Kulankan ayaa looga hadlay xoojinta xiriirka labada dal, gaar ahaan iskaashiga dhinacyada amniga, xasillinta, iyo horumarinta hay’adaha dowliga ah, iyada oo si qoto dheer looga wada hadlay arrimaha horutabinta u leh Qaranka, ee ay ka mid yihiin xoojinta iskaashiga amniga guud, la-dagaallanka argagaxisadda, iyo kor u qaadidda tayada hay’adaha ammaanka.

Intii uu kulanku socday ayaa si gaar ah diiradda loo saaray xoojinta dadaallada la-dagaallanka argagaxisadda, iyada oo isla qaatay muhiimadda ay leedahay in la kordhiyo iskaashiga dhinacyada sirdoonka, tababarka ciidamada, iyo taageerada farsamo, si loo wiiqo awoodda kooxaha khatarta ku ah amniga dalka.

Wasiirka Amniga Gudaha Mudane Fartaag ayaa uga mahadceliyay dowladda Switzerland taageerada ay siiso Soomaaliya, isaga oo xusay in iskaashigan uu door muhiim ah ka qaadanayo adkeynta nabadda, xasiloonida, iyo horumarka dalka.

Dhankiisa, Safiirka Switzerland Mirko Giulietti ayaa muujiyay sida ay uga go’an tahay dalkiisa sii wadidda taageerada ku aaddan nabadda, xasiloonida, iyo dhismaha hay’ado dowladeed oo awood leh, isaga oo carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay wada shaqeyn dhow oo joogto ah.

Kulanka ayaa diiradda lagu saaray geeddi-socodka kala-guurka ee UNTMIS iyo xoojinta isku-duwidda, si loo hubiyo in taageerada caalamiga ah ay si buuxda ula jaanqaaddo mudnaanta qaran ee Soomaaliya.

Intii uu kulanku socday, waxaa la muujiyay doorka hoggaamineed ee Soomaaliya ay ka qaadanayso qaabeynta wejiga xiga ee iskaashiga, taas oo ka tarjumaysa xiriirka adag ee ay la leedahay Qaramada Midoobay iyo ujeeddo cad oo ku aaddan xalal ay hoggaaminayaan Soomaaliyeed.

Kulankan ayaa sidoo kale lagu adkeeyay muhiimadda ay leedahay xoojinta nabadda, dhismaha hay’adaha dowliga ah, iyo horumarinta koboc dhaqaale oo waara.

Ujeeddada kormeerkan ayaa ahayd hubinta habsami u socodka howlaha maamulka degmada, dardargelinta adeegyada bulshada, iyo xoojinta wada-shaqeynta ka dhaxeysa maamulka iyo shacabka deegaanka.

Intii uu kormeerka ku guda jiray, Hoggaamiyaha ayaa warbixinno faahfaahsan ka dhageystay mas’uuliyiinta degmada, kuwaas oo la wadaagay xaaladda guud ee maamulka, heerka adeegyada bulshada, iyo caqabadaha jira. Sidoo kale, wuxuu indha-indheyn ku sameeyay xarumaha muhiimka ah ee degmada si uu u qiimeeyo heerka adeeg-bixinta.

Hoggaamiye Jibriil Cabdirashiid Xaaji Cabdi ayaa ku bogaadiyay maamulka degmada dadaalka ay ku bixinayaan u adeegidda bulshada, isagoo ku dhiirrigeliyay inay sii xoojiyaan hufnaanta, isla xisaabtanka, iyo horumarinta adeegyada aas-aasiga ah.

Mudane Jibriil Cabdirashiid Xaaji Cabdi ayaa caddeeyay in Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed ay ka go’an tahay horumarinta maamul-wanaagga iyo kor u qaadidda adeegyada bulshada ee deegaannada hoos yimaada.

Tababarkan muhiimka ah waxaa ka qeyb galaya hay’ado dowladeed iyo daneeyayaal kala duwan, iyadoo ujeeddadiisu tahay in la xoojiyo diyaar-garowga Soomaaliya ee helitaanka aqoonsiga tooska ah ee GCF (Direct Access Accreditation). Sidoo kale, tababarku wuxuu kor u qaadaya fahamka shuruudaha aqoonsiga, wuxuuna taageerayaa hay’adaha si ay u dhistaan nidaamyada lagama maarmaanka u ah helitaanka iyo maareynta maalgelinta cimilada.

Hay’adaha ka qeyb galaya tababarka waxaa ka mid ah Wasaaradda Maaliyadda iyo Bangiga Horumarinta iyo Dib-u-dhiska Soomaaliyeed (SDRB), kuwaas oo loo asteeyey inay hoggaan ka noqdaan geeddi-socodka aqoonsiga. Waxaa sidoo kale ka qeyb galaya hay’ado kale oo mustaqbalka u tartami kara helitaanka aqoonsigan, kana kala socda daneeyayaasha heer qaran ee Soomaaliya.

Barnaamijkan ayaa si gaar ah diiradda u saaraya qodobbo muhiim ah sida: heerarka maaliyadeed (fiduciary standards), ilaalinta deegaanka iyo bulshada, sinnaanta jinsiga, diyaar-garowga hay’adaha, iyo habraacyada loo maro helitaanka aqoonsiga. Intaa waxaa dheer, wuxuu fursad u abuurayaa hay’adaha inay hagaajiyaan qorsheyntooda howlaha iyo inay xoojiyaan iskaashiga dhexdooda.

