Arrintan waxaa shaaciyay Liu Yuxi, safiirka iskaashiga China iyo Afrika, intii lagu jiray shir jaraa’id oo lagu qabtay magaalada Beijing.

Liu Yuxi ayaa tallaabadan ku tilmaamay mid taariikhi ah oo horseedaysa horumar dhaqaale oo waara oo u dhexeeya China iyo Afrika. Wuxuu sheegay in ka dhaafista canshuuraha kastamku ay xoojinayso iskaashiga labada dhinac xilli cusub oo dhaqaale.

Siyaasaddan oo uu horay ugu dhawaaqay Madaxweynaha Xi Jinping ayaa dhaqan gashay 1-dii May 2026, waxayna khuseysaa 53 dal oo Afrikaan ah oo xiriir diblomaasiyadeed la leh China.

Sida uu sheegay safiirku, ganacsiga u dhexeeya China iyo Afrika ayaa kordhay 26.8% saddexdii bilood ee ugu horreysay sanadkan marka loo barbar dhigo sanadkii hore. Sidoo kale, ganacsiga labada dhinac ayaa sanadkii 2025 gaaray rikoor dhan 348.08 bilyan oo doollar.

Dekedda Shenzhen ayaa noqotay goobtii ugu horreysay ee lagu arkay hirgelinta siyaasaddan cusub, kadib markii ay soo gaareen badeecooyin kala duwan oo Afrikaan ah, kuwaas oo ay kamid yihiin tufaax laga keenay South Africa, liin macaan oo ka yimid Egypt, gypsum-ka Morocco iyo hilib lo’aad oo laga keenay Nigeria.

Mas’uuliyiinta Shiinaha ayaa sheegay in canshuur dhaafkan uu dhiirrigelinayo maalgashiga shirkadaha Shiinaha ee Afrika, isagoo taageeraya casriyeynta beeraha, warshadaha iyo kordhinta qiimaha badeecadaha Afrika.

Safiirka ayaa sidoo kale xusay in siyaasaddani aysan ku koobneyn faa’iido dhaqaale oo keliya, balse ay xoojinayso xiriirka bulshada iyo iskaashiga bani’aadamnimo ee u dhexeeya China iyo Afrika.

Dhankiisa, Yusong Chen oo ka tirsan Wasaaradda Ganacsiga China ayaa sheegay in siyaasaddan ay sare u qaadayso isdhaafsiga badeecooyinka iyo iskaashiga dhaqaale ee labada dhinac, taasoo uu ku tilmaamay faa’iido wadaag u horseedaysa mustaqbal wanaagsan oo ay yeeshaan China iyo Afrika.

Booqashadan ayaa ku soo beegantay munaasabadda Maalinta Caalamiga ah ee Qoyska, iyadoo halkaasi lagu qabtay barnaamijyo lagu dhiirrigelinayay caafimaadka qoysaska iyo isdhexgalka bulshada.

Martidii ka qeyb gashay munaasabadda ayaa si dhow ugu kuurgashay taariikhda dheer ee Beijing Tongrentang iyo kaalinta ay ku leedahay daawada dhaqanka Shiinaha.

Goobta waxaa lagu soo bandhigay hiddo iyo dhaqammo kala duwan oo ay kamid ahaayeen farshaxanno dhaqameed, qoraallo Chinese ah, cunnooyin gaar ah iyo adeegyo caafimaad oo ku saleysan daawada dabiiciga ah.

Sidoo kale, martida ayaa la wadaagtay macluumaad ku saabsan horumarka ay Shiinuhu ka sameeyeen isku dhafka dhaqanka iyo casriyeynta adeegyada caafimaadka.

Masuuliyiinta qabanqaabada ayaa sheegay in munaasabaddan ay ujeeddadeedu tahay xoojinta xiriirka qoysaska, isdhaafsiga dhaqamada iyo kor u qaadidda caafimaadka bulshada. Waxay sidoo kale tilmaameen in ka qeybgalka wariyaasha caalamiga ah uu qeyb ka yahay dadaallada lagu xoojinayo isfahamka iyo xiriirka warbaahinta caalamka.

Wafdiga waxaa qeyb ka ahaa Wasiirka Wasaaradda Gargaarka iyo Maareynta Musiibooyinka Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya Mudane Cabdinaasir Cabdi Caruush, Ku-xigeenka Ergeyga Gaarka ah ee Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Soomaaliya ahna Isku-duwaha Gargaarka Bini’aadannimada, George Conway, iyo wakiillo ka socday hay’adaha gargaarka.

Wafdiga ayaa magaalada Buurhakabo ka daahfuray gargaar loogu talagalay 2,500 oo qoys oo nugul, kaas oo ay iska kaashadeen Hay’adda SoDMA iyo dowladda Shiinaha.

Sidoo kale, wafdiga ayaa kulan la yeeshay hay’adaha gargaarka, waxayna kormeer ku tageen xeryaha barakacayaasha iyo isbitaalka weyn ee magaalada, halkaas oo ay ku arkeen xaaladaha adag ee nololeed iyo caafimaad ee ka jira degmada.

Agaasimaha NISA ayaa kulanka ka sheegay in amnigu yahay mudnaanta koowaad ee dalka, isla markaana loo baahan yahay in bulshada ay garab buuxa siiso ciidamada ammaanka, si looga hortago khataraha Khawaarijta iyo falalka amni darrada ah.

Dhankooda, qeybaha kala duwan ee ka qeybgalay kulanka ayaa bogaadiyay dadaallada dowladda ee sugidda amniga, iyaga oo ballanqaaday in ay sii xoojin doonaan kaalintooda ku aaddan nabadgelyada, wada-shaqeynta hay’adaha ammaanka iyo dowlad-dhiska.

Wuxuu xusay in ay socdaan wada-shaqeyn iyo dhaq-dhaqaaqyo heerar kala duwan ah si loo xaqiijiyo badqabkooda iyo inay si degdeg ah ugu laabtaan dalkooda. Hadalkan ayuu safiirku sheegay xilli uu kulan la yeeshay kaaliyaha wasiirka arrimaha dibadda Masar ee arrimaha Afrika, Karim Sherif. Safiirka ayaa sheegay in dowladda Soomaaliya ay si weyn u danaynayso arrintan, isla markaana ay waddo xiriirro heer sare ah oo lala leeyahay dhinacyada ay khusayso si loo xalliyo dhibaatada loona soo afjaro afduubka.

Sidoo kale, Safiir Cali Awaare ayaa adkeeyay muhiimadda ay Soomaaliya siinayso xoojinta iskaashiga iyo wada-shaqeynta ay la leedahay Masar, gaar ahaan dhinacyada amniga iyo badaha. Wuxuu tilmaamay in ay muhiim tahay in dowladaha ku teedsan Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed ay iska kaashadaan la tacaalidda caqabadaha wadajirka ah iyo sugidda amniga iyo xasilloonida gobolka.

Dhanka kale, safiirka ayaa uga mahadceliyay dowladda Masar taageerada ay siiso midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya, iyo doorka ay ka qaadaneyso taageeridda hay’adaha dowladda Soomaaliya, la dagaallanka argagixisada, iyo xoojinta nabadda iyo horumarka dalka.

Shirka ayaa diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga caafimaadka ee dalalka Carabta, horumarinta adeegyada caafimaadka, u diyaar garowga xaaladaha degdegga ah, iyo dardargelinta dadaallada lagu xaqiijinayo daryeel caafimaad oo loo siman yahay.

Wasiirka ayaa intii uu kulanku socday adkeeyay muhiimadda iskaashiga gobolka, is-dhaafsiga khibradaha caafimaadka, iyo taageerada wadajirka ah ee lagu horumarinayo nidaamyada caafimaadka dalalka xubnaha ka ah Jaamacadda Carabta.

Agaasime Cabdul ayaa sheegay in Wasaaraddu qabatay tababarkan si kor loogu qaado awoodda iyo xirfadaha howl-wadeennada ka socday Dowlad Goboleedyada, si ay u diyaarin karaan majallado ka tarjumaya mashaariicda horumarineed iyo howlaha kala duwan ee laga fulinayo dowladaha hoose. Waxaana uu xusay in arrintani ay qeyb muhiim ah ka tahay xoojinta isla xisaabtanka, daahfurnaanta, iyo wacyigelinta bulshada.

Wasiirka waxaa safarkiisa ku wehliyay wafdi ka kooban agaasime-waaxeedyo iyo howl-wadeenno ka tirsan Wasaaradda Caafimaadka, iyagoo matalaya Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, kana qeyb qaadan doona doodaha, kulamada doceedyada iyo go’aamada muhiimka ah ee shirka.

Shirweynahan oo sanad walba ay isugu yimaadaan madaxda caafimaadka ee caalamka ayaa sanadkan diiradda lagu saarayay horumarinta nidaamyada daryeelka caafimaadka, xoojinta iskaashiga caalamiga iyo diyaarinta istaraatiijiyada lagu wajahayo caqabadaha caafimaad ee dunida ka jira.

Wasaaradda Caafimaadka iyo Daryeelka Bulshada XFS waxaa ka go’an in ay sii waddo horumarinta adeegyada caafimaadka dalka, xoojinta iskaashiga caalamiga ah, iyo ka qeyb qaadashada madalaha muhiimka ah ee lagu horumarinayo caafimaadka guud.

Kulanka ayaa diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga milatari ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga, dardargelinta howlaha socda, gaar ahaan tababarrada ciidamada, taageeridda dhismaha awoodda difaaca iyo horumarinta xiriirka istiraatiijiga ah ee labada dal.

Wasiir Axmed Macallin Fiqi ayaa Dowladda Turkiga uga mahadceliyay taageerada joogtada ah ee ay siiso Dowladda iyo shacabka Soomaaliyeed, isagoo si gaar ah u xusay doorka ay ka qaadato la dagaallanka argagixisada, tayeynta ciidamada iyo guulaha laga gaaray iskaashiga Soomaaliya iyo saaxiibada caalamka.

Sidoo kale, Wasiirka ayaa sheegay inay jiraan kooxo kasoo horjeeda dowlad-dhiska Soomaaliya oo dhibsada xiriirka sii xoogeysanaya iyo iskaashiga istiraatiijiga ah ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga.

Agaasimaha Caafimaadka Gobolka Banaadir Cabdiraxmaan Axmed oo la hadlay warbaahinta ayaa sheegay in ololahan caafimaad ay ka faa’iideysan doonaan 11 carruur ah oo u baahan qalliimo wadne,iyadoo qarshaadka ku baxayo uu bixinayo Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho.

“Waxaan maanta daahfurnay olole qalliimo wadnaha ah oo loo sameynayo 11 carruur ah,” ayuu yiri Agaasimaha Caafimaadka Gobolka Banaadir.

Dhanka kale, Xoghayaha Gobolka Banaadir Bilan Bile Maxamuud ayaa sheegtay in Guddoomiyaha Gobolka Banaadir uu kafaala-qaaday daaweynta carruurtan maraya qalliinnada wadnaha.

“Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ayaa kafaala-qaaday daaweynta 11-kan carruurta ah ee maraya qalliinnada wadnaha,” ayay tiri Xoghayaha Gobolka Banaadir Bilan Bile Maxamuud.