Xafladdan ayaa waxaa ka soo qeyb galay safiirrada dalalka Afrika u fadhiya Shiinaha, diblomaasiyiin iyo marti sharaf kala duwan.

Dalalka ka qeyb galay ayaa halkaas kusoo bandhigay hidde iyo dhaqanka kala duwan,ee uu leeyahay dalkasto,iyadoo la soo bandhigay ciyaaro dhaqameed, heeso, suugaan, cuntooyin iyo labbis matalaya dal walba.

Safaaradda Soomaaliya ayaa si gaar ah u soo bandhigtay dhaqanka iyo hiddaha Soomaaliyeed, kuwaas oo si weyn u soo jiitay ka soo qeyb galayaasha. Waxaa sidoo kale la muujiyay astaamo ka tarjumaya taariikhda iyo midnimada shacabka Soomaaliyeed.

Xuskan ayaa sanad walba lagu qabtaa Shiinaha, waxaana muhiimaddu ay tahay xoojinta iskaashiga iyo xiriirka dalalka Afrika iyo Shiinaha.

Safiirka Soomaaliya ee dalka Shiinaha Hodan Osman Abdi “Ujeeddadu ma ahayn oo keliya xus taariikhi ah, balse waa in la abuuro fursad lagu baran karo qaaradda Afrika iyo dhaqamadooda.”

Arrintan waxaa shaaciyay Liu Yuxi, safiirka iskaashiga China iyo Afrika, intii lagu jiray shir jaraa’id oo lagu qabtay magaalada Beijing.

Liu Yuxi ayaa tallaabadan ku tilmaamay mid taariikhi ah oo horseedaysa horumar dhaqaale oo waara oo u dhexeeya China iyo Afrika. Wuxuu sheegay in ka dhaafista canshuuraha kastamku ay xoojinayso iskaashiga labada dhinac xilli cusub oo dhaqaale.

Siyaasaddan oo uu horay ugu dhawaaqay Madaxweynaha Xi Jinping ayaa dhaqan gashay 1-dii May 2026, waxayna khuseysaa 53 dal oo Afrikaan ah oo xiriir diblomaasiyadeed la leh China.

Sida uu sheegay safiirku, ganacsiga u dhexeeya China iyo Afrika ayaa kordhay 26.8% saddexdii bilood ee ugu horreysay sanadkan marka loo barbar dhigo sanadkii hore. Sidoo kale, ganacsiga labada dhinac ayaa sanadkii 2025 gaaray rikoor dhan 348.08 bilyan oo doollar.

Dekedda Shenzhen ayaa noqotay goobtii ugu horreysay ee lagu arkay hirgelinta siyaasaddan cusub, kadib markii ay soo gaareen badeecooyin kala duwan oo Afrikaan ah, kuwaas oo ay kamid yihiin tufaax laga keenay South Africa, liin macaan oo ka yimid Egypt, gypsum-ka Morocco iyo hilib lo’aad oo laga keenay Nigeria.

Mas’uuliyiinta Shiinaha ayaa sheegay in canshuur dhaafkan uu dhiirrigelinayo maalgashiga shirkadaha Shiinaha ee Afrika, isagoo taageeraya casriyeynta beeraha, warshadaha iyo kordhinta qiimaha badeecadaha Afrika.

Safiirka ayaa sidoo kale xusay in siyaasaddani aysan ku koobneyn faa’iido dhaqaale oo keliya, balse ay xoojinayso xiriirka bulshada iyo iskaashiga bani’aadamnimo ee u dhexeeya China iyo Afrika.

Dhankiisa, Yusong Chen oo ka tirsan Wasaaradda Ganacsiga China ayaa sheegay in siyaasaddan ay sare u qaadayso isdhaafsiga badeecooyinka iyo iskaashiga dhaqaale ee labada dhinac, taasoo uu ku tilmaamay faa’iido wadaag u horseedaysa mustaqbal wanaagsan oo ay yeeshaan China iyo Afrika.

Booqashadan ayaa ku soo beegantay munaasabadda Maalinta Caalamiga ah ee Qoyska, iyadoo halkaasi lagu qabtay barnaamijyo lagu dhiirrigelinayay caafimaadka qoysaska iyo isdhexgalka bulshada.

Martidii ka qeyb gashay munaasabadda ayaa si dhow ugu kuurgashay taariikhda dheer ee Beijing Tongrentang iyo kaalinta ay ku leedahay daawada dhaqanka Shiinaha.

Goobta waxaa lagu soo bandhigay hiddo iyo dhaqammo kala duwan oo ay kamid ahaayeen farshaxanno dhaqameed, qoraallo Chinese ah, cunnooyin gaar ah iyo adeegyo caafimaad oo ku saleysan daawada dabiiciga ah.

Sidoo kale, martida ayaa la wadaagtay macluumaad ku saabsan horumarka ay Shiinuhu ka sameeyeen isku dhafka dhaqanka iyo casriyeynta adeegyada caafimaadka.

Masuuliyiinta qabanqaabada ayaa sheegay in munaasabaddan ay ujeeddadeedu tahay xoojinta xiriirka qoysaska, isdhaafsiga dhaqamada iyo kor u qaadidda caafimaadka bulshada. Waxay sidoo kale tilmaameen in ka qeybgalka wariyaasha caalamiga ah uu qeyb ka yahay dadaallada lagu xoojinayo isfahamka iyo xiriirka warbaahinta caalamka.

Wafdigaan oo ka socday Dowladda Federaalka Soomaaliya, Dowladda Jarmalka, iyo hay’adaha UNICEF iyo WFP, ayaa u kuurgalay adeegyada caafimaad ee isbitaalka, iyagoo si gaar ah diiradda u saaray xoojinta adeegyada nafaqada, daryeelka hooyada iyo carruurta, iyo tayeynta guud ee adeeg bixinta caafimaadka.

Wafdiga ayaa booqday qeybaha kala duwan ee isbitaalka, oo ay ka mid yihiin silsiladda qaboojinta tallaalka, qeybta tallaalka, bukaan-socodka, farmashiyaha, sheybaarka, iyo qeybta bukaan jiifka, iyagoo qiimeyn ku sameeyay tayada adeegyada la bixiyo, xaaladda bukaanada, iyo waxqabadka xirfadlayaasha caafimaadka ee ka howlgala xarunta.

ugu dambeyn Agaasime Abdiwali ayaa warbixin guud ka siiyay adeegyada uu bixiyo isbitaalka, mashaariicda horumarineed ee ka socda, iyo baahiyaha mudnaanta leh ee u baahan in wax laga qabto si loo xoojiyo adeegyada caafimaadka ee bulshada.

Kulankan ayaa ahaa wadatashi siyaasadeed iyadoo labada dhinac ay ka wada hadleen xaaladda guud ee siyaasadeed, geeddi-socodka doorashooyinka iyo muhiimadda ay leedahay in la xoojiyo wadajirka iyo xasilloonida deegaannada Koonfur Galbeed.

Mudane Jibriil Cabdirashiid Xaaji ayaa soo dhoweeyay musharaxa, isagoo adkeeyay muhiimadda ay leedahay in doorashooyinka ay ku dhacaan jawi hufan, cadaalad ah, isla markaana waafaqsan shuruucda dalka.

Musharax Madaxweyne Mudane Cabdicasiis Maxamed Sheekh Cusmaan (Jawaari) ayaa uga mahadceliyay soo dhoweynta diirran, wuxuuna carrabka ku adkeeyay sida ay uga go’an tahay ka qayb qaadashada horumarinta dowladnimada, nabadda, iyo dib-u-dhiska Dowladda Koonfur Galbeed Soomaaliya

Kulankan ayaa qeyb ka ah dadaallada socda ee hogaamiye Jibriil ku xoojinayo wadatashiyada siyaasadeed iyo diyaar garowga doorashooyinka Dalka.

Kulanka ayaa diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga u dhexeeya dowladda Soomaaliya iyo UN Women, gaar ahaan horumarinta doorka haweenka ee hoggaaminta, ka qeybgalka siyaasadda, iyo kobcinta barnaamijyada taageera xuquuqda haweenka iyo gabdhaha Soomaaliyeed.

Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka ayaa uga mahadceliyey UN Women dadaallada ay ku taageerayaan haweenka Soomaaliyeed, isaga oo xusay muhiimadda ay leedahay in la sii laba jibbaaro taageerada la xiriirta horumarinta haweenka, si ay door muuqda uga qaataan dhismaha dowladnimo iyo nabadda dalka.

Dhankeeda, Marwo Anna Mutavati, ayaa bogaadisey horumarka ay dowladdu ka sameyneyso arrimaha haweenka, waxayna ballan-qaadeen in ay sii xoojinayaan wada shaqeynta iyo taageerada ay siiyaan Soomaaliya.

Kulanka waxaa qeyb ka ahaa Isku-duwaha Arrimaha Haweenka ee Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha, Marwo Aminakeyf Ahmed.

Intii uu wasiirku ku guda jiray booqashada, waxa uu la kulmay shaqaalaha safaaradda, isaga oo dib u eegis ku sameeyay howlaha diblomaasiyadeed iyo adeegyada qunsuliyadeed. Waxa uu ku ammaanay dadaalkooda, isla markaana ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay kor u qaadista hufnaanta, xirfadda iyo bixinta adeegyo waqtigooda ku habboon oo loo fidiyo muwaadiniinta Soomaaliyeed.

Wasiir Cabdisalaam ayaa sidoo kale faray in la sameeyo horumarin gaar ah oo ku saabsan xaaladaha shaqada iyo heerarka adeegyada, taas oo qayb ka ah ajandaha ballaaran ee Wasaaradda ee lagu casriyeynayo safaaradaha Soomaaliya. Ujeeddadu waa in ay si hufan u matalaan danaha qaranka, isla markaana ay bixiyaan adeegyo la isku halayn karo oo diiradda saaraya muwaadiniinta Soomaaliyeed ee ku nool dibadda.

Kulanka labada masuul, oo ay wehliyeen madax ka socota hay’adaha ka shaqeeya arrimaha bani’aadannimada, ayaa diiradda lagu saaray xaaladaha bani’aadannimo ee dalka iyo sidii loo sameyn lahaa iskaashi buuxa oo wax looga qabto xaaladaha ka jira dalka.

Ku-xigeenka Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Arrimaha Bani’aadannimada iyo Isku-duwaha Gargaarka Degdegga ah, Tom Fletcher, ayaa sheegay in booqashadiisa Soomaaliya ay salka ku hayso sidii loo qiimeyn lahaa saameynta musiibooyinka ka dhasha arrimaha bani’aadannimada sida abaaraha, barakaca dadka iyo isbeddelka cimilada.

Maamulka iyo qaybaha kala duwan ee bulshada ayaa saaka safaf u galay diiwaangelinta codbixiyeyaasha, iyagoo isu diyaarinaya doorashooyinka qof iyo cod.

Guddiga Doorashooyinka ayaa sidoo kale wada dardargelinta diiwaangelinta codbixiyeyaasha deegaanada hoos yimaada degmada Hobyo.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda oo odayaasha dhaqanka ku bogaadiyey doorkooda togan ee nabadeynta, dib u heshiisiinta, dowlad-dhiska iyo ilaalinta midnimada ummadda Soomaaliyeed ayaa la wadaagay guulaha ay dowladdu ka xaqiijisay dhinacyada amniga, dimuquraadiyeynta, dowlad-dhiska iyo daadejinta maamulka.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa carabka ku adkeeyay in aan marnaba laga tanaasuli karin in shacabka Soomaaliyeed dib loogu celiyo awoodda doorashada hoggaamiyeyaashooda siyaasadda, isaga oo ku booriyay Hoggaanka Dhaqanka Soomaaliyeed in ay garab istaagaan hirgelinta doorashooyinka loo dhanyahay ee Qof iyo Cod, si loo xaqiijiyo matalaad dhab ah iyo hannaan dimuqraadi ah oo hufan.

“Waxaan ku adagnahay oo aan marnaba laga tanaasulikarin in dadka soomaaliyeed ay helaan xuquuqdooda dastuuriga ee doorashada hoggaamiyaha ay doonayaan 57 sano kaddib. Doorashooyinkii aan loo dhammeyn ee dalka kasoo dhacay waxaan ka dhaxalnay dhibaatooyin badan oo amni-darro ugu horreysay”.

Dhankooda, qaar ka mid ah Hoggaanka Dhaqanka Soomaaliyeed ayaa Madaxweynaha uga mahadceliyey casuumaadda iyo maamuuska uu siiyey ayaa ku bogaadiyay guulaha muuqda ee laga gaaray amniga, dagaalka Khawaarijta, dhismaha kaabayaasha dhaqaalaha, dimuquraadiyeynta iyo daadajinta maamulka.