Markabkan ayaa la filayaa inuu si rasmi ah ugu soo xirto Dekedda Muqdisho maalinta Jimcaha, 10-ka April, halkaas oo laga bilaabi doono diyaarinta iyo fulinta howlaha sahminta iyo qodista shidaalka.

Tallaabadan ayaa loo arkaa mid taariikhi ah oo Soomaaliya u horseedi karta horumar dhaqaale, maadaama sahminta shidaalka badda ay fure u noqon karto kobaca dhaqaalaha, abuurista fursado shaqo, iyo soo jiidashada maalgashi caalami ah.

Sidoo kale, iskaashiga u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga ee dhinaca tamarta ayaa muujinaya kalsoonida caalamku ku qabo kheyraadka dabiiciga ah ee dalka, gaar ahaan shidaalka ku jira xeebaha dheer ee Soomaaliya.

Doorashada kursigan ayaa goor dhaw ka dhici doonta magaalada Baydhabo, oo ah xarunta Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Kulanka oo ay ka qaybgaleen Agaasimaha Waaxda Fasaxyada Dhismo-wadaagga, Agaasimaha Hawlaha Guud, Taliyaha Ciidanka Ilaalada Deegaanka Xamar, iyo mas’uuliyiin kale oo ka tirsan qaybaha hoos yimaada Dowladda Hoose ayaa si qoto dheer loogu falanqeeyay hababka wax-ku-oolka ah ee lagu horumarin karo adeegyada bulshada iyo kordhinta ilaha dakhliga ee maamulka.

Guddoomiye ku-xigeenka Hawlaha Guud oo ugu horeyn dhageystay warbixinno faahfaahsan oo ku saabsan hawlaha socda, caqabadaha jira, iyo fursadaha la heli karo ee lagu horumarin karo waxqabadka, ayaa adkeeyay muhiimadda ay leedahay in la laba-jibbaaro dadaallada lagu xoojinayo dakhliga Dowladda Hoose, si loo suurtageliyo adeegyo tayo leh oo loo fidiyo bulshada ku dhaqan caasimadda.

Sidoo kale, Mudane Cabdimajiid Daahir Aadan ayaa faray dhammaan waaxyaha ay khuseyso inay kordhiyaan wadashaqeynta, islamarkaana ay hor-tebinta siiyaan hawlaha mudnaanta u leh bilicda, nadaafadda, iyo kaabayaasha aasaasiga ah ee magaalada Muqdisho.

Ugu dambeyn, kulanka ayaa ku soo dhammaaday jawi ku aaddan in la xoojiyo isla xisaabtanka iyo dardargelinta fulinta qorshayaasha horumarineed ee Dowladda Hoose, si loo gaaro yoolalka iyo himilada Guddoomiyaha Maamulka Gobolka Banaadir ahna Duqa Muqdisho, Dr. Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) ee ah hirgelinta horumar waara iyo adeeg bulsho oo hufan.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa Duqa degmada Baydhabo ka dhageystay warbixin ku saabsan xaaladda guud ee magaalada, dadaallada lagu xoojinayo amniga, horumarka laga sameeyey adeegyada bulshada iyo caqabadaha jira ee u baahan iskaashi heer Federaal iyo heer Dowlad Goboleed.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa bogaadiyey shaqada maamulka degmada Baydhabo, isaga oo adkeeyey muhiimadda ay leedahay in la xoojiyo wada shaqeynta hay’adaha dowladda si loo hubiyo amni waara, horumar muuqda iyo adeegyo bulsho oo tayo leh oo ay helaan shacabka magaalada.

Sidoo kale, Madaxweynaha ayaa faray hay’adaha ku shaqada leh in la dardargeliyo hirgelinta mashaariicda horumarineed iyo barnaamijyada gurmadka, si loo xoojiyo adkeysiga bulshada loona horumariyo kaabeyaasha nolosha ee magaalada Baydhabo.

Kulankan, waxaa ka qayb galay Guddoomiyaha Golaha Shacabka BJFS, Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur, Hoggaamiyaha Kumeelgaarka ah ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, Mudane Jibriil C/rashiid Xaaji iyo Wasiirka Arrimaha Gudaha Federaalka iyo Dib u heshiisiinta XFS, Mudane Cali Yuusuf Cali.

Kulankan ayaa diiradda lagu saaray dardargelinta howlaha maamulka Degmada Baydhabo, gaar ahaan dhinacyada amniga, adeegyada bulshada, iyo horumarinta bilicda magaalada. Hoggaamiye Jabriil ayaa faray Guddoomiyaha Degmada Baydhabo inuu laba jibbaaro dadaallada lagu xoojinayo maamulka iyo adeegyada muhiimka u ah shacabka.

Xildhibaannadii ka qeyb galay kulanka ayaa iyaguna adkeeyay muhiimadda ay leedahay wada shaqeyn buuxda oo dhex marta hay’adaha kala duwan ee dowladda, si loo xaqiijiyo horumar waara oo ka hirgala degmada.