Wasiirka oo marti ku ahaa barnaamijka Dood furan ee warbaahinta Qaranka, kaas oo looga hadlayay baahinta iyo tayaynta waxbarashada ayaa sheegay in ay kusoo dhuuntaan khawaarijta kana faa’iideystaan dadka aan wax baran.

Wasiir Faarax Sh, Cabdulqaadir “Khawaarijtu waxa ay fursad ka heleen dadka aan wax baran, iskuma dayaan in ay ka dhaadhiciyaan dadka wax bartay ee aqoonta leh, sababtoo dadka wax bartay ma yeelayaan is qarxiya”

Wuxuu sheegay Wasiir Faarax Sheekh Cabdulqaadir in ay Khawaarijtu ay ka faa’iideystaan qofka jaahilka ah oo aan fursad waxbarasho helin, duruufaha adagna ku nool, iyagoo ku qanciya in ay ka horreyso janno iyo nolol ka fiican tan adduunka.

Halkaan ka aqriso sharuudaha shaqada Xeer ilaaliyaha

Xafiiska Xeer Ilaaliyaha Guud ee Qaranka oo baahinaya boosas ka banaan Xeer ilaaliye iyo Kaaliyayaal.

Halkaan ka aqriso sharuudaha looga baahan yahay shaqada kaaliyaha

Shirkan oo lagu wado in maanta la soo gabagabeeyo ayaa looga arrinsanayaa xaaladda waxbarashada dalka, qorshaha mustaqbalka waxbarashada, daadajinta adeegyada wasaaradda waxbarashada iyo wada shaqaynta wasaaradaha waxbarashada heer Federaal iyo heer dowlad Goboleed.

Tacliinta Soomaaliya Xilligii Xorriyadda

Waxbarashada iyo xilligii ka dambeeyay gobannimada Horumarinta Waxbarashada ayaa markiiba noqotay waxa ugu horreeyay ee la dardargaliyay markii xornimada la qaatay ee dhidibbada loo taagay Jamhuuriyadda Soomaaliya sannadii 1960-kii. Fikradda ah kaalinta Waxbarashadu ay ka gali karto horumarka shakhsiyeed iyo tan bulshaba-ba ayaa markiiba lagu muujiyay hees wadani ah oo uu allifay gabayaagi waynaa ee Soomaaliyeed Cabdullaahi Qarshe, miraheedana ay ka mid ahaayeen “Aqoon la’aani waa iftiin la’aane”, hase ahaatee, isbedallada dhabta ah ayaa ahaa kuwa ishu aysan qaban oo aad nuxuus u ah, horumar koobanna waxaa lagu sameeyay aqoontii yareyd ee laga dhaxlay gumaysiga .

Sababaha ay dawlaaddii cusbayd dib u habeyn ugu samayn weyday una ballaarin weyday Waxbarashada Waddanka ayaa loo tiirin karaa dhowr caqabadood:-

1– iyada oo ay Waddanka ka hirgashanaayeen labo nidaam oo Waxbarasho oo kala duwan ayna kala keeneen laba gumeeyste oo waawayn, Ingiriiska iyo Talyaaniga, oo ku kala gaddisnaa luqadda wax ku qoran yihiin.

 2– Manhajka la baranayo oo aan wax shaqo isku lahayn, waxayna ahayd howl aan marnaba sahlanayn midayntooda.

Waxbarashada iyo xilligii ka dambeeyay gobannimada Horumarinta Waxbarashada ayaa markiiba noqotay waxa ugu horreeyay ee la dardar galiyay markii xornimada la qaatay ee dhidibbada loo taagay Jamhuuriyadda Soomaaliya sannadii 1960-kii. Fikradda ah kaalinta Waxbarashadu ay ka gali karto horumarka shakhsiyeed iyo tan bulsha-ba ayaa markiiba lagu muujiyay hees wadani ah oo uu allifay gabayaagi waynaa ee Soomaaliyeed Cabdullaahi Qarshe, miraheedana ay kamid ahaayeen “Aqoon la’aani waa iftiin la’aane”, hase ahaatee, isbedallada dhabta ah ayaa ahaa kuwa ishu aysan qaban oo aad nuxuus u ah, horumar koobanna waxaa lagu sameeyay aqoontii yarayd ee laga dhaxlay gumaysiga.

Sababaha ay dawlaaddii cusbayd dib u habayn ugu samayn weyday una ballaarin wayday waxbarashada waddanka ayaa loo tiirin karaa dhowr caqabadood:

(1)- Iyada oo ay waddanka ka hirgashanaayeen labo nidaam oo waxbarasho oo kala duwan ayna kala keeneen laba gumeeyste oo waawayn, Ingiriiska iyo Talyaaniga.

(2)- ku kala gaaddisnaanta luqadda wax ku qoran yihiin.

(3)- manhajka la baranayo, oo aan wax shaqo isku lahayn, waxayna ahayd howl aan marnaba sahlanayn midayntooda, waxaana aad u adkaatay in la helo istiraatijiyad wax ku ool ah oo bulsho aad u ballaaran oo reer miyi u badan lagu gaarsiin karo Waxbarasho.

Xornimada ka dib waxaa jiray dugsiyo ay dawladdu maamusho oo ay ka mid ahaayeen (Scoula media centerale) oo ku yaallay Magaalada Muqdisho walina jira oo hadda loo yaqaan Dugsiga Bartamaha Xamar, sidoo kale waxa jiray Machadka daraasaadka Islaamka, Machadka Macallimiinta iyo dugsiyo farsamo oo lagu baran jiray Ganacsiga, Warshadaha iyo Culuunta Badda.

Xilligaasi dugsiyada Sare ee Jamhuuriyadda ka jiray waxaa lagu qiyaasay ilaa 25 dugsi oo luuqadaha wax lagu bartana ahaayeen Ingiriis, Talyaani iyo Carabi, ma aysan jirin wax jaamacad ah dalka oo dhan, sidaasi darteed ayay Ardayda Soomaaliyeed dibadda Waxbarasho ugu baqooli jireen, tusaale ahaan Sanad dugsiyeedkii 1962/1963 Ardayda Soomaaliyeed ee dalka dibaddiisa wax ku baranayay waxay gaarayeen 1.500 oo Arday, intooda badanna waxay ku sugnaayeen dalalka Masar, Talyaaniga iyo Ruushka, taasoo markii dambe laga dhaxlay kala duwanaansho dhanka aqoonta iyo dhaqanka ah, waxayna ka dhex muuqatay Xisbigii leegada ama SYL oo markaas talada hayey.

La soco qeybta 3-aad

Wasiirka Waxbarasahdda XFS mudane Faarax sheekh Cabdulqaadir ayaa sheegay in shirkaan lagu soo bandhigi doono daraasado iyo aqoon isweydaarsi la xariira sidii loo tayayn lahaa waxbarashada dalka iyo mastaqbalkana loo heli lahaa waxbarasho tayo leh,wasiirka ayaa xusay in shirkan ujeedooyinka loo qabtay ka mid tahay sidii la isula fahmi lahaa caqabadaha ku gadaaman waxbarashada dalka iyo sidii la isula fahmi lahaa loona xalin lahaa.

Wasaaradda waxbarasahdda Hiddaha iyo tacliinta sare ayaa ka hor inta uu shirka furmin la kulantay culimada iyo qaybaha kala duwan ee bulshada Rayidka kuwasa oo laga aragti galinayay sida loo tayayn karo guud ahaan waxbarashada dalka,wasaaradda waxbarashadda ayaa sidoo kale wada daddaallo lagu hormarinayo waxbarshada dalka ayaa dhawaan qaaday imtixaanka macalimiin seddex kun oo ay wasaaraddu doonayso in ay qayb ka noqdaan horumarinta waxbarashadda dalka hadana ay socoto sixitaanka imtixaankii dhawaan ay wasaaraddu qaaday lana shaacin doonto dhowaan natiijada.

Madaxweynaha oo dul istaagay qorshaha dowladda ee baahinta adeeg waxbarasho oo tayo leh iyo xaqiijinta Manhaj mid ah oo Qaran oo wax lagu baro ubadka soomaaliyeed ayaa xusay in la shaqaaleysiindoono Toban kun oo Macallimiin soomaaliyeed ah si kor loogu qaado fursadaha waxbarasho ee ay helikaraan muwaadiniinta soomaaliyeed.

“Qorshaheennu waa in aan kordhinno tirada ardayda xaadirta iskoolada oo ay ku jiraan kuwa ku dhaqan miyiga iyo bulshooyinka nugul, sidookale waa in aan dhaqangalinno manhaj mid ah oo Qaran iyo in aan hubino barid tayo sare leh oo ay hormuud u yihiin xirfadlayaal iyo Macallimiin lagu xulay tartan daah furan inaga oo shaqaaleysiindoona ugu yaraan 10,000 oo Macallimiin ah.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa sheegay in fursadaha waxbarasho ee xilligaan ay helaan dhallinyarada Soomaaliyeed ay aad u hooseeyaan taasi oo caqabad ku ah dhisidda mustaqbal wanaagsan iyo xaqiijinta yoolasha horumarineed ee dalka, isaga oo ka dalbaday aqoonyahanka, qurbe joogta iyo kaadiriinta waxbarashada dalka in ay gacan ka gaystaan hirgalinta natiijooyin waxbarasho oo u dan ah jiilka soo koraaya si loo xaqiijiyo degenaasho siyaasadeed, horumar dhaqan-dhaqaale iyo barwaaqo baahsan oo ka hanaqaadda dalkeenna.

Imtixaanka waxaa ka qaybgalaya 8000 oo macallin, oo ku galaya imtixaanaadka 22 goobood oo ku kala yaala 11 magaalo oo ka tirsan dalka.

3800 oo macalimiin ah ayaa waxaa uu imtixaanka saakay uga farmay xarunta jaamacadda Umadda ee degmada Xamarweyne.

Wasaaradda waxbarashada XFS ayaa sheegtay in Gobolka Banaadir laga qaadanayo kun macalin oo ka mid ah saddexda kun ee macalin oo dalka oo dhan laga qaadanayo.

Dadka ka qeybgelayay imtixaanka ayaa waxaa kamid ah Hooyo Xamdi Maxamed Xusseen oo ah Hooyo umul  ah oo heysata gabar 8-cisho jirta,Sidoo kale sayga Xamdi Maxamed Cabdi Cali ayaa kamid ah macalimiinta imtixaanka gelaysa.

Golaha loo dhan yahay ee Qaramada Midoobay ayaa ku dhawaaqay 24-ka Janaayo inay tahay maalinta caalamiga ah ee waxbarashada, iyadoo loo dabaaldegayo doorka waxbarashada ee nabadda iyo horumarka.

“Haddii aan la helin waxbarasho tayo leh oo loo siman yahay iyo fursadaha nolosha oo dhan, dal kasta kuma guuleysan doonaan inay gaaraan sinnaan iyo inay jabiyaan meertada faqriga ee ku habsaday malaayiin carruur, dhallinyaro iyo dad waaweyn”ayaa lagu yiri bayaan ka soo baxay UNESCO.

244 milyan oo carruur  ah ayaa ka maqan iskuullada, halka 771 milyan oo qaangaar ah ay  yihiin kuwa aan waxna akhriyin maanta.

“waa wax aan la aqbali Karin in la waayo Xaqa ay caruurta iyo dhallinyaradu u uleeyihiin inay helaan waxbarasho” ayaa lagu yiri warbixinta sanadkaan ee ay soo gudbiyeen maamulka hey’adda qaramada Midoobay u qaabilsan waxbarashada iyo tacliinta sare (UNESCO).

Agaasimaha Guud ee Wasaaradda Waxbarashada Mudane Maxamed Caabi Xasan ayaa sheegay in imtixaanku uu ku soo dhamaaday Jawi degan, islamarkaana ay ardayda Soomaaliyeed muujiyeen dadaalkooda ku aaddaan waxbarashada, waxa uuna ardayda u rajeeyay natiijo wanaagsan.

Wasiirka Wasaaradda Waxbarashada Hiddaha iyo Tacliinta Sare ee XFS,Mudane Cabdullaahi Abuukar Xaaji (Cabdullaahi Carab )ayaa u mahadceliyey cidkasta oo qeyb ka qaadatay oo ay ugu horreeyaan waalidiinta, ardayda iyo Ciidamada Amniga oo qeyb muhiim ka qaatay.

Wasaaradda Waxbarashada XFS,Waxaa ka Go,an in ardayda Soomaaliyeed ay helaan Waxbarasho dhameystiran.

Imtixaanka waxaa uu bilaaban doonaa 18ka Juunyo, 2022 oo ku beegan maalin sabti ah. Jadwalkaani wuxuu qeexaya sida maadooyinku-u-kala horreyn doonaan.

Wasaaraddu waxay ardayda Soomaaliyeed u rijayneysaa guul iyo mustaqbal ifaya sida ku xusan qoraalka wasaaradda.

Sida Maadoyinka ukala Horeeyaan halkaan ka Akhriso.