliya u yahay fursad u sahleysa in dhaqankeenu uu caalamka gaaro oo loo sharaxo noocyadiisa.

Badhigga Vince biennale waa soo jireen lasoo dhigayey muddo Qarni ka badan, waana caalamiga ah oo lagu soo bandhigo dhaqanka umad kasta ay ku faanto, xubnaha metelaya Soomaaliya ayaa la siinayaa goob u gaar ah oo dhaqankeena ay ku soo bandhigi doonaan.

FAAFIN DEG DEG AH Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya oo Diidday Tallaabo Israa’iil Ku Wajahan oo Wax u Dhimaysa Madaxbannaanideeda iyo Midnimadeeda Dhuleed ee Soomaaliya.

Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay si adag u cambaaraynaysaa dhawaaqii ugu dambeeyay ee ka soo yeeray Wasaaradda Arrimaha Dibadda Israa’iil ee ku saabsan magacaabista wakiil diblomaasiyadeed oo loo diraayo gobolka waqooyi ee Soomaaliya, Somaliland.

Tallaabadan waxay si toos ah u jebinaysaa madax-bannaanida, midnimada, iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.

Waxay si cad uga hor imaanaysaa sharciga caalamiga ah, oo ay ku jiraan Axdiga Qaramada Midoobay iyo mabaadi’da aasaasiga ah ee Midowga Afrika, kuwaas oo si aan mugdi lahayn u aqoonsan Soomaaliya inay tahay hal dal oo madax-bannaan, midaysan, oo aan la kala qaybin karin gudaha xuduudaheeda caalamku aqoonsan yahay.

Dowladda Federaalka Soomaaliya waxay si buuxda u diiddan tahay isku day kasta oo lagu siinayo aqoonsi diblomaasiyadeed ama siyaasadeed qayb kasta oo ka mid ah dhulkeeda oo ka baxsan awoodda Dowladda Federaalka.

Somaliland waa qayb ka mid ah Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya. Qorshe kasta oo lagu muujinayo inay tahay maamul gaar ah oo ka madax-bannaan Soomaaliya ma laha wax sal sharci ah, wuxuuna wiiqayaa is-afgaradka caalamiga ah ee jira.

Xilli ay Soomaaliya si dhow ula shaqaynayso saaxiibadeeda caalamiga ah si ay u xoojiso hay’adaha dowladeed, u ballaariso dimuqraadiyadda, u horumariso dib-uheshiisiinta qaran, isla markaana ula dagaallanto argagixisada, tallaabooyinka noocan ah waxay halis gelinayaan horumarka gobolka waxayna dhiirrigelinayaan fikrado kala qaybin ah.

Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay ugu baaqaysaa Dowladda Israa’iil inay dib u eegto oo ay ka noqoto go’aankan, isla markaana si buuxda u ixtiraamto madax-bannaanida, wadajirka dhuleed, iyo madax bannaanida siyaasadeed ee Soomaaliya.

Soomaaliya waxay sidoo kale ugu baaqaysaa Midowga Afrika, Qaramada Midoobay, Jaamacadda Carabta, Ururka Iskaashiga Islaamka, Midowga Yurub, iyo guud ahaan beesha caalamka inay ilaaliyaan sharciga caalamiga ah, kana hortagaan tallaabo kasta oo wiiqaysa midnimada Soomaaliya ama sharciyeynaysa sheegashooyinka gooni-goosadka.

Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay weli ku adkaysanaysaa go’aankeeda ah ilaalinta midnimadeeda qaran iyo xuquuqdeeda madax bannaan iyadoo adeegsanaysa dhammaan waddooyinka diblomaasiyadeed, siyaasadeed, iyo sharci ee la jaanqaadaya sharciga caalamiga ah